Gemeente West Maas en Waal in oude ansichten

Gemeente West Maas en Waal in oude ansichten

Auteur
:   Herman van Leeuwen en Carla Moonen
Gemeente
:   West Maas en Waal
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3261-9
Pagina's
:   96
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Gemeente West Maas en Waal in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

De gemeenteraad had op 24 mei 1984 besloten de naam van de nieuwe gemeente te wijzigen in West Maas en Waal. Deze naam ging per 1 juli 1985 in. Een nieuw gemeentewapen, ook door de gemeenteraad vastgesteld, deed hier zijn intrede. De gemeente had per 1 januari 1985 een inwonertal van 16.816 en heeft een grootte van 8584 hectare.

Uit het wetenschappelijk blad "De Jonge Onderzoekers" van december 1970 1ezen we het volgende:

Wie voor het eerst door het Land van Maas en Waal rijdt, doet een ontdekkingsreis. Het is een gebied vol afwisseling met stukken Hollandse polder, met akkers en weiland en en met stukken bosgrond. Daartussen liggen kleine en grote dorpen en twee mini-stadjes:

Batenburg en Maasbommel. In beide stadies zijn ooit muntjes en munten geslagen. Wie aan de hand van Herman van Leeuwen door het Land van Maas en Waal rijdt doet een ontdekkingsreis. Want Herman attendeert de bezoeker op bijzonderheden in het landschap, maar vooral op bijzonderheden uit het verleden. Hij kent het gebied goed, maar er blijft ook

voor hem nog genoeg te ontdekken over, want de rijke geschiedenis van het Land van Maas en Waal houdt nog veel verborgen. Vanaf 1969 deed hij archeologische onderzoekingen in dit gebied. Een gebied dat de strijd tegen het water bijna altijd heeft verloren. Historisch gezien zijn de bewoners nog maar net droog achter de oren. De oude Romeinen wisten het al. Hun vestingen bouwden ze op de hoger gelegen zandgronden, zoals de Dreumelse berg. Na het vertrek van de Romeinse soldaten stond het gebied eeuwenlang onder water. Pas toen het slib van de rivieren het land tot een bewoonbaar peil had opgehoogd, verschenen de eerste boeren. We zijn dan al in de veertiende eeuw. Ook de adel kwam er wonen. De leenheren van de hertogen van Gelderland lieten in dit gebied kaste1en bouwen. Het water was aan de ene kant een bron van inkomsten maar aan de andere kant een bedreiging. Maasbommel groeide uit tot een Hanzestadje, waar de handel b1oeide. Vele watermolens moesten het gebied drooghouden. Dat lukte niet altijd. Regelmatig braken de dijken door en ston-

den de landerijen en uiterwaarden weer blank. Niet aileen het water verstoorde de betrekkelijke rust van de bewoners. Zo nu en dan vlogen de hertogen van Brabant en Gelre elkaar in de haren en menigmaal vochten ze hun twisten tussen Maas en Waal uit. En dan waren er nog de internationale conflicten. In het rampjaar 1672 deden de Spanjaarden er hun verwoestende werk. Al die ruzies leidden ertoe dat tussen 1450 en 1700 de watermolens, huizen en boerderijen door brand werden verwoest. Verschillende dorpen in West Maas en Waal bleven niet gespaard. Het vuur deed ook zijn vernietigende werk in 1665 toen er brand uitbrak in het bisschoppelijk paleis te Roermond, waar zich de archiefstukken van Maas en Waal bevonden. Toch was het niet allemaal kommer en kwel in het rivierengebied. In de 16e en de 17e eeuw stichtten de geestelijken er diverse kloosters en in de 18e eeuw hadden (de) hereboeren er een rijk bestaan. Met de opkomst van de industrie in de 1ge eeuw steeg de welvaart, al bleef Maas en Waal voor een deel agrarisch.

We besluiten met een betoog van ir, H.F. Fijnje, grondlegger van het eerste stoomwerktuig in het rivierengebied: "Wie geestig denkt en werkt en tracht, dien helpt de natuur met hare kracht."

Ik dank al degenen die mij bij het samenstellen van dit boek behulpzaam waren. De volgende personen en instellingen wilde ik gaarne vermelden: G. Backer, Batenburg; J. Backer, Appeltern; drs. Ten Boom, Rotterdam; J. van Dinter, Dreumel; P. van Dinter, Druten; A. van Geffen, Alphen aid Maas; ing. C. Moonen, Tiel; ir. A. Kamerman, Wijchen; mevr. Kamerman, Wijchen; G. van Rossum, Wamel.

Brannen: Streekmuseum Tiel; streekarchief Drumpt; Documentatiecentrum Wijchen; Maas en Waals streekmuseum Dreumel; eigen archief; eigen onderzoek (met medewerking van ing, Carla Moonen) o.a. huize "Leeuwen" te Boven-Leeuwen; Ouderdom Lindeboom Dreumel.

1. Op 27 juli 1904 werd er een pontonbrug tussen Wamel en Tiel gelegd, de lengte bedroeg circa 310 meter. Ik las het volgende in het Streekarchief van Tiel: Dinsdagavond arriveerde omstreeks 7 uur op de rivier voor de stad een detachement pontoniers (bruggenbouwers}, ze waren ongeveer 160 man sterk en hadden als doel de volgende morgen een pontonbrug over de Waal te slaan. Aan beide zijden van de oevers ging men aan de slag en het karwei werd in 2 uur geklaard. De brug werd geinspecteerd en to en voor het publiek opengesteld. Om de scheepvaart niet te hinderen mocht men slechts een uur op de brug lopeno Dit sfeervolle plaatje werd destijds door de Gebr. Campagne uit Tiel genomen. Het was de eerste tolloze brug van weleer ... voor de Maas en Walers misschien een toekomstdroom.

·'

I II: r.. 1.1 I. I

/ ,

. ..!.y-

I, . /,

./ N )

, ..

2. Steenfabrikage speelde tot in de jaren zeventig in deze streek een belangrijke rol. Deze ansicht dateert van ongeveer 1910. Een linnen bestektekening van maart 1919 geeft ons de volgende informatie: "Plan voor een klinkhamerringoven op de steenfabriek te Wamel. N.V. Steenfabrieken van het S.G. v.d. Pol te Tiel. Hoogte ringoven 2,70 m., breedte 3,05 m., lengte 15,60 m." De totale oven had een lengte van 53,46 m. en een breedte van 29,22 m.; aan weerszijden werden 12 ringovens gebouwd.

3. Uit de Katholieke lliustratie uit de jaren twintig lezen we het volgende: Het tramstation te Wamel. Hoewel Wamel dus vrij goed verbonden is (met het veer is men zoo in Tiel) wordt er hier weinig gereisd. Met den Watersnood bleek Wamel ingezetenen te hebben die zelfs nog niet in Tiel waren geweest. Deze ansicht is genomen in de Dorpstraat ongeveer voor het station (eindpunt van de route).

4. Sloop van het materieel van de stoomtram Maas en Waal op het emplacement in mei 1935 (foto: Esser). De tramlijn Nijmegen-Wame1, die aanvankelijk doorgetrokken zou worden richting Rossum-Zaltbommel heeft slechts 31 jaar bestaan (1902-1933).

Afscheid van de tram

Je reed naar beevaart en naar kermis stopte haast voor elk care

Rustig kon je een graantje pikken tot de conducteur je riep

Iedereen wilde je helpen

als je naast de rails eens liep

En voor een kaart van *zestig cent gaf jij een reis haast zonder end.

Henk van Enge1en.

* Goedkope eendaags retours Wamel-Nijmegen waren op 3 oktober 1926,60 cent.

AMEL

5. Briefkaart uit het begin van de jaren dertig: een prachtig, sfeervoi pIaatje. Ret enige ernstige ongeIuk dat zich hier in Wamei voordeed gebeurde ais volgt: In 1914 ontspoorde de Iocomotief, deze viel om en de machinist overIeed ter pIaatse aan de verwondingen.

Wamel

Cu::", /rfc!tn

6. In het begin van deze eeuw had Warnel een open standermolen, molenaar was Van Bemmel, die tweede van links op de ansichtkaart staat afgebeeld. Weinigen zullen zich dit plaatje nog herinneren.

7. De pastorie en de hervormde kerk aan de Dorpstraat te Wamel, De pastorie dateert van 1845, de kerk uit de 15e eeuw. In begin van de jaren zeventig zijn hier wegens rioleringwerkzaamheden opgravingen gedaan, onder anderen door drs. Ten Boom en Herman van Leeuwen. Fundamenten van de muur van de kerk, scherffragmenten en voorwerpen zijn naar boven gehaald. Deze zijn geschonken aan de openbare school te Warne!. Ook is hier een muntenvondst gedaan; een van de grootste van Nederland. Ze zijn allang in het bezit van Roeffen uit Wamel. De andere helft van de muntenvondst kwam terecht in Zeeland (N.Br.) De munten (639 stuks, partij B) dateerden van 1137 tot en met 1305.

8. De kerk is in 1944 vernie1d. Op 17 november 1944 vie1 de toren naar beneden (voltreffer). Door oor1ogshandelingen is he1aas deze prachtige rooms-katholieke kerk in de Tweede Were1doorlog verwoest. Op deze p1aats heeft ongeveer tot 1879 een koepe1kerk gestaan die op een zeer oude ansichtkaart nog te zien is. De eerst genoemde kerk deed in de Tweede Were1doorlog dienst a1s uitkijkpost voor de Enge1sen en was vaak het doe1wit van de artillerie van de Duitsers vanuit de Betuwe. De afbraak geschiedde door de firma J. van Heck uit Alphen aid Maas.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek