Eibergen in oude ansichten deel 1

Eibergen in oude ansichten deel 1

Auteur
:   F.J. de Leeuw en W.J. Heinen
Gemeente
:   Eibergen
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2834-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Eibergen in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Het mag een opvallend en tegelijk verheugend verschijnsel worden genoemd, dat in de huidige tijd steeds meer mensen de waarde weten te schatten van voorwerpen uit de tijd voor onze grootvaders en over-grootvaders. Gelukkig is het niet alleen gebleven bij het verzamelen van oude gebruiksvoorwerpen, maar is ook de belangstelling voor de .Jiistorie" bij een groot aantal mensen gewekt. Bij velen daarvan is deze belangstelling uitgegroeid tot een hobby, waaraan ze zich - naarmate de resultaten toenemen - met steeds meer plezier wijden. Hebben sommigen zich toegelegd op het na-vorsen van farnilie-gegevens; anderen hebben zich gewijd aan het verzamelen van oude toto's en prentbriefkaarten, waaruit het verleden op zichtbare wijze naar voren komt. Wij menen hierin een in het onderbewustzijn, diep geworteld verlangen, naar de serene rust, de charme en gezelligheid van de dingen uit een definitief verleden tijd te bespeuren. Al te graag wordt daarbij vergeten dat de "goede oude tijd" niet altijd zo goed en gezellig is geweest als nu soms wordt gesuggereerd.

De steeds toenemende belangstelling voor het "oude" is voor ons aanleiding geweest om aan het verzoek van de Europese Bibliotheek te Zaltbommel om aan het samenstellen van een uitgave "Eibergen in oude ansichten" mee te werken, te voldoen. Wij hebben getracht in een beknopt overzicht de ontwikkeling van ons dorp - tussen ongeveer 1825 en 1925 - op de voet te volgen en bepaalde gebouwen en plekjes, die gedoemd waren te verdwijnen, "in beeld" voor de toekomst te bewaren. Wij hopen met de opzet van dit boekje, dat met het verstrijken der jaren steeds meer aan historische waarde zal winnen, een steentje te heb-

ben bijgedragen tot de kennis van de geschiedenis van Eibergen. Of schoon wij er van overtuigd zijn dat hier en daar nog vele, inmiddels, vergeelde foto's in particuliere albums zitten, die het historisch beeld van Eibergen nog meer hadden kunnen completeren, menen we toch redelijk in onze opzet te zijn geslaagd. Met nadruk wordt er op gewezen, dat de bij de foto's behorende tekst geenszins de pretentie heeft een volwaardig geschiedkundig geschrift te zijn; ze is alleen bedoeld als een korte verduidelijking van hetgeen de foto's weergeven.

Al degenen, die ons bij de samenstelling van dit boekje, door het afstaan van oude prentbriefkaarten of hoe dan ook, behulpzaam zijn geweest, zeggen wij hiervoor hartelijk dank. Een speciaal woord van dank willen we richten tot de historicus, de heer H. Odink, die het ons mogelijk maakte de foto's van de nodige tekst te voorzien en aan het adres van de heer W. J. Heinen, die met veel geduld en toewijding de oude prentbriefkaarten heeft gereproduceerd.

Bij het bekijken van de foto's zult u tot de conclusie komen, dat een vrij groot aantal afbeeldingen betrekking heeft op de Grotestraat (vroeger Dorpsstraat) en de J. W. Hagemanstraat (eerder Groenlosestraat). Dit komt omdat tussen 1825 en 1925 Eibergen niet veel meer was dan deze beide straten. N a Zion in de J. W. Hagemanstraat en hotel de Klok in de Grotestraat was er in die tijd nog zeer weinig bebouwing, zodat uiteraard het beschikbaar gestelde foto-materiaal voor een groot deel op beide straten betrekking heeft. Voor zover hierover foto-materiaal voorhanden was, is ook voor de buurtschappen en de kerkdorpen (Beltrum en Rekken) een plaatsje ingeruimd.

4

Of schoon deze atbeelding van de oude Dorpsstraat uit 1729 eigenlijk niet in dit boekje thuishoort, hebben we gemeend deze toch te moe ten opnemen, omdat ze een aardige indruk geeft van het Eibergen in die dagen. De foto is genomen van een tekening, gemaakt door C. Pronk, die in de 18de eeuw - als tegenwoordig een reizend fotograaf - rondtrok om belangrijke gebouwen, stads- en dorpsgezichten op tekening vast te leggen. Toentertijd was Eibergen al een stad. De heer van Borculo heeft Eibergen namelijk in 1450 stadsrechten verleend. In het jaar 1600 bestond de stad Eibergen in totaal uit 117 huizen en honderd jaar later waren er slechts 4 meer. Erg veel groei zat er dus niet in.

Deze foto geeft de oude tol weer aan de Haaksbergseweg, waar men vanuit de richting Haaksbergen en Neede, Eibergen binnenkomt. Bij Koninklijk Besluit van 11 oktober 1858 nr. 62 is de gemeente Eibergen concessie verleend om op de weg van Groenlo over Eibergen naar de Overijsselse grens, op een tweetal plaatsen tol te heffen, namelijk te Hupsel en op deze plaats. Bij raadsbesluit van 24 juli 1906 is de hefting van de tol het laatst verpacht aan J. R. Floor voor de periode van 20 augustus 1906 tot en met 31 december 1906 voor een bedrag van f 102,97 5. Met in gang van 1 januari 1907 is bij hetzelfde raadsbesluit de tolheffing afgeschaft. In het oude tolhuis is mornenteel een cafetaria gevestigd. Nog steeds wordt dit huis aangeduid als Floor van den Tol.

5

6

Aan de Haaksbergseweg bevindt zich nog de oude .Kastaojefabrtek", zo genoemd omdat bij deze fabriek een groot aanta1 kastanjebomen stond. In 1834 is deze fabriek gebouwd door Bouquie, een bij het uitbreken van de Belgische opstand in 1830 naar Eibergen uitgeweken Belg. In deze fabriek werd een weverij gevestigd, waarin in de goede dagen 300 man werk vonden. Na het overlijden van Bouquie is de fabriek een tijd1ang gebruikt voor feesten en brui1often. In 1857 is de fabriek aangekocht door Gelderman, fami1ie van de textielfabrikanten Gelderman uit 01denzaal. Na het overlijden van Ge1derman heeft de heer Heunder er een cementwaren-fabriek in gevestigd. In 1884 toen de spoorweg is aangelegd is de cementwarenfabriek overgegaan naar de p1aats waar ze nu nog is aan de Nieuwstraat. Hierna is de 1eerlooierij van Prakke in dit gebouw ondergebracht. Enkele jaren geleden heeft de machinefabriek "Gemavo" in dit gebouw onderdak gevonden.

.t .,

! I (' H. ; :':-'

De eerste brug over de Berkel in de Haaksbergseweg is pas in 1835 gebouwd. De op deze afbeelding voorkomende brug is omstreeks 1900 tot stand gekomen. Een eindje verder wordt men op de foto nog een tweede brug gewaar, namelijk die over de Ramsbeek (De Pollegotte), De laatstvermelde brug is geheel verdwenen. Hier liggen thans grote duikers onder de weg. V66r 1835 moest men met paard en wagen op een ondiepe plaats door de Berkel rijden. Deze doorwaadbare plaats (voorde) lag toen aan de oostkant van de oude leerlooierij van Prakke. In de "Hondevoort" vindt men nog deze voorde terug. Voor de voetgangers was er het zg. hoge vonder, dat liep langs de tegenwoordigeJoodse begraafplaats. Voor 1834 was de toegang tot Eibergen, vanafHaaksbergen, dus gelegen aan de oostkant van voormelde fabriek.

7

Een inkijkje in de oude Dorpsstraat (nu Grotestraat) van ongeveer 100 jaar gel eden. OpmerkeJijk is dat aan deze straat bijna allemaal boeren behuizingen staan met de zg. end-deuren naar de straatzijde gekeerd. De bewoners van Eibergen waren toen bijna allen zg. zelf-verzorgers, meestal kleine boertjes met een of twee koeien en wat mestvarkens. Gewoonlijk werd op de Eibergse meimarkt een towkeskeuken (een biggetje dat aan een touw meegevoerd kon worden) gekocht. Tegen november werd het gemeste varken geslacht. De beste stukken, waaronder de hammen, werden verkocht. Veel meer dan 't spek en de botten bleef dan niet over. Vandaar het gezegde "De Protestantse vasten is slimmer (erger) dan de Roomse vasten", Met de roomse vasten werd hier bedoeld de onthouding van het eten van vlees op vrijdag.

8

Het boompje midden op de foto is de zg. Wilhelmina-linde. Het staat voor het oude pension Ledeboer, dat in de dertiger jaren is afgebroken, In dit pand was oorspronkelijk een brouwerij gevestigd. Op dit punt komen de Dorpsstraat (thans Grotestraat) en de Groenlosestraat (nuJ. W. Hagemanstraat) samen. Rechts op de hoek van de Dorpsstraat was het cafe gevestigd van Samuel Blankvoort (omstreeks 1800). Dit pand is altijd cafe geweest. Later is het afgebroken; omstreeks 1912 is daar het hotel-cafe-restaurant "Het Wapen van Eibergen" verrezen van Wormmeester. In het huis met de stoep van veldkeitjes heeft eerst notaris Ter Braak gewoond, daarna is in deze woning de cementwarenfabrikant Huender gekomen; hij was getrouwd met een dochter van notaris Ter Braak. Na Huender is in dit pand de schoenwinkel van Baten gekomen. Onlangs is deze woning door de gemeente voor atbraak gekocht.

9

tei.-.'::

- .' _:.....;-...:..;-~ -,

""',

'''-..,

Veel oudere Eibergenaren zullen nog een dierbare herinnering bewaren aan het eerste kleuterschooltje van Eibergen aan de Dorpsstraat; het gebouw uiterst rechts op de foto. In 1820 had de toenmalige burgemeester Van Heeckeren reeds het initiatief genomen om in Eibergen een kleuterschooltje te krijgen. Eerst in 1863 is dit ds, Rutgers gelukt. Dit was dus een christelijk schooltje. In 1964 is het schooltje verdwenen en is een prachtige nieuwe christelijke kleuterschool gebouwd, aan de Klaashofweg. De speciale attractie voor de kleuters op dit schooltje was het grote houten hobbelpaard, dat tientallenjaren

10 heel wat enthousiaste berijders heeft gekend,

De sikkenkeuring was in vroeger jaren een evenement in het dorp. De geitenfokvereniging is inmiddels allang ter ziele. Deze opname is waarschijnlijk in de twintiger jaren gemaakt op de Zwikkelaarsweide. Enkele vrouwen dragen nog een zg. Knipmuts. Hoogst zelden kan men nog een bejaarde boerenvrouw ontmoeten die deze dracht trouw is gebleven.

11

12

Het links op de foto voorkomende grote herenhuis was v66r 1880 een dubbel woonhuis, bewoond door een zekere Ter Beek en ene Wormeester. In dit huis zat toen een eiken boog met het opschrift: "Dies ist mein Haus, mit Gottes Wille musz ich heraus", Dergelijke bogen met opschriften kwamen in die tijd in meer huizen in het dorp voor. Later zijn deze twee huizen verbouwd tot een groot herenhuis door mevrouw Lasonder, een zuster van oud-burgerneester Willem Hermanus Smits, toen ze weduwe was geworden. Haar man was professor in Leiden. Later hebben nog tal van families dit pand bewoond. Het laatst de familie Gijsbers, van wie de gemeente dit huis heeft gekocht. Thans zijn er het ontvangerskantoor en de afdeling Sociale Zaken in gevestigd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek