Grepen uit de historie van Geffen

Grepen uit de historie van Geffen

Auteur
:   G.H.J. Ulijn
Gemeente
:   Maasdonk
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6300-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Grepen uit de historie van Geffen'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Inleiding

In 1971 mocht ik reeds voor de uitgeverij Europese Bibliotheek een boekje over Geffen in de bekende reeks "in oude ansichten" samenstellen. Vanwege de blijvende grote belangstelling beleefde deze uitgave in 1986 een tweede druk, die inmiddels oak al weer vele jaren nergens meer te krijgen is.

Verheugd was ik dan oak toen deze uitgeverij mij vroeg am een nieuw boek over Geffen samen te stellen, en wel in de reeks "Grepen uit de historie van ... ". Deze uitdaging - want dat is iedere uitgave die ik samenstel-leek me aantrekkelijk. Vooral, omdat ik dan een groot aantal van de aantekeningen die ik bij mijn wekelijkse bezoek aan het Rijksarchief in Den Bosch maak, juist in deze uitgave "kwijt" kan. [uist in deze uitgave, omdat hier de tekst naast het beeld een belangrijk onderdeel van het geheel VanTIL

Ik heb in deze uitgave geprobeerd am zoveel mogelijk geschiedkundig verantwoorde informatie te verwerken, waarbij de "gewone Geffense mensen" centraal staan.

De afbeeldingen hebben soms een ondersteunende taak, soms aileen een illustratieve functie.

In een zevental hoofdstukken gaan we terug in een stukje geschiedenis van Geffen, want er is veel meer in de diverse archie-

yen te vinden, dat zich voor publicatie leent.

Misschien een volgende keer door mij, of door iemand anders, want geschiedenis blijft leuk en interessant am te lezen en te zien, maar oak am te schrijven.

Bij het lezen en kijken wens ik u veel genoegen toe.

MegeIl, mei 1996 drs. Gerard Ulijn

Bestuur

1 De heerlijkheid Geffen was oorspronkelijk een middelbare en lage heerlijkheid. Een middelbare omdat de heer van Geffen boetestraflijke justitie bezat, zander de hoge criminele justitie te hebben. Dit blijkt uit de verklaring van de hertogWenceslaus en hertogin Johanna van Brabant uit 1364 en de daarop volgende akten uit 1445. In de jaren 1485 en 1 505 is hierover nog een meningsverschil geweest. Dit alles werd opgelost orndat toen Philips II de hoge heerlijkheid aan de heer van Geffen in leenrecht gaf

De hoge heerlijkheid hing af van de heerlijkheid Empel en Meerwijk, dat zelfweer een leen van het graafschap Megen was, welk graafschap weer een leen van de hertog van Brabant was. Geffen heeft zodoende blijkbaar oorspronkelijk onderdeel uitgemaakt van de heerlijkheid Empel en Meerwijk.

De heerlijkheid Geffen behoorde in 1445 toe aan vrouwe Margriet van Nuwelant, die gehuwd was met Peter van Best. Daarna kwam Geffen toe aan de familie Van Vladeracken. Bij de dood van Geraerdt van Vladeracken, in 1628 te Boxmeer doodgeschoten, ontstond er in Brussel een proces over de erfopvolging van de heerlijkheid Geffen.

Enerzijds was daar Thomas van Stakenbroek, die voor zijn zaon Roeloff optrad, die de Staatse kant koos, en anderzijds [ohan de Cocq van Opijnen, voor zijn zaon Jacob en later voor diens broer Philip. Dit geschil werd in 1643 door middel van een akkoord in het voordeel van de laatste geeindigd.

Door de kinderen van Philips de Cocq van Opijnen werd de heerlijkheid in 1679 aan jonkheer Christiaan van Beresteijn verkocht, maar vanwege familierelaties "vernaderd" (is familierecht van terugkoop, G.u.), door de heer Van Avestein. Deze verkocht Geffen in 1682 aan Caspar de Vooght.

Afbeelding: de heerttelling (is huistelling) van Geffen in 1526, waaruit blijkt dat er toen 168 woningen waren, alsmede een gasthuis waar vier arme vrouwen "om Godtswille" woonden.

'. . GheJfen.

A-' . Ldaerbevonden'iynbevvoondehuyfeJij 168 .Hier-en-boven aldaer noch bevonden die in bet voorfz, ghetal

. van 168. niet begrepen e~ zyn, eerft een huvs oft vvooninghe by tvvee huyfraden'bewqontv:erfch~yden koft doe~de,gerekent vo.or ~ .~ertftede.

Item een Gafthuys daer mne vvoonenvier erme vrouvven om Godtss

vville, zherekent'voor ' r. heertfladt,

... Ende daer-en-boven noch onbevvoonde huyfeiG, i

2 In 1704 werd Geffen verkocht aan de weduwe van Hendrik Cramer. De weduwe van hun zoon, Alida Groulard, liet Geffen in 1778 bij testament na aan vrouwe Wilhelmina Charlotta de Suarez. Uit de boedel van deze laatste ging de heerlijkheid in 1819 over aan Antoine Martini (van Geffen). Uit hun bezit werden de rechten van de heerlijkheid Geffen in 1885 verkocht aan mr. Henricus Anthonius Sassen en op 30 augustus 1906 voor

J 10.000 aan Franciscus Johannes Jurgens.

Als belangrijke bestuurders brieven verstuurden, ondertekenden ze deze brieven met hun vaak zwierige handtekening. Soms lieten ze deze vergezeld gaan van eenlakstempel waarin hun familiewapen was afgebeeld. Een drietal van deze lakstempels laten we mer aan de lezer zien.

Het betreft links de lakstempel van Hendrick Gerard van Breugel die in 1765 substituut (= vervangend) drossaert van de heerlijkheid Geffen was. Van 1734 tot en met 1769 was bij schepen van ass, alwaar hij in de Nederduitsche Gereformeerde Kerk op 2 november 1769 werd begraven.

De middelste lakstempel is van Willem Leendert Brocx; deze kwam met toestemming van dominee Henricus Camp (predikant te Rosmalen) op 22 juni 1774 als secretaris naar Geffen, hetgeen hij in ieder geval tot 1825 bleef Zijn vrouw was [osina Margareta van Bronckhorst, geboren te Dinther omstreeks 1755, overleden te Geffen op 1 juli 1816.

De stempel rechts is van Jan Hendrik van Hoorn. Op 19 maart 1788 kwam hij vanuit Delft naar Geffen, waar hij tot schout was benoemd. Hij werd op 1 juni 1 761 in Delft geboren en stierf te Geffen als rentenier op 16 februari 1841. (In 1829 is hij nog schout te Geffen.) Zijn vrouw was CatharinaAntonetta Boot, geboren in Den Haag op 10 april 1771, te Geffen gestorven op 19 oktober 1844.

3 Nadat op 20 februari 1816 den Hoogen Raad van Adel het gemeentewapen van Geffen had goedgekeurd,liet het gemeentebestuur naast de officiele oorkonde deze tekening maken.

Zij schreven de tekst er onder:

Zijnde van Lczutir met een heiligenbeeld, houdende in deszelfs handen een Kerk, geplaatst onder een Kerkboog en verzeld ter wederzijde van een oud schildje van gaud, het eerste beladen met drie Kruizen, en het tweede met twee hoofden en een vogel, allen van Lczuur,

Dit gemeentewapen werd offici eel geregistreerd op 1 8 juli

1 8 1 7 door de heer Wacker van Zon, secretaris van den Hoogen Raad van Adel. Tot 1985 bleef dit het wapen van de gemeente Geffen, toen werd het wapen aangepast, en bleefhet gemeentewapen tot de opheffing van de gemeente Geffen op 1 januari 1993. Het werd bij Koninklijk Besluit van 25 maart 1985 omschreven als:

Gedeeld 1 doorsneden; a. in gaud drie rozen van keel; b. in zilver drie molenijzers van keel; II in uzuur het beeld van de HeiJige Maria Magdalena van gaud. Het schild gedekt met een gouden kroon van drie bladeren en twee parels.

Bij raadsbesluit van 11 oktober 1984 besloot de gemeemeraad van Geffen ook tot het vaststellen van een gemeentevlag, waarvan de omschrijving luidde:

Over eenderde van de vlaglengte gekwartileerd van geel en wit en over alles heen een blcuw kruis met het snijpunt der armen op eenderde van de vlaglengte en een armdikte, gelijk aan 1/6 vIaghoogte; aan de broekzijde op het geeI een rode vijfbIadige roos en op het wit een rood moIenijzer, beider figuren met een hoogte, gelijk aan 7120 vIaghoogte.

e

x I
I
I 4 Op 7 juli 1795 werden in Geffen de eerste democratische verkiezingen gehouden. "Na oproeping en na opneemen van de volksstcmmcn" werd nevenstaande uitslag van de gekozenen bekend gemaakt. Ook het aantal behaalde stemmen werd voor eenieder voorgelezen (zie afbeelding).

Het "stemprotocol" werd door de commissarissen voor akkoord afgetekend. Deze commissarissen moesten erop toezien dat een en ander correct verliep. Commissaris waren de volgende acht "burgers": G. de Bres,]. van Vugt,]. Boogers, Huijbert de Wert, A. van Erp, C. van Crey, [oh, van Krey en Poulus van Tiel. Voor die tijd werden de schepenen benoemd door de vrouwe ofheer van Geffen.

Partijpolitiek heeft pas veellater, ook in Geffen, haar intrede gedaan, Zelfs bij de raadsverkiezing in 1919 was er maar een lijst met tien kandidaten ingediend. Men deelde aan de provincie mede dat er daardoor geen verkiezingen zijn gehouden. Op een vraag van de provincie deelde het college van Burgemeester en Wethouders van Geffen mede dat alle kandidaten .Roomsch Catholieken" waren.

5 De mer afgebeelde Christoffel van Vladeracken was een bastaardzoon van Gerard van Vladeracken, ridder en heer van Geffen en de Nemelaer, die in 1530 schepen van Den Bosch was en in 1562 is overleden. Het geslacht voerde het hier afgebeelde familiewapen en zij waren in de zestiende en zeventiende eeuw heren van Geffen en Nuland, alsmede in 1454 en 1455 rentmeester van het graafschap Megen.

Christoffel werd omstreeks 1524 geboren en stierf in 1601. Hij studeerde in Leuven, schreef een groot aantal boeken (zie volgende bladzijde), werd rector in Den Bosch, onderwees daar de klassieke talen, en was humanist. Hij kreeg twee zonen: Arend, die schout van Oss werd, en Peter, die in 161 8 als pastoor van Oirschot overleed.

De heren en vrouwen van Geffen kunnen als voIgt gerangschikt worden:

1445

voor 1532 na 1532

1588

1618

]628

1638-]639

]679

Margriet van Nuwelant

[ohan van Vladeracken, overleden in 1 532 Gerard van Vladeracken, overleden in 1565, gehuwd met Cornelia Olm van Bokhoven Gerard van Vladeracken, overleden in 16] 8, gehuwd met Y sabeau van Stakenbroek Gerard van Vladeracken, overleden in 1628, gehuwd met Geertruid van Stakenbroek Roelof van Stakenbroek, overleden in 1638 of]639

Philips de Cock van Opijnen, gehuwd met Geertruid van Rijsenburg

Christiaen van Beresteijn, gehuwd met Jacqueline Brauart ...

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek