Grepen uit de historie van Lith

Grepen uit de historie van Lith

Auteur
:   G.H.J. Ulijn
Gemeente
:   Lith
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5804-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Grepen uit de historie van Lith'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

16. Kevelaer heeft altijd een ongekende aantrekkingskracht uitgeoefend op de rooms-katholieke mensen. In deze bedevaartplaats in het land van Kleef, ongeveer 6 kilometer van de Nederlandse grens gelegen, wordt sinds 1642 Maria als troosteres der bedroefden vereerd. Het genadebeeld is een kunstvolle Belgische reproduktie in kopergravure van het Lieve Vrouwebeeld van Luxemburg. Het bevindt zich in de in 1651 gebouwde genadekapel. Tussen mei en november komen er honderdduizenden pelgrims.

Ook vanuit Lith ging men naar Kevelaer, getuige deze advertentie uit "De Stad Osch" van 8 augustus 1888. Men ging met de boot van Hermanus Janssen, op het wei zeer vroege tijdstip van 4 uur in de morgen. Een andere religieuze uiting van de godsdienst yond plaats tijdens onder andere processies. Deze processies waren de Sacramentsprocessie en de Kindheidsoptocht, die van 1910 tot 1961 plaatsvond. Deze werd een keer in de vier jaar georganiseerd. Bijna ieder kind uit Lith was lid. Op de eerste zondag van juli werd dan ten bate van de missie de kindheidsdag georganiseerd. De contributie was 30 cent per jaar.

Op de kindheidsdag zelf gingen alle kinderen naar de H. Mis en mochten dan op de , .grotemensenbanken" zitten. Ook waren het de kinderen die met de collecteschaal rondgingen. 's Middags was er dan de kindheidsprocessie. Er werden praalwagens gemaakt en menig jongen of meisje veranderde in een Liths negertje of Chineesje.

, :" ~ _,: 'j', . 1 OP " .. ,~,~,

'. ' ~ r .t"~~_-:;'" .:'.

insda~14 Augus'u

'. :, VEirr~F.J( v Ali LITH ' :, :"

";s m.'o ~_g'"~"n S' 4' ~ D. u ··r.

. . ',. '.. . ~.. .. ,.

VERTREK .VAN MEGEN '

. .

~6 ??? , .: ?? ".k. -: .?? ~. ?

"8 Dl 0 r Ii '~n s- " 6', u U r.

- .. j'H~"'Janssen~" -.

1

-~- -~---II

17. Deze foto is van 1932. De eerste Ford heeft zijn intrede in Lith gedaan en jong Lith is aan de kuier. Op de achtergrond zien we de protestantse kerk. Oorspronkelijk dateerde deze kerk van voor 1500. Het priesterkoor en het kruis vormden het oudste gedeelte. Het schip is na 1648 afgebroken. Deze kerk stond voor een gedeelte op de fundering van een van ongeveer 1100 daterende romaanse kerk. In 1648 werd deze kerk door de Republiek der Verenigde Nederlanden in bezit genomen en aan de hervormden gegeven. De bevolking kwam in verzet en de pastoor in actie. Men wilde desnoods met geweld de H. Mis in deze kerk opdragen. De landsoverheid greep in. De inwoners werden gestraft en de pastoor gevangen gezet.

Zijn opvolger oefende, in het geheim, de zielzorg vanuit Teeffelen uit, dat onder de graaf van Megen ressorteerde. Door de komst van de Fransen kregen de katholieken deze kerk weer terug. Ze was echter zo vervallen en zo slecht onderhouden dat de katholieken ze weer aan de protestanten teruggaven.

In januari 1945 werd de kerk door een vliegende born verwoest. Een gedeelte van het puin van deze kerk is door de geallieerden gebruikt voor wegverharding. De rest, in het bijzonder de handvorm- en tufstenen, werden gebruikt voor de bouw van het Mariakapelletje aan de Van Coothstraat, dat op 20 juni 1948 werd ingezegend. De hervormde kerk werd in 1953-1954 met vereende krachten door katholieken en protestanten op dezelfde plaats weer opgebouwd. Op 2 juni 1954 werd deze kerk op plechtige wijze in gebruik genomen.

18. Op zondagmiddag 15 januari 1944 werd Lith opgeschrikt door het geluid van een V-I. Het projectiel kwam in Lith neer op de hervormde kerk en richtte veel schade aan. Niet aIleen materiele schade werd er geleden. Er waren ook slachtoffers die lichamelijk te lijden hadden. Onder het puin van de kerk werden mensen vandaan gehaald. Er was een zeventigtal gewonden, die door de Canadezen werden verzorgd en van eerste hulp werden voorzien. Deze Canadezen waren bij meester Huismans ingekwartierd. Zij zorgden ervoor dat de gewonden naar ziekenhuizen in Oss, Den Bosch en andere plaatsen werden gebracht. Er was veel glasschade en de splinters zorgden voor verwondingen. Meester Huismans, die naast de hervormde kerk bij de school woonde, kreeg een glasscherf in zijn oog en zijn vrouw miste een oog. Dominee Van Tongerloo, die tegenover de hervormde kerk woonde, werd aan beide ogen blind. Zo waren er nog meer inwoners die oogkwetsuren hadden.

De afgebeelde foto laat de ravage zien die deze V-I achterliet. Ze is genomen vanaf de voorkant van de kerk. Links zien we een gedeelte van het hek van het kerkhof. Op de achtergrond staat de jongensschool. Deze was aan het huis van de familie Huismans gebouwd.

19. Op dinsdag 5 november 1697 maakten de heren Van der Cloese en rentmeester Van Slingelandt voorde Raad van Staten der Verenigde Nederlanden een rapport over de geestelijke goederen in de meierij van Den Bosch. Zij rapporteerden dat de pastoriehuizen met de hoven door de predikanten bewoond en gebruikt mochten worden. De dorpen waren verplicht om de pastorieen te repareren en in behoorlijke toestand te brengen. Van de rentmeester zouden ze zestig gulden daarvoor krijgen. Dit bedrag diende als huishuur en werd vanaf 1698 aan de dominee uitbetaald. Zij moesten het samen eens zien te worden. Voor dat eerste jaar zou dit bedrag ook aan Lith worden uitbetaald. Het dorpsbestuur moest echter de pastorie voor zeshonderd gulden kopen, welk bedrag aan de Generaliteitslanden betaald moest worden.

Uit deze pastorie is na een aantal verbouwingen de hier afgebeelde pastorie van Lith ontstaan. De foto dateert van de jaren zeventig van de vorige eeuw. Aan de rechterkant zien we nag een stukje van de protestantse kerk. In 1875 werd deze pastorie "afgedankt" en liet de Lithse Hervormde