Geleen in oude ansichten deel 3

Geleen in oude ansichten deel 3

Auteur
:   prof. dr. M.J.H.A. Schrijnemakers
Gemeente
:   Geleen
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1506-3
Pagina's
:   112
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Geleen in oude ansichten deel 3'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

89. Bet puthuisje tussen de panden Kloosterstraat 44 (rechts) en 46 (links), waar een Krawinkelse (in 1928-1929) haar emmer is komen vullen. Toen was er geen ophaalemmer met katrol meer, maar werd het water via een pomp naar boven gebracht; aan weerszijden bevinden zich leunstaven. Oorspronkelijk was dit een open put geweest met een rechte gemetselde rand en een houten leunbalk; men had hem dichtgemaakt om vervuiling te voorkomen, In 1914 had men immers geklaagd:

"Lutterade en Krawinkel bezitten slechts enkele buurtputten van 60 tot 80 m diep, zonder deksel, zodat ze aan aile verontreiniging bloot staan." Ook dit puthuisje werd naar het museum te Arnhem overgebracht. Daar werd een nieuwe ronde gemetselde putrand met een deksel en een katrol erboven aangebracht. De balken met initialen en de jaartallen 1733 en 1768 te Arnhem lijken niet van de oorspronkelijke put uit Krawinkel afkomstig te zijn.

"""/"'/J <> .///~

, ", ..?

""""'''''-'

.;- Jt',/.,A

90. Zo stond het bakhuis in 1928 in de huiswei van de familie Storcken-Menten (Kloosterstraat no. 46). Onder het lage dakje was de eigenlijke oven; het hogere gedeelte ~ half uit baksteen en half uit leem op tenen vlechtwerk opgetrokken - was een voorportaal, dat "sjtaokes" (= stookhuis) werd genoemd. Ook dit bakhuis werd naar Arnhem overgebracht en bij de "Limburgse" hoeve geplaatst. Op 24 juli 1929 schreef de directeur van het museum gealarmeerd aan de burgemeester van Geleen, "dat het kleine bakhuisje, dat stond op het erf van het boerenhuis en dat wij ook moesten afbreken en overbrengen, reeds gesloopt is, omdat men met het grondwerk niet meer wachten kon". Het materiaal was evenwel gespaard gebleven en aan de hand van foto's en schetsen slaagde men erin dit bakhuis te Arnhem in zijn oorspronkelijke trant te herbouwen. Het lemen gedeelte van het "sjtaokes" werd echter door baksteen vervangen.

91. De spoorwegovergang te Krawinkel in mei 1929. Men ziet het oostelijke begin (of einde) van de Kloosterstraat (links) en het westelijke begin (of einde) van de Spoorstraat (reehts). Laatstgenoemde dankt haar naam aan de hier (zuid-noord) passerende spoorweg Maastrieht-Sittard. Tevens ziet men ten westen (links) van en parallel met het spoor de Sehoolweg (naar het no orden) en de Heuvelweg (naar het zuiden). Vlak langs de rails ligt het wachtershuisje, van waaruit de ? duidelijk zichtbare slagbomen werden bediend. Daarnaast ziet men het hogere en langere huis van de spoorwegwachter Jan Rutten. De grate vierkante hoeve Moonen-Soons ligt er nog als voorheen, maar in de vraegere huiswei rijst dreigend de reusaeh tige gashouder op. De bouwer van die boerderij heeft stellig nooit vermoed dat de landelijke rust eerst door een drukke spoorweg en daarna door een drukke straat zou worden verstoord en dat ten slotte zelfs de oude bakstenen muren het tegen een stalen gevaarte zouden moeten afleggen. In juli 1930 werd die hoeve afgebroken. Tussen die boerderij en een van de nieuwe dienstgebouwtjes is Christiaan Op de Kamp er kort te voren in geslaagd om het enige nieuwe huis aan de noordzijde van de Kloosterstraat te bouwen. Rond nieuwjaar 1979 werd deze overweg opgeheven en werd de Kloosterstraat aan het openbaar verkeer onttrakken. De Spoorstraat (beneden reehts) en de Romaniestraat (ten oosten langs het spoor) staan nog voor het verkeer open. In het hoekhuis van beide straten was eertijds het cafe "Spoorzieht" van Math. Penris gevestigd.

/

92. In april 1930 schreef men over de "Chinese mum": Om de uitgebreide terreinen van de Maurits heeft men een betonplaten muur gezet, welke een eenigszins opvallende scheiding heeft teweeggebracht tusschen het Limburg met zijn kruisen langs den weg en het mod erne, wijl geindustrialiseerde Limburg met zijn treinen en gasbuizen. Het kapelletje werd ongeveer 1890 door de buurtbewoners in baksteen gebouwd; in 1902 kreeg het een pleisterlaag. Tijdens een van de bronkprocessies van de parochie Lutterade-Krawinkel was hier een rustaltaar. De situatie bleef bijna een halve eeuw nagenoeg onveranderd, maar in december 1978 moest ook deze laatste herinnering aan de vroegere toe stand verdwijnen. De actiegroep "Kapel 1902 Auwt Kraonkel" zorgde ervoor dat het kapelletje naar het kerkhof Vouersveld werd overgebracht, waar het op 10 juni 1979 plechtig werd ingezegend.

93. Een overzicht van de steenkoolmijn Maurits (midden) en de cokesfabriek Maurits (rechts) omstreeks 1932. Men ziet duidelijk hoe de "Chinese muur" de oude gebouwen langs de noordzijde van de Kloosterstraat heeft vervangen. Over het dak van een huis aan de zuidzijde heen zijn de kruinen van de boompjes te zien, waaronder het wegkapelletje van omstreeks 1890 staat (midden links). Over de steenberg heen ziet men de Lutterader Kampstraat. Op de voorgrond links ligt de Kloosterdwarsstraat, waar nog alle gebouwen intact zijn. Ook de driehoekige poel op het punt waar deze straat de Kloosterstraat bereikt, is goed te zien. Bij de naoorlogse uitbreiding van het industrieterrein in zuidelijke richting werd ook die buurt van het oude Krawinkel van de kaart geveegd. Tevens moesten toen alle gebouwen aan de zuidzijde van de Kloosterstraat (voorgrond midden) verdwijnen.

94. Deze door een firma te Stein na de oorlog uitgegeven ansicht heeft een lokaal-chauvinistisch onderschrift: niet aileen de "Stein-berg" maar de hele "Stein-koolmijn" Maurits werd voor de gem eente Stein opgeeist! Dat was wei een erg voorbarig vooruitlopen op de gemeentelijke herindeling. Een vergelijking met de vorige afbeelding toont dat deze foto genomen werd vanaf de Krawinkeler Kloosterstraat in de richting van het station Lutterade. Op de voorgrond liggen materialen opgeslagen; na de oorlog werd het bedrijf vernieuwd en uitgebreid. De capaciteit van de cokesfabriek (rechts) werd in 1949 op 7500 ton per dag gebracht en naast (ten zuiden van) de schachtgebouwen I en II werd in 1961 een derde schachtgebouw opgetrokken. Links op de achtergrond ziet men de kabelbaan naar de steenberg.

