Dwingeloo in oude ansichten

Dwingeloo in oude ansichten

Auteur
:   mr. W.W. Hopperus-Buma
Gemeente
:   Westerveld
Provincie
:   Drenthe
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2556-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Dwingeloo in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Wanneer u "Dwingeloo in oude ansichten" doorkijkt, of u nu een oude ingezetene, een nieuwe inwoner, dan wel een trouw terugkerende vakantiegast bent, dan zult u naast de vele veranderingen die ons dorp in de laatste vijftig jaar onderging, toch ook vaak getroffen worden door het vele dat is gebleven. Ret hart van het dorp Dwingeloo, tevens het hart van de hele gemeente, vormt "de Brink", die tegelijk intiem en weids is. Je kunt eigenlijk niet zeggen wat nu belangrijker is: de vele bomen of de gevels, die in een speels gelid er omheen gegroepeerd liggen. Als wij de oudste kadasterkaart van het dorp van omstreeks 1830 voor ons nemen, dan zien we dat het hele dorp eigenlijk alleen maar bestond uit de grote Brink met de daaraan grenzende bebouwing. Tot aan de eerste jaren van deze eeuw moet het dorp honderden jaren eigenlijk "stilgestaan" hebben. Ret is in die lange tijd nauwelijks gegroeid. Op de ansichten in dit boekje ziet u nog iets van de oude sfeer toen de open ruimte van de brinkgrond nog reikte tot aan de voorgevels en de prive-tuinen ontbraken. Opvallend zijn de zogenaamde "glinten", houten hekken met strakke, rechte planken, meestal vier boven elkaar, die de erven afsluiten.

Omstreeks 1900 moeten de oude brinkdorpen van de Drentse zandgronden nog veel onderlinge overeenkomst vertoond hebben. Pas in de jaren zeventig van deze eeuw kwamen de wijzigingen. De rooilijnen van de gemeentelijke overheid drongen veelal de gevels in een strak gelid en menig oud dorp kreeg

toen zijn plein- en straatwonden die het voorheen niet kende. Door een wonderlijk toeval ontkwam Dwinge100 aan deze verschralende invloed, terwijl ook het grillige wegenpatroon zich handhaafde als een herinnering aan de wirwar van karresporen, die in vroeger tijd over de Brink gelegen moet hebben. Deze omstandigheden hebben ertoe geleid dat de kern van het dorp Dwingeloo in 1965 van rijkswege werd aangewezen als zogenaamd "beschermd dorpsgezicht", ingevolge de monumentenwet. Hierdoor is het mogelijk dat ook in de volgende eeuw Dwingeloo iets van de oude sfeer zal weten te bewaren, die in de meeste plaatsen gedoemd is te verdwijnen.

Dat alle oudere inwoners van de 6888 hectare grote gerneente het groene hart van Dwingeloo als het centrum van de gehele gemeenschap voelen, ook al zijn zij woonachtig in de buurtschappen Lhee, Lheebroek, Eemster, Leggeloo, Geeuwenbrug, Dieverbrug en het Westeinde, blijkt wel uit het spraakgebruik:

"Wee goat noar de Brink", waarmee zij bedoelen: wij gaan naar het dorp Dwingeloo. Dit terwiil hun eigen buurtschappen ook brinken kennen of hebben gekend. Dit heeft ons bij het samenstellen de moed gegeven ons met de keuze van de afbeeldingen bijna geheel te beperken tot deze "Brink" van Dwingeloo.

In het afgebeelde zult u zien dat Dwingeloo een mooi dorp was en als u dan om u heen kijkt op onze Brink en ziet hoe mooi de Brink is gebleven, dan hop en wij dat wij met deze verzameling iets hebben mogen bij-

dragen tot het besef dat in dit dorpsbeeld een stuk erfgoed is behouden. Misschien zal het boekje daardoor niet alleen waarde hebben voor hen die persoonlijke herinneringen aan dit dorp bewaren, maar ook voor de vreemdeling die oog heeft voor de aparte sfeer van een oud Drents brinkdorp.

Hoe wordt onze rondgang ?

We hebben getracht enige volgorde te brengen in de afbeeldingen, zodat u als het ware een lange rondwandeling maakt. We beginnen aan de oude "toegangspoort" naar ons dorp: de Dieverbrug. Vandaar wandelen we naar het dorp over de "Dwingelerdiek" en na het passeren van de brug over de Dwingeler- of Beilerstroom ligt het dorp voor ons. Via de zuivelfabriek en de voormalige havezate "Westrup" bereiken we het dorpscentrum bij de zogenaamde "Franse huizen", refuge-woningen, die, hoewel sterk verbouwd, nog stammen uit de tijd der hugenotenvervolgingen in Frankrijk (omstreeks 1690). Wij bereiken nu de middeleeuwse dorpskerk. De peervormige torenspits is van later tijd en kwam in 1631 tot stand. Ret kerkgebouw lag bijna anderhalve eeuw (1810-1954) aan de Brinkzijde verscholen achter het oude gemeentehuis, dat er aan de zuidzijde voor gebouwd werd. Op de plaats waar nu het postkantoor staat, stond de dorpsschool, waaraan meester E.J. Boneschanscher veertig jaar lang tot 1923 als hoofd

verbonden was. De zuidwestelijke uitva1sweg in de richting Ruinen, nu Heuvelenweg geheten, lop en we even in. De oude gereformeerde pastorie en de verdwenen synagoge zijn daarbij afgebeeld. We vervolgen dan de westwand van de Brink tot aan de zuidoostelijke uitvalsweg "De Drift", die vroeger de verbinding met het grote heideveld vormde. De korte zuidwand van de Brink onderbreken we voor een aantal overzichtsfoto's met de grote brandkoele , de zogenaamde "Riete". Daarna gaan we de oostelijke uitvalsweg, "Ret Moleneinde" in. We zien aan het Moleneinde het in 1949 verbrande armhuis en de in 1919 afgebrande molen. Omdat er van de Nijstad geen oude foto's zijn, steken we door naar de Wijert en gaan vandaar terug naar de Brink, waar we de Steeg de inschieten en de rondgang over de Brink weer bij de oude kerk afsluiten met de hervormde pastorie en oude beelden van hotel Wesseling. We maken een sprong naar "Ret Westeinde", waar de havezate "Oldegaerde" het fraaie middelpunt vormt. We eindigen met Lhee, waar we het oude markeschooltje zien, dat in 1958 werd overgebracht naar het Openluchtmuseum bij Arnhem.

We besluiten met de wens dat de lezers van 1972 en van veel later, evenveel vreugde aan het bekijken en lezen zullen beleven, als wij aan de samenstelling van dit boekje hebben gehad.

1. Bovenstaande foto van de Dieverbrug, die genomen werd door meester Boneschanscher, laat ons het beginpunt zien van onze rondwandeling door Dwingeloo. Rechts woonde de familie Benthem, die een beurtvaartdienst onderhield met "de snikke" en tevens een hotel had. De brug over de Drentsche Hoofdvaart werd bij oorlogshandelingen in 1940 en in 1945 opgeblazen. In het lage huis aan de overkant woonde de familie Oostenbrink. In het hoge huis daarachter woonden de burgemeesters Eemten en Van den Biesheuvel Schiffer.

2. Op de voorgrond ziet u de DwingeIerstroom, ook weI Oude Vaart geheten, met de historische stuw: het zogenaamde Batinge Schut, dat vroeger door de boeren werd neergelaten om de gemeenschappelijke weidegebieden te bevIoeien. Ret was een primitieve methode om de weiden vruchtbaar te houden met het bezonken slib om een goede hooioogst te krijgen. De foto is van meester Boneschanscher, die zijn vijf vissende kinderen vereeuwigde. Op de achtergrond staan de eiken langs de Dwingelerdijk van Dieverbrug naar DwingeIoo.

DWIl,iJEI.O. Nota~ishui8.

3. Hier een heel oude foto van het notarishuis "Westrup", dat in de achttiende eeuw een havezate was. De naam is een verbastering van Westdorp, welke naam in 1720 naar hier is overgebracht van een havezate in Westdorp bij Borger. Mr. H.H.A. Sluis was de eerste notaris die hier woonde, want hij kreeg in 1843 koninklijke toestemming de notarisstandplaats van het tussen Steenwijk en Frederiksoord gelegen Nijensleek naar Dwingeloo over te brengen. Naast het huis stand tot circa 1921 een grate boerderij, waarvan links op de foto nag iets te zien is.

4. Op deze foto van "Westrup" is van de grote boerderij de langwerpige schuur overgebleven, die er nu nog staat. Een grote dakkapel is bijgebouwd en de gevel zit onder de klimop, die bij de verbouwing in 1957 is verdwenen. Na mr. R.R.A. Sluis werden achtereenvo1gens notaris: mr. W.O. Servatius (1851), mr. J. Beckeringh van Loenen (1883), G.R. Stuart (1900), M.G. Bon (1911), G.J.A. Bo1k (1921), D.G. Heering (1934), D. Botje (1955) en mr. A.R.C. van Drooge (1982). Notaris Beckeringh van Loenen was medeoprichter van de op 10 augustus 1894 opgerichte zuive1fabriek.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek