Geleen in oude ansichten deel 2

Geleen in oude ansichten deel 2

Auteur
:   prof. dr. M.J.H.A. Schrijnemakers
Gemeente
:   Geleen
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0273-5
Pagina's
:   112
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Geleen in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

49. De Jodenstraat van west naar oost gezien. Geheel links is een gedeelte van het woonhuis van de familie A. Meys-Schrijnemakers zichtbaar. Dat huis vormde ooit één geheel met het ernaast gelegen grote witte gebouw. In de sluitsteen boven de poort staan het jaartal 1799 en de initialen van notaris-burgemeester J.M. Luyten (1752-1820) en diens echtgenote A.C. Keulers. In dat jaar lieten zij een nieuwe gezamenlijke gevel voor twee oudere huizen optrekken. In het rechter (witte) gedeelte woonde in de 18de eeuw de Bokkerijder Herman Luyten. Deze had tussen zijn huis en het lagere huis van zijn buurman een schuilplaats ingericht. Ook het gecementeerde gedeelte van dit lagere huis vormde klaarblijkelijk voorheen één geheel met het (lage) bakstenen gedeelte. Rechts ligt het K.J.V.-Huis, dat door pastoor Op het Root in de 30-er jaren op de vroegere pastoors wei werd gebouwd.

50. De oude school op de hoek Jodenstraat-Eindstraat kort vóór de verbouwing van 1920. Het voorste gedeelte, met de deur en de vier ramen langs de speelplaats, dateerde uit 1828. Tussen de middenramen langs de Jodenstraat bevindt zich de gevelsteen met het chronogram. Langs die straat was beneden het gemeentelokaal en daarboven de raadzaal. Links van de ingang waren twee klaslokalen. In 1888 werd een tweede ingang en een derde klaslokaal (met drie vensters) toegevoegd. Rechts naast de voorste deur ziet men het halfronde venstertje van het "cachot" (gevangenishok). Bij de ingang tot de speelplaats staan nog twee lantaarnpalen, waarop vroeger petroleumlampen in glazen kastjes stonden. Geheel rechts op de achtergrond staat de woning van hoofdonderwijzer S. Bemelmans uit 1910. Het muurtje van de brouwerij op de voorgrond rechts werd in de 60-er jaren afgebroken om de Jodenstraat te verbreden.

GELEEN'

Gemeente-School

51. De "Gemeente-School" kort na de verbouwing van 1920. Het oude gebouw uit 1828-1888 was hoger en langer gemaakt. In maart 1925 - het schooljaar begon toen traditiegetrouw met Pasen werd dit de "bijzondere" of Katholieke "St. Antonius-school". Bij raadsbesluiten van 6 maart 1925 en 6 mei 1926 werd die school door de gemeente aan het kerkbestuur van Oud-Geleen in bruikleen afgestaan. Op 8 oktober 1929 werd door het gemeentebestuur besloten om die school aan het kerkbestuur in eigendom over te dragen. Dit gebouw zou in de loop der jaren nog enkele keren gerenoveerd en uitgebreid worden, maar tenslotte zou het voor de eisen van "progressief' denkenden moeten wijken. Tot verbazing en chagrijn van vele Geleners werd die school rond Nieuwjaar 1979 afgebroken.

52. Zo werd het bovenstuk van de Dorpstraat (Marcellienstraat) in 1930 door architect P.A. Schols vastgelegd. Geheel links de brouwerij Schrijnemakers-Göbbels; geheel rechts de winkel LemmensLuyten. Naast deze laatste lag de met planken opgelapte werkplaats van Lambert Lemmens (1852-1931), waar hij o.a. lijkkisten voor de armen maakte. Tussen zijn werkplaats en zijn winkel lag een oprit, die toegang gaf tot de erachter gelegen woning Dohmen-Van de Wall; in de volksmond sprak men van "Bie Annekatrien", d.w.z. mevr. Anna Catharina Dohmen-Van de Wall (1860-1933). Verderop, ten oosten van de tuin, lagen het café (eerste deur) en de woning (tweede deur) van het gezin Janssen-Burton (zie afb. 8). De antenne op dit huis werd geplaatst door de schoonzoon Harie Greymans, die een der eerste radiobezitters in Oud-Geleen was. Helemaal achteraan ziet men de gevel van de meubelzaak Eussen-Van Neer (zie afb. 14).

53. Het begin van de Eindstraat, die vanouds de voortzetting van de Dorpstraat was. In de Middeleeuwen werd die straat hier 's nachts door het Dorpsputvalderen afgesloten. Links begint de Jodenstraat, maar de wegwijzer stuurt het verkeer voor Munsterge1een nog via de Dorpstraat en de Pesch. (Zie ook de foto op de omslag.) Het grote witte gebouw is de bierbrouwerij "De Kroon", die uit ca. 1855 dateert en sedert 1882 door drie achtereenvolgende generaties van de familie Schrijnemakers werd geëxploiteerd. Geheel rechts ligt het café van de weduwe M. Haerden-Houben (1883-1962). In het huis met het zadeldak, dat de winkel van Lemmens (zie afb. 52) had vervangen, woonde de familie Janssen-Dohmen (zie afb. 8). Al de huizen aan de rechterkant en de omheining van de speelplaats der jongensschool (geheel links) moesten enkele jaren geleden wijken voor de nieuwe Brouwersstraat.

54. Een scène vooraan in de Eindstraat in december 1929. Het hoge gebouw rechts (naast de nieuwe huizen met erkers) was het café-restaurant van Philip Luyten (1861-1943). De hoofdingang bevond zich op de hoek van de Schoolstraat. Op de eerste verdieping was een zaal voor vergaderingen en uitvoeringen. Bij het bombardement van 5/6 oktober 1942 brandde dit gebouw uit. Op de andere hoek van de Schoolstraat lag de winkel Verhagen-Frings, Links ziet men de woning en werkplaats van de zadelmaker P. Heynen (1874-1944). Aan die gevel steekt nog een zwarte gekrulde metalen arm uit, waarop voorheen een petroleum-straatlantaarn stond. Achter dit huis lag de meisjesschool. De Eindstraat maakte sedert voorhistorische tijden een onderdeel uit van een interlokale route, die waarschijnlijk de oudste weg door de gemeente Geleen was. In 1978 heeft men deze straat hier zonder enige noodzaak en blijkbaar zonder enige piëteit voor de autochtone Oud-Geleners met nieuwbouw doorsneden.

55. De "bijzondere" Mariaschool voor meisjes in de Eindstraat Aangezien de school aan de Jodenstraat een openbare gemeentelijke school was, besloot het kerkbestuur van Oud-Geleen in 1919 om een weide in de Eindstraat te kopen met het doel daarop twee "bijzondere" (Katholieke) scholen te bouwen, nl. een jongensschool met de voorkant naar de Eindstraat en een meisjesschool met de voorkant naar de "Hoog Steeg" (latere Pastoor Vonckenstraat). Het bouwplan ging evenwel niet door, omdat de oude jongensschool een "bijzondere" school werd (zie afb. 51). Pas in 1928-1929 zou op die weide een meisjesschool met de voorkant naar de Eindstraat worden gebouwd. Deze werd op 8 april 1929 geopend en onder de leiding van de Zusters Arme Dienstmaagden van Jezus Christus geplaatst. Na de vrouwelijke jeugd van Oud-Geleen een halve eeuw ten dienste gestaan te hebben, moest ook deze school voor nieuwerwetse opvattingen wijken.

56. De Eindstraatvanaf de Schuttersstraat in de richting van de bierbrouwerij. Geheel rechts ziet men de omheining van de meisjesschool en daarachter de zijgevel van het huis P. Heynen. Links liggen de huizen van J. Meex-Janssen en Chr. Hendriks-Meex op de plaats, waar de oorspronkelijke woningen bij het bombardement van 5/6 oktober 1942 vernield werden. In het derde huis, met poort en trappen, woonden achtereenvolgens verscheidene generaties van de familie Zelis. In het daarnaast gelegen lagere en oudere huis Kuiper zijn twee ramen aan de straatkant opvallend hoog. Dit is een herinnering aan het feit, dat de Eindstraat eertijds een holle weg was; langs die gevels liep vroeger een vloedgraaf waarover bruggetjes lagen. Dit stuk van de historische Eindstraat werd enkele jaren geleden opgeheven en alle huizen op deze foto werden afgebroken. Velen hebben zich afgevraagd: "Waarom? "

57. Het middenstuk van de Eindstraat in de richting van de kerk omstreeks 1894. De vele hagen en de scharrelende kippen benadrukken het landelijke karakter. Op de kruiwagen ligt een koperen pomp en vlak daarbij staat de koperslager Antoon Kentgens (1865-1934) vóór zijn huis, winkel en werkplaats. Enkele jaren later zou hij naar het hoekhuis bij de dorpsbrug (Wilhelminaplein) verhuizen. De oudere man met de lange leren voorschoot is waarschijnlijk zijn vader Jan Pieter Kentgens (1817-1897). De derde persoon links is vermoedelijk Arnold van de WaIl (1863-1943). In de verte ziet men de parochiekerk en daarvoor de witte brouwerij. Vlak vóór deze laatste, aan de linkerkant, steekt de onderwijzerswoning uit. Ongeveer ter plekke, waar een vrouw naast twee koeien gaat, zou in de late avond van 5 oktober 1942 een bom ontploffen, die 18 personen zou doden.

58. Het eigenlijke "Einde", waaraan de Eindstraat haar naam heeft ontleend. De autochtone Geleners spreken niet van "Eindsjtraot", maar van "Aa(n) gen Ènj" en van "I(n) gen Enj", Aan "het einde" ziet men een klein stukje van de Rijksweg. Deze dateert uit 1840-1847 en heeft de eeuwenoude route MaastrichtSittard (via de Janskamperstraat) vervangen. Links woonden naast elkaar de families Erkens (vroeger de gebroeders Vleugels), Eussen-Erkens (vroeger ErkensKeulers), Mathey (vroeger Dohmen en HollandsDohrnen), Moermans-Eummelen (vroeger Helmke Wessels), Het laatste huis links, waar vroeger de families Beaumont en Bergmans woonden en waar thans de familie Philippen woont, is het hoekhuis EindstraatRijksweg; in de zijgevel bevonden zich ankers met het jaartal 1646. Vooraan rechts ligt de wei van Heunen. Daarnaast ziet men een deel van het uit 1832 daterende huis Rouschop (later Vroemen). Aan de rechterzijde hebben de laatste jaren ingrijpende veranderingen plaats gehad. Thans wordt ook de linkerzijde bedreigd door plannenmakers, die Geleen volgens de normen van een "Waereldsjtad" willen "verfraaien" en blijkbaar alles wat landelijk is daaruit willen verwijderen. Het zou evenwel puur vandalisme zijn om een huis uit 1646 af te breken.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2021 Uitgeverij Europese Bibliotheek