95. De gashouder brandt! In de vroege morgen van 1 september 1944 schoot een Thunderbolt (gevechtsvliegtuig) van de geallieerden een mitrailleursalvo door de gashouder heen. Aanstonds waren er hoog aan de oostzijde en iets lager aan de westzijde vlammen te zien. Er ontstond een grote paniek; de bevolking, die elk moment een catastrofale ontploffing verwachtte, vluchtte naar aile kanten. Door eerst gas in de houder te jagen en deze geheel te vullen, zodat geen lucht (zuurstof) kon binnendringen, werd aanvankelijk een ontploffing voorkomen. Enkele moedige mannen beklommen zelfs het brandende gevaarte; zij stelden vast dat dit niet te redden was. Toen iedereen in veiligheid leek te zijn, werd het gas naar het SBB afgeblazen. Daarop begon de topschijf te dalen; toen deze de kogelgaten pas seerde, bleef de verwachte en gevreesde ontploffing uit. Na een tijdlang als een meer dan 80 m hoge toorts gelaaid te hebben, zakte het stalen geraamte in elkaar en brandde de rest verder uit. Na de oorlog werd een nieuwe gashouder gebouwd.

96. Oude huizen in de Spoorstraat (nos. 112 en 114) naar een tekening door P.A. Schols uit 1930. In huis no. 114 (de tweede grote poort) woonde in de vorige eeuw het echtpaar Jan Gerard Aelfers (1812-1882) en Johanna Catharina Henssen (1811-1879). Hun zoon Peter Aelfers (1843-1918) huwde met G. Menten (1856-1944) en bleef in no. 114 wonen, terwijl hun jongere zoon Joseph Aelfers (1851-1894) met c.B. Janssen (1855-1927) huwde en in no. 112 (de voorste poort, het kleine poortje en de gevel met de leiboom) ging wonen. Hubert Aelfers (1893-1971), zoon van Peter, huwde met A.M. Penris (1895-1969) en bleef in no. 114 wonen. Maria Anna Aelfers (1890-1935), dochter van Joseph, huwde met Lambert Bergmans (1884-1968) en bleef in no. 112 wonen. Beide woningen werden bij het bombardement van 5 oktober 1942 verwoest. Geheellinks ziet men een gedeelte van het huis van Jan Paes (1857-1934).

97. De pleehtige intronisatie van het H. Hartbeeld op het pleintje in de Spoorstraat bij de Vouersweg op 26 juni 1932. De inzegening (door pastoor Van Eijs), de bloemenhulde (door de bruidjes), de feestpredikatie (door de geboren Krawinkeler prof. dr. F. Feron) en de toewijding van Krawinkel aan het Goddelijk Hart werden door muziek en zang afgewisseld en door "kamersjeut" besloten. Deze foto werd na de pleehtigheid genom en. Vlak veer het beeld staan van links naar reehts: prof. dr. Feron, pastoor Van Eijs, seeretaris A. Suylen en burgemeester Damen (met snor). Oorspronkelijk stond het beeld aan de zuidzijde van de Spoorstraat met het gelaat en de uitgestrekte handen naar Krawinkel (noord) gekeerd. In 1960 werd het om redenen van verkeersteehnisehe aard aan de noordzijde van de straat met de rug naar het oude Krawinkel geplaatst.

Krawinkel

Dorpstraat

98. Deze ansieht van omstreeks 1918 venneldt dit deel van Krawinkel nog als "Dorpstraat". Later zou ook dit stuk Spoorstraat worden genoemd; thans heet het Cornelisstraat. Aan de Iinkerkant liggen de boerderijen van de families Strijdhagen-Tummers (vooraan) en Soons-Strijdhagen. Reehts ziet men de woningen van de families Quadakkers-Raven (vooraan) en Kusters-Heuts. Bij het kapelletje op de aehtergrond staan een vrouw en enkele kinderen. Daar begon links de Hegstraat en sloeg men reehts de Keerstraat (thans Gerardusstraat) in. Door die twee straten passeerde in de middeleeuwen de hoofdroute tussen Sittard en Maastricht. Links nadert een voetganger, die met zijn reehterhand een mand op zijn linker schouder vasthoudt; in zijn Iinkerhand schijnt hij een maaizeis te dragen. Twee personen zitten op de vol gel aden kar, die door een paard in de richting van de fotograaf wordt getrokken. Het geheel geeft een landelijke indruk.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek