Genemuiden in oude ansichten deel 2

Genemuiden in oude ansichten deel 2

Auteur
:   L. Klasen
Gemeente
:   Genemuiden
Provincie
:   Overijssel
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0151-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Genemuiden in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Genemuiden in vervlogen dagen. Een fotoboekje als dit wekt beelden op. Wat geweest is komt weer tot leven bij het bekijken van de plaatjes. Vooral de geboren en getogen Gellemunegers zullen in het verleden gaan graven, aanknopingspunten vinden die betrekking hebben op personen en gebeurtenissen uit lang vervlogen tijd. In voorgaande uitgaven werd in het voorwoord stilgestaan bij historische feiten uit de tijd van de betreffende fotografieën. Uit de tijd van grootvader en grootmoeder. Dit keer echter zullen we ons nog verder in de verleden tijd wagen. Dat is inderdaad enigszins een waagstuk, want hoe verder men terug gaat in de tijd, hoe onduidelijker de werkelijkheid van toen wordt. Toch staan tal van gebeurtenissen nog scherp omlijnd door jaartallen, die een houvast geven in het grote verband. Een beknopte kroniek kan een leuke zwerftocht geven door "old" Gellemuun. Het kan inzicht geven in hetgeen onze voorouders beleefden. Uit de veelheid van jaartallen is willekeurig een greep gedaan. Een keus die belevenissen uit het grijs verleden weer gestalte geeft. Het jaartal 1272 is de start voor een loop met reuzenschreden door het verleden. De eerste Genemuider kerk "gewijd". Uit het wazige, verre verleden komt 1275 nog duidelijker tot ons. De bisschop van Utrecht geeft stadsrecht. De huidige gemeente Genemuiden is groter dan alleen de stad. Kamperzeedijk hoort er onder andere ook bij. En deze buurtschap, van oudsher Afschet geheten, is wellicht nog ouder dan de kern. In de beschreven geschiedenis komt namelijk de naam al in 1046 voor. In 1346 is er sprake van een burgerlijk stadsbestuur. In dat jaar is ook de veerstal, het overzetveer, al bekend. Omstreeks die tijd nadert het zee geworden Flevomeer de stad. Het naderend watergevaar doet mede de bisschop besluiten om in 1363 Mastenbroek deugdelijk te omdijken. Schout en schepenen zijn dan al heel wat mans, want ze mogen oordelen en rechtspreken. De biestemerk, welbekend, had vele voorgangers. Drie vrije jaarmarkten waren er, om maar iets te noemen, in 1382. Het eerste bedehuis was ongetwijfeld zeer eenvoudig. De herbouw of uitbreiding in 1488 gaf de kerk zeker meer allure. Voor het begraven in die kerk werden toentertijd regels opgesteld. Voor een olden schilt, een waardevolle munt, was een laatste rustplaats binnen de muren verzekerd. Terug naar Afschet. Een veldslag in de buurtschap kostte duizend soldaten het leven. Dat was in het jaar 1522. Een andere onrust kwam van de wederdopers in 1534. Veel van die verdwaasde mensen, die op doortocht waren, werden in en bij Genemuiden gedood. Branden deed het veel en fel in oud Genemuiden: 1580,1625,1698,1738,1868 en 1882. De kerk deed alsmaar van zich horen. Reformatie: 1575, 1617: remonstrantse dominee de stad uitgebannen, 1660: zware storm beschadigt de kerk ernstig, 1578: eerste geluid kerkelijke armenzorg, 1680: de kerkenraad roert zich in een heksenzaak. Ook de burgerlijke gemeente krijgt het een en ander te doorstaan. Opvallend is dat de feiten in de meeste gevallen gewagen van minder prettige dingen. Mede daaruit is op te maken dat die "goeie ouwe tijd" niet zo goed was. Maar goed, we gaan verder met de opsomming. In 1584 werd het kasteel Het Blokhuis afgebroken. Vijandelijk krijgsvolk trekt in 1672 de stad in. De laatste doodvonnissen worden op 13 maart 1602 voltrokken; twee jongens van tweeëntwintig en vijfentwintig jaar gaan aan de galg. In de achttiende eeuw was het, zo schijnt het, voor Genemuiden een gezapige tijd. Weinig opmerkelijke feiten zijn te vinden. De afgang van Napoleon was hier merkbaar door veel de rivier overstekend krijgsvolk. Zelfs de zuster van de tsaar van Rusland steekt met groot gevolg per pont het Zwartewater over. Zaterdag 13 november 1813: de stad vrij van Franse heerschappij. De bevolking nam weer toe. In 1825 waren er 1384 Gellemunegers. In dat jaar bestormt de Zuiderzee de plaats, hetgeen rampzalige gevolgen heeft. Kerkelijke twisten beroeren in 1834 ook Genemuider gelovigen. De Cocksianen worden geboren. De stad was vroeger nog meer omringd door water als nu. In 1856 wordt de watering de Kleine Nijstad gedempt. Wanneer in 1866 pokken en tyfus de stad teisteren, wordt ook de aanleg van waterpoort de Sas een feit. Het in 1868 verbrande stadhuis wordt in 1869 vervangen door nieuwbouw. De nieuwe woonwijk aan de overkant van de haven wordt in 1874 ontsloten. Nog even terug naar de St-Nicolaaskerk. Het is een afscheidsdatum. Zaterdag 6 augustus 1882 brandde het oude gebouw uit 1534 geheel uit. Als laatste feit uit de negentiende eeuw: 1898: oprichting van de coöperatieve stoomzuivelfabriek. Begin van deze eeuw: nieuwe kerkscheuring. De Heve, wellicht een oude buitengracht van het Blokhuis, wordt in de zomer van 1914 gedempt. Een sprong vooruit was de aanleg van elektrisch licht in 1918. Een waterramp treft op 8 maart 1922 het pontveer. De auto deed in 1924 van zich horen door het van start gaan van een autobusverbinding op Kampen en Zwolle. De jaarmarkten zijn er altijd al geweest, maar naarmate we het heden naderen hoe minder koeien er aangevoerd worden. Zo maar een gegeven: in 1931 passeerden nog 340 koeien de gemeentelijke controle. Wat ook verdween, de branden bleven. Zo waren er grote hooiblokhuisbranden, onder andere in 1945. Een beter boerengeluid was de inpoldering, begonnen in 1940, van de Biesveldenpolder. De veelheid van gegevens moeten we nu afsluiten. Afsluiten met nog een drietal zaken. Het Engelse Werk wordt in 1952 plantsoen, het oude veerhuis verdwijnt in 1954 en de fraaie rij kastanjebomen op de Westerkaai legt in 1965 het loodje. Er is heel veel dat verdween. Hopelijk zal dit boekje nog iets vasthouden in het heden van het waardevol verleden. Het is in het kort en op luchtige wijze een strooisel van jaartallen en gebeurtenissen. Saai zal men wellicht zeggen. Of boeiend?

1. Het Veergat voor 1918. Dit is het olde Gellemuun bij uitstek: de Westerkaai voor 1918. Wat is hier veel te zien dat verleden tijd is. De turfschepen zijn bij de ouderen nog wel bekend. Ze waren vertrouwde verschijningen in onze binnenhaven. Naast het schip staat een erbij behorende turfkar. Op de wal staan biezenstoepen. Biezen kon men overal vinden, zeker in de oogsttijd, wanneer het drogen een veeleisende bezigheid was. Voor het witte schoolhuis een boerenwagen, die opgetast werd. Een petroleumlantaarn zorgde op de Kaai bij duisternis voor een pitje licht. De lindebomen voor logement "De Pauw" en de half opgeschoten kastanjebomen geven dit beeld mede een apart cachet.

2. De Hoek. Een straatbeeld met veel zaken uit vroeger jaren. Het is de Hoek bij de hervormde kerk, een der oudste plekjes in Genemuiden. Op de achtergrond de nieuwe St.-Nicolaaskerk uit 1884. Boven de daken aan de rechterzijde zijn, als schimmen, enige werklui te zien, die, op een steiger staand werken aan de kerk uitbreiding aan de noordkant van het bedehuis. Keitjesstoepen en bomen aan het Kerkplein stofferen het straatbeeld. Een ouderwetse plasplaats staat bij de kerk. Materiaal voor de nieuwbouw ligt opgestapeld. Een oude straatlantaarn ontbreekt niet in dit beeld. En dan is er ook nog de klederdracht van mannen, vrouwen en jongens. Een vrouwspersoon met juk en melkemmers is nog een aardige bijzonderheid. De jongen links op de foto kijkt met verlangende blik naar het lekkers dat achter het kleine etalageraam ligt uitgestald.

3. Snotkalf. Een kiek uit vroeger tijd is veelal een vergeeld beeld. Dat is ook met dit plaatje het geval. Veel dat met vroeger verband houdt is vaag en onduidelijk. De historie doorvorsen is dan ook geen eenvoudige aangelegenheid. Maar hier beperken wij ons tot plaatjes kijken en al is het dan niet al te scherp, interessant is het bovenmate. Wat we hier zien is een stukje Hasselterdijk. Het was toentertijd het einde van de huidige Major General Simondsstraat, omstreeks 1910. Op de achtergrond is de hooibergreeks langs de Sasdijk te zien. De woningen aan de rechterzijde van de straat zijn nu vrijwel allemaal verdwenen of vernieuwd. De linkerzijde is nog ongerept weideland, het zogenaamde Snotkalf. Het land op de voorgrond is nu de Burgemeester Ten Veldestraat.

4. Een groepfoto uit lang vervlogen tijd is altijd een interessante bezienswaardigheid. Bij de opening van de nieuwe Coöperatieve Boerenleenbank, in 1930, werd deze opname gemaakt. De bank heeft door de jaren heen een belangrijke plaats ingenomen. Begonnen als een financiële steunpilaar voor de veehouders, breidde de bank zich allengs uit tot een onmisbare instelling voor zeer velen uit alle lagen van de bevolking. Staande van links naar rechts, eerste rij: Harm Verhoek Stzn., Wouter van Dalfsen Hszn., Anton Bakker, K.K. Fuite, oud-notaris J.W. Jonkers, A. Post-Visscher, de vrouw van de kassier; mejuffrouw J.G. van Dalfsen, plaatsvervangend kassier, en notaris D. Bax. Tweede rij: Jan Willem Visscher, Rijk van Rees Pzn., H.T. Oostenbrug, burgemeester J. Tjalma, Jan van Dalfsen Bdzn., Wouter van der Haar, B. Verhoek Jzn., burgemeester W. Zeeuwen kassier H. Post.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek