Dodewaard in oude ansichten deel 1

Dodewaard in oude ansichten deel 1

Auteur
:   J.S.M. Tornga
Gemeente
:   Dodewaard
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4237-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Dodewaard in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Het bekijken van een verzameling oude ansichten en foto's van onze gerneente uit vroeger tijd zal voor velen een wonderlijke gewaarwording zijn. De ouderen onder ons zullen nog veel herkennen uit hun jeugd. Maar de jonge generatie en zij die hier van elders zijn komen wonen moet dit alles heel vreemd lijken. Want wat is er toch vooral de laatste jaren veel, heel veel veranderd.

Onze gemeente bestond vroeger uit twee dorpen en drie gehuchten, namelijk Dodewaard, Hien, Wely, Gesperden en Opperden (onder andere de Rauwe Bongerd). De huizen waren vroeger in lintbebouwing langs de oude wegen en dijken geplaatst. In de oorlogswinter 1944-45 is de hele gemeente frontgebied geweest. Na terugkeer uit "ballingschap" na de capitulatie vonden sommige bewoners van Dodewaard hun eigen huis niet meer terug, er waren ook verscheidene huizen zo zwaar beschadigd dat ze moesten worden afgebroken. Bij de wederopbouw heeft het gemeentebestuur eigenlijk een heel nieuw dorp gecreeerd,

een komdorp rondom het gemeentehuis op de oude landbouwgrond van het dorp Hien , op de Engen. Dit nieuwe dorp breidt zich nog steeds verder uit. Ook heeft het gemeentebestuur toen helaas besloten om de naam Hien van de kaart te vegen. Thans heet dusalles hier Dodewaard, tenminste offici eel.

Dodewaard - eigenaardige naam vindt u niet? Dodewaard - Waard van doden? De meester op school vertelde ons vroeger, dat het een plek was waar in de Romeinse tijd verwoed was gevochten en waar honderden lijken op het slagveJd waren blijven liggen. Natuurlijk had die meneer Marcus Traianus Gumattius van de grafsteen in de Dodewaardse toren er ook iets mee te maken gehad. Men heeft vroeger geprobeerd om een betere verkJaring voor de naam te vinden, de naam zou afgeleid zijn van "ad duodicimum", pleisterplaats aan een Rorneinse heerweg; of 00dewaard: Waard van Dodo. Deze Dodo was een graaf, die in de Betuwe bezittingen had (897). Een nieuwe poging tot verklaring van de naam werd me onlangs aan de hand gc-

daan door de heer ir. J.N.B. Poelman, bodemkundige te Zetten. Volgens hem hadden de nieuwste onderzoekingen aan het Iicht gebracht, dat er vroeger, toen de dijken er nog niet waren, een stroompje had bestaan langs de Kalkestraat. Het woord waard duidt aan dat er een stuk grond is omgeven door water. Wanneer nu dat stroompje langs de Kalkestraat misschien weI door het aanleggen van de dijk of heel wei mogelijk reeds veel vroeger is dichtgeslibd, dan is dat stuk grond geen waard meer , maar een dade waard. De gemeente Dodewaard is voortgekomen uit het panderambt Dodewaard, dat bestond uit Dodewaard, Hien, Ochten, Wely, Gesperden, Opper den en Eldik. Toen in de Franse tijd in 1811 de indeling in gemeenten werd doorgevoerd, werden Ochten en Eldik bij Echteld gevoegd. Wat overbleef is van 1811 tot 1812 bij Opheusden gevoegd geweest. In 1849 is er een voorstel tot vereniging met de gemeente Echteld. In 1853 is er sprake van een vereniging met Hemmen. Maar noch de vereniging met Hemmen, noch die met Echteld heeft doorgang gehad. Wei komt er ,

maar dan veel later, namelijk na de opheffing van de gemeente Hemmen in 1955 een klein stukje Hemmen bij de gemeente Dodewaard.

Toen ik door de uitgever werd uitgenodigd om dit bockje samen te stellen besefte ik eigenlijk niet, hoe moeilijk het zou zijn om het vereiste aantal oude ansichten en toto's bij elkaar te lenen. De mensen hier inDodewaard zijn na de evacuatie in 1944 veel kwijt geraakt. Dat het toch gelukt is om voldoende oude toto's, ansiehten en historische gegeyens bij elkaar te brengen , heb ik mede te danken aan de hulp van vele vrienden en kennissen, aan het gcmecnrearchief, de Gelderse Bibliotheek en aan de directrice van het Spoorwegmuseum. Voor al deze hulp zij hier op deze plaats hartelijk dank gebracht!

Moge u , kijker-lezer, enige genoeglijke kwartiertjes beleven bij het doorbladeren van dit boekske.

1. Dekerk van Dodewaard, gebouwd in de twaaIfde eeuw, is in 1842 gerestaureerd en zijn de muren wit gepleisterd. Het dwarsschip is ingekort in 1920 met het oog op het verkeer over de dijk. In de achttiende eeuw berichtte men reeds dat er maar een rijtuig tegelijk kon passeren. De stroomdraad van de Waalliep vroeger vlak langs de dijk. De schippers legden aan bij de arnbtskrib. In het oude huisje met rieten dak (uit 1684 en afgebrand in 1972) hield men vroeger cafe en konden boer en schipper hun dorst lessen! De ansicht is verzonden in 1902.

2. Dcze ansicht toont de atwcg naar de Dalwagcn. In de .Tcgcnwoordige Staat", gedrukt in 17411eest men:

De wagcn van Nymcgen or Utrecht of tcrug, rydt hier , by droog weder, langs een weg, den Dalwagen genaarnd, van den Dyk af, dwars door de Betuwe." Deze opnarne is van circa 1900. Links ziet u de boerderij Wclgelcgcn, toen bewoond door Marinus Ramondt; tegenwoordig door P. Schouten. In de verte ziet u het oude gemeentehuis. Boven de hoomkruin uit zijn de wieken van de molen te zien.

3. "Wat rompelige weg vertoont zich voor mijn oogen? De wagen schokt als wierd hij van de zee bewoogen, Duurt dit noch langer hij lost ligt te vroeg zijn vragt Dalwagen, ik had u zoo aak'lig niet verwagt ".

Dit rijmde Claas Bruin in 1713 in zijn "Kleefse Arkadia". De weg ziet er hier op deze ansieht wei wat beter uit, maar klinkerpad en karresporen waarborgen nog geen schokvrije rit! De woning reehts heeft R. van Florestein in 19231aten bouwen; het wordt thans bewoond door tan darts Ho Meau Long.

~GrOCI / I I ~'"

uit Dod waard,

.:

4. Het gemeentebestuur is geruime tijd gehuisvest geweest in een gehuurde woning bij de Hiense kerk. Maar wanneer de molenaar Van Rooy wegtrekt, koopt het gemeentebestuur deze woning. Er wordt nog een beetje aan verbouwd , zodat ook de veldwachter en zijn gezin daar in kon trekken. In 1880 wordt het nieuwe gemeentehuis betrokken. Het huis stond op de plek, waar tegenwoordig de hecr Kessels woont, Dalwagen 7. De kaart is gepost in 1906. Agnes en Kees waren kinderen van dokter Meyboom , die van 1887 tot 1893 hier gemeente-geneesheer was.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek