Deurne in oude ansichten

Deurne in oude ansichten

Auteur
:   F.C. Martens
Gemeente
:   Deurne
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3606-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Deurne in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Deurne, het dorp waarvan in dit boekje sprake is, heeft een zeer oud en historisch verleden.

In 721 droeg Herelaef te Bakel zijn goederen onder Bakel, Vlierden en Deurne al aan St.-Willibrord op. Willibrord was bij het passeren der akte, die te Bakel plaatsvond, tegenwoordig.

Deurne bestond vroeger uit een complex van gehuchten of hertgangen, te weten: de Molenhof, de Walsberg, het Haageind, het Kerkeind, het Derp, de Zeilberg, Vreekwijk, Liessel, de Moosdijk, Heitrak, het Vloeieind, de Botte!.

Tot 1851 was Deurne slechts een parochie. Daarna zijn er, door de sterke aanwas van de bevo!king, enkele parochies gesticht.

WeI had Liessel een kapel waarin de godsdienstoefeningen werden gehouden door priesters uit andere gemeenten. Vanaf 1 januari 1851 werden de gehuchten Liessel, Heitrak, Moosdijk en Neerkant een afzonderlijke parochie en de bestaande kapel werd tot parochiekerk verheven.

Vlierden had ook in vroeger tijden een kapel, gewijd aan Onze Lieve Vrouw in Arbeid, Vermoedelijk sinds 1680 een zelfstandige parochie, want in de burgemeestersrekening van 1680 wordt al gesproken over de pastoor van Vlierden. Tot 1925 was Vlierden ook een zelfstandige gemeente.

Helenaveen is gesticht in 1852 en dankt zijn naam aan mevrouw Helena van de Griendt. In 1857 kwam hier een noodkerk welke werd bediend door een rector. In 1882 kwam er een nieuwe kerk en pastorie en per 1 maart 1891 werd het een zelfstandige parochie. Het is een bedevaartsoord ter ere van de H. Donatus, patroon tegen onweder.

In 1868 werd de protestantse kerk en pastorie in gebruik genomen.

In 1914 werd de Zeilberg een zelfstandige parochie. Hier was

ook een bedevaartsoord tot de H. Cornelius, patroon tegen stuipen,jicht en vallende ziekte.

De St-Josefparochie kreeg in 1920 haar eigen kerk en pastoor. In 1939 werd de kerk voltooid tot wat ze nu is, met zadeldaktoren.

De Walsberg kreeg in 1935 een eigen kerk, een school reeds in 1929, genaamd Roesbeek. De namen van pastoor Roes en burgemeester Van Beek vinden we hierin terug. Twee strijders voor Deurne, om op economisch en cultureel gebied Deurne uit de achterstand te werken. Met deze twee mogen we ook Hendrik Ouwerling niet vergeten. Zijn slagzin was: .,Goede scholen, goede wegen, brengen aan de lande zegen." Op het gebied van de industrie heeft Deurne ook een grate ontwikkeling doorgemaakt. Waren het vroeger slechts boeren en handwerkslieden, in de twintigste eeuw kwam de industrie. Naast de turfstrooiselfabriek die de gemeente exploiteerde, kreeg men in Deurne steenfabrieken van de firma Van Daal en Goossens en van Willems, de strohulzenfabriek van Joh. Lohe, textiel- en boterfabriekjes, Deze laatste fabriekjes zijn de voorlopers van de latere fabrieken De Wit's Textiel en stoornzuivelfabriek St.-Isidorus.

Na de Tweede Wereldoorlog heeft deze ontwikkeling zich nog voortgezet, en zo kent men thans ongeveer dertig bedrijven op velerlei gebied. Deurne was .Jret miljoenenparadijs" tijdens de goudenjaren van de Peel, maar thans is de turfvoor Deurne van geen enkele betekenis meer. Landbouw en tuinbouw hebben in de Peelstreek de overhand gekregen.

Deurne heeft ook enkele personen als inwoners gehad op het gebied van kunst en cultuur.

Ons dorp is de geboorteplaats van J. F. Martinet (1729-1795), dominee en bekend schrijver van het destijds vermaarde boek: .Katechlsmus der Natuur", 1779, en van enkele historische.

boeken.

De grote concertzangeres Aaltje Noorderwier-Reddingius werd in Deume geboren (1868-1949). Haar broer Johannes Reddingius (1873-1944) was letterkundige. Zij waren kinderen

van de toenmalige dominee. .

Hendrik Ouwerling (1861-1932), als onderwijzer naar Deurne gekomen heeft later veel historische werken geschreven over onze streek. In het Helmondsch Nieuwsblad, waarvan hij redacteur was, schreef hij over de wantoestanden in zuidoost Brabant. Ais buurman van de familie Coolen heeft hij Antoon Coolen in zijn jeugdjaren geholpen met en gestimuleerd om te schrijven.

Antoon Coolen (1897-1961) woonde en werkte lange tijd in Deurne en beschreef de Peel op romantische wijze. Hij is overleden te Waalre op 9 november 1%1 en ligt begraven bij het historische kerkje aldaar.

Hendrik Wiegersma (1891-1969), sinds 1917 in Deurne als arts, kreeg vermaardheid als verzamelaar van volkskunst, schilder en schrijver.

Pastoor Roes was de emancipator van de boeren uit deze streek. Hij werd geboren te Wins sen op 12-2-1864 en overleed te Deurne op 4-10-1941 na tweeentwintig jaar pastoor te zijn geweest.

Otto van Rees, schilder, woonde in de twintiger jaren enkele jaren op het klein kasteel. Hij was een tijdgenoot van Picasso en een groot vriend van dokter Wiegersma.

Later, in de na-oorlogse jaren, zijn hier nog bijgekomen de schrijvers en dichters Toon Kortooms, Frans Babylon, Leo Kelpeneer, Leo Derkinderen, Wim van Heugten e.a. Deume wordt wei eens het Laren van Noord-Brabant genoemd. Bij Wiegersma was het een komen en gaan van grote kunstenaars. am er enkele te noemen: Zadkine, Permeke, Mossy

Kogan, Jan Engelman, Josef Cantre, Piet Wiegman e.a. waren vaste bezoekers van huize "De Wieger".

Eenrnaal was Deurne ook kopstation van de Limburgse Tram Maatschappij (L.T.M.). Veel geld heeft Deurne hierin gestoken; niet minder dan f 225.000. Aan dit "Goud van de Peel" wordt soms nog met weemoed gedacht. Het werd geinvesteerd in deze trarnwegmaatschappij toen men aan dit soort spoorwegverbindingen nog enige toekomsr toekende. De tramlijn werd in 1921 geopend, maar heeft slechts enkele jaren gediend voor personenvervoer; vrachtvervoer vond plaats tot ongeveer 1933. In de volksmond heette de trarnlijn .Leeg Tot Meijel".

Tussen 1905-1907 werden proefboringen gedaan in de Peel naar steenkool. Ten noordwesten van Helenaveen vond men steenkool vanaf 914 meter diepte. Het steenkolenveld is nooit ontgonnen.

In de periode welke in dit boekje wordt beschreven zijn veel verenigingen opgericht of na enig verval heropgericht,

Zo vinden we beelden terug van diverse oude verenigingen. Deurne heeft een rijk veri eden dat gedeeltelijkbewaard is gebleven in oude foto's en ansichten, waarvan u in dit boekje een selectie terugvindt. Alles plaatsen was niet mogelijk, er moest een keuze worden gemaakt.

Van onze kerkdorpen vindt men niet zo veel terug, daar deze na de Tweede Wereldoorlog de grootste ontwikkeling pas hebben meegemaakt.

Mag ik tot slot allen danken die mij op enigerlei wijze hebben geholpen bij het verifieren van de verschillende gegevens en mij foto's afstonden voor reproduktie bij het samenstellen van dit boekje.

Gezicht op het Marktplein te Deurne 1894 Huizen, die voor den bouw van 't nieuwe Raadhuis zijn afgebroken

Het Marktplein in 1894. Deze huizen zijn afgebroken toen men het nieuwe gemeentehuis ging bouwen. Ze stonden midden op de tegenwoordige Markt. Het grote huis met stalling was de woning van dokter Crobach. Daarnaast woonde Frans Althuizen, de veld wachter, vervolgens Sijntje Goossens met haar drie zonen, Piet, Tinus en Karel. Zij waren voerrnan; de hoge kar staat nog voor de deur. De woning die daarop volgt, gedeeltelijk zichtbaar, was van de familie Van Griensven. De woning rechts stond vrijwel midden op de Markt, tussen de tegenwoordige Stationsstraat en Helmondseweg. Hier woonde de familie Janssens. Jeannette is hier geboren.

5

6

Het oude raadhuis met zijn trappen, speelplaats van de kinderen, en oude olielampen op de hoeken. De deur onder de trap was de ingang naar het spinhok.: Frans Althuizen, de veld wachter, heeft hier verschillende Deurnese belhamels voor enkele uren in opgesloten. Op de achtergrond zien we de Molenstraat met links het bekende cafe "De Gouden Leeuw". Op deze plek staat nu textielhandel "Magazijn de Zon".

(5ud-Deurn(

De Markt 1895. Hier zijn de eerste huizen reeds afgebroken. De bouwstenen liggen reeds klaar voor het te bouwen gemeentehuis. De woning van de familie Van Griensven staat al vrij aan de Markt. Dit huis zou later ook afgebroken worden bij de bouw van het postkantoor. Naast de kerk ziet men hier nog een keer het mooie oude raadhuis met rechts "De Gouden Leeuw" en links "Hotel de Zwaan", Mooi oud marktplein met een kransvan straten die erop uitkomen. De Visser, Haageind, Molenstraat, Schoolstraat, Spoorstraat en Dorpstraat. Dit zijn de namen zoals ze toen waren.

7

yeurne

Stationst aat

8

De Spoorstraat, nu Stationsstraat, in 1908. Een sigarenmaker, Tinus Engelen, op weg naar het station met een vracht sigaren. Voor het huisje rechts staat moeder Reijnders met haar kinderen. Het meisje vlak bij moeder is nu mevrouw Van Doorne-Reijnders. In het stoeltje Cissie Reijnders en tussen de twee jongens Bets Reijnders.

S<:hoolstraat met ken:

Deurne

Schoolstraat met achterkant van het gerneentehuis. In de muur links zijn, op ongeveer een meter afstand van elkaar, ringen aangebracht, welke moesten dienen om het vee er aan vast te zetten tijdens de marktdag. In het huis rechts woonde Nel Lammers, de mutsenplooister. De ouderen kennen haar als de vrouw die de Brabantse poffers maakte en herstelde. Later is hier Nella van Deursen komen wonen, de hoedenmaakster. Bij het groepje kinderen zijn er verschillende van schoenmaker Toontje van de Heuvel bij. Deze woonde in het huis dat nog gedeeItelijk zichtbaar is rechts op de voorgrond. Waar de muur is zijn nu de gebouwen van de Sociale Dienst en Streekarchivariaat Peelland.

9

t

?

}Yfarktp/~in, Kerkzicht - 'J>eume.

10

Op de oostelijke kant van de Markt ligt de prachtige oude kerk. Ret metselwerk draagt het karakter van de twaalfde of dertiende eeuw. Het bovenschip is in het begin van de negentiende eeuw gerestaureerd, terwijl omstreeks 1900 de zijbeuken breder zijn uitgelegd. In de kerk is een prachtig altaar met triptiek van onze arts-schilder Hendrik Wiegersma. Links "Hotel de Zwaan", rechts "De Gouden Leeuw", twee cafe's die ver teruggaan in de geschiedenis van Deurne. Op de voorgrond links de winkel van koek- en suikerbakker Hent Brouwers. Hier ging de jeugd van toen snijafval van koek halen.

jYrarktplein - 'JJeurne.

De westelijke kant van de Markt met ingang van de Spoorstraat en Dorpstraat. De grote gebouwen links zijn het monumentale gerneentehuis en vervolgens het postkantoor. Tussen Dorpstraat en Spoorstraat ligt de sigarenmakerij van Jan van Griensven, met erlangs het cafe van zijn vader. De sigarenmakerij is nu restaurant "De Peelpoort" en het cafe is nu cafe-bar "De Potdeksel". Midden op de Markt ziet u de prachtige twee-armige olielantaarn en op de achtergrond de waterpomp. Geheel rechts bij het begin van de Dorpstraat, cafe en schoenmakerij Jonkers. Hier is nu de bioscoop.

II

Dorp$slraat, Deurne

12

Dorpstraat, nu Helmondseweg, met links de woning van de dominee en ernaast het schildersbedrijf van Cor van de Voort. In deze pastorie, geheel gemoderniseerd, woont nu oogarts Seepers en het huis van Van de Voort is geheel verbouwd tot winkel en woning van familie Van Ham.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek