Echteld, Ochten en IJzendoorn in oude ansichten

Echteld, Ochten en IJzendoorn in oude ansichten

Auteur
:   E.D. Houtkoper den Hartog
Gemeente
:   Echteld
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4127-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Echteld, Ochten en IJzendoorn in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Toen de Europese Bibliotheek mij verzocht om gegeyens te verzamelen en teksten te schrijven bij deze fotoreportage van de gemeente Echteld, heb ik daarin toegestemd. Met veel plezier heb ik mij in de geschiedenis van de gemeente verdiept en uit de mond van ingezetenen historische feiten opgetekend. Het zou mij echter niet mogelijk zijn geweest in twee maanden tijds tot de samenstelling van dit boekje te komen, wanneer ik, terwijl ik toch de bestaande literatuur over deze gemeente geraadpleegd heb, daarbij niet op zo voortreffelijke wijze was bijgestaan door de heren N.B. van Ommeren uit Echteld, D. Kwindt uit Ochten en H.W. van Alfen uit IJzendoorn.

Het lijkt mij goed u eerst iets over het ontstaan van de gemeente Echteld te vertellen. Echteld bestond eertijds uit de dagelijkse heerlijkheid Echteld en het kerspel Ochten. De gemeente dateert van 1 januari 1818. Zij telde 100 jaar geleden (1872) tweeduizendtweehonderdvier inwoners, onderscheiden in: tweeduizendzesenzeventig hervormden, twaalf christelijk-, gereformeerden en honderdzestien rooms-katholieken! Het dorp IJzendoorn vormde een zelfstandige gemeente en splitste door haar geografische ligging de gemeente Echte1d in twee de1en. Op 1 mei 1923 werd zij samengevoegd met de gemeente Echte1d.

De gemeente Echte1d heette vroeger gemeente Ochten. Het dorp Ochten was eertijds een heerlijkheid, die haar eigen heren had. De eigenlijke 1aatste heer van Ochten was Karel Anton Frederik prins van Ho-

henzollern-Sigmaringen. Deze 1aatste heer van Ochten was de grootvader van koning Carol I van Roemenie die gehuwd was met de bekende Carmen Sylva (Elisabeth von Wied) en in 1914 overleed. Het kan dus vreemd lopen in de were1d: een nazaat van deze heer van Ochten was de afgezette koning Michael van Roemenie, Dit is toch bepaald een wetenswaardigheid, die vooral de inwoners van Ochten za1 interesseren. Het dorp Ochten werd bij de gemeente Echteld gevoegd, hoewel Ochten op dat moment bijna het dubbe1e aantal inwoners bezat .. Vee1a1 spraken de grote heren in die tijd nog een woordje mee. Ochten had in feite geen regerende adel meer, Echteld wel,

De geschiedenis van het dorp Echte1d houdt ten nauwste verband met die van het "Huis te Echteld" of kastee1 "De Wijenburg". Bijna vijfhonderd jaar lang waren de Van Wijhes heren van Echte1d. Hun wapen, een leeuw van keel op een veld van zilver, voorzien van negen blokken van 1azuur, is dan ook het wapen van de gemeente. In 1751 kwam door huwelijk het bezit in handen van Willem van Wassenaar. Van deze familie ging het in 1817 over in die der Van Balverens, van welk geslacht twee leden van het "Huis te Echteld" tot 1928 hebben bewoond. In het dorp Echteld bestaat dan ook een "Van Balverenstraat"). Mr. B.F. baron van Verschuer te Leur, wiens moeder een der laatste Van Balverens was, droeg het kasteel "De Wijenburg" over aan de "Stichting Vrienden der Geldersche Kastelen".

Het dorp IJzendoorn kent eveneens een oude historic. De geschiedenis verhaalt dat op 12 december 1281 Hendrik en Godfried van Ochten - mede namens hun moeder en naaste bloedverwanten - al hun, bij Llzendoom gelegen, goederen hebben opgedragen aan Rudolf de Cocq van Werdenberghe. Een kleinzoon van deze Rudolf ontving ongeveer vijftig jaar later in leen ,,'t Huis te Ysendoorn", later genoemd "De Hof te Ysendoorn", waarvan de naarn heden nog bewaard blijft in "Het Hof", een bekend herenhuis in Ilzendoom.

Staat u mij toe, dat ik de gemeente Echteld, thans bestaande uit de kerkdorpen Echteld, Ochten en IJ zendoorn, vergelijk met een bekoorlijke vrouw, die omstreeks de eeuwwisseling en ook in latere jaren met hard werken de kost heeft moe ten verdienen. Gelegen tussen de grote rivieren op vruchtbare kleigrond, heeft lange tijd een geisoleerd bestaan geleid. Dit isolement heeft duidelijk een stempel op haar gedrukt. De inwoners, die hoofdzakelijk hun bestaan vonden in de landbouw en de fruitteelt moesten in het algemeen voor een karig loon heel hard werken. Anderen vonden werk op de langs de rivier gelegen steenfabrieken, waar destijds de sociale omstandighe den erbarmelijk waren. Toch had den in die jaren huiseliike tevredenheid, vriendschap en hulpvaardigheid de overhand. De "buurt" praatte met elkaar op straat, zittend op de hak van de klomp of op het schamele hekje rand de waning.

In de laatste vijfentwintig jaar is er vee! veranderd in

al deze dorpen. Oordeelt u zelf en probeert u aan de hand van deze fotoreportage u een indruk te vorrnen, hoe de dorpen Echteld, Ochten en Uzendoorn er meer dan vijftig jaren geleden hebben uitgezien. Wat helaas niet in foto's is uit te beelden, is de grate veranderinz in het primitieve, doch gezellige dorpsleven waar iedereen iedereen kende met al zijn kleine intriges. Een vergelijking met de huidige samenleving is daarrnede nauwelijks mogelijk. Wil echter dit boekje aan zijn doel beantwoorden, dan zullen de jongere inwoners en de nieuwkorners, bi] het lien van de foro's van vijftig jaar geleden, rnoeten trachten zich enigszins de vormen van de sarnenleving in die dagen in te denken.

De gemeente Echteld he eft zwaar geleden onder het geweld van de tweede wereldoorlog. Van het dorp Ochten was meer dan tachtig pro cent vernield. De inwoners waren letterlijk alles kwijt: hun huis, hun bezittingen, maar ook ... hun foto's. Aan wijlen de heer H.W. de Wijer, oud-politieambtenaar in het dorp Echteld, hebben wij het te dank en dat een unieke fotoreportage uit 1913 bewaard ge bleven is. (Tijdens de evacuatie nam hij de kostbare gemeentelijke albums onder zijn persoonlijke hoede), Veel, heel veel he eft de gemeente Echteld (thans ruim vijfduizendtweehonderd inwoners) meegemaakt, maar gelijk een verstandige vrouw heeft zij van alles het goede behouden. Als men haar nu in al haar facetten bekijkt, dan is zij aantrekkelijker dan ooit. Is het wellicht daarorn, dat de orngeving naar haar blijft lonken?

ECRTELD.

1. Zo zag in 1914 de Dorpsstraat, thans Voorstraat, van Echteld eruit. Ret eerste huis rechts was de pastorie. Dominee L.A.F. Creutsberg en echtgenote lieten zich graag voor de pastorie vereeuwigen. De kosterij was uitgerust met zandloperluiken en ze werd in die jaren bewoond door koster Hendrik van Eldik. AIs vertrouwd herkenningspunt ligt achter de kosterij de hervormde kerk, waarvan het schip uit de twaalfde eeuw, het koor uit de veertiende eeuw en de toren uit 1835 dateert. GeheeI in de verte ziet u de smederij van J.W. Ton.

2. "Gezelligheid kent geen tijd", Zou dit gezegde missehien door de leden van de societeit "Amicitia" te Eehteld zijn uitgevonden? Bij het spelen van een partijtje biljart en het leggen van een kaartje vergaten zij het innerlijk van de mens vast niet. Zittend van links naar reehts: Jap van Ommeren, E.R.M. van Empel Vermeulen, Willem van Eldik, voorzitter Dirk van Ommeren, Steven van Eldik en Hendrik van Eldik. Staande van links naar reehts: Toon Beijer, kastelein Van Elst en Willem Marinus van Ringelestijn.

3. De Aehterstraat van Eehteld lijkt hier veel op een verkeersvrije woonwijk, maar wie er thans door rijdt, krijgt een totaal ander beeld. Destijds waren de knotwilgen, met daaraehter een sloot, het geliefde speelterrein van de sehoolgaande jeugd. Het was gelukkig dat meester W.A. Klaren, derde van reehts, er de wind goed onder had en korte metten maakte met ongehoorzaamheid. Het eerste huis op de foto huisvestte het sehoolhoofd en zijn gezin. In het vooruitspringende pand woonde veldwaehter H. van Riemsdijk; op de foto zien we hem met de fiets.

4. Meester W.A. Klaren, het toenmalige hoofd der school, poseert hier ontspannen met zijn pupillen. De opname dateert uit 1914. Menige leerling uit die tijd zal zich nog herinneren met welke provincie meester Klaren (afkomstig uit Friesland) de aardrijkskundeles begon. Met Friesland natuurlijk! Van deze schoolgroep maken onder anderen deel uit: Miena van Ommeren, Jaantje van den Berg en Kies Kegelaar. Achter de schooljeugd staan de woningen van meester Klaren en van veldwachter Van Riernsdijk (zie ook voorgaande foto).

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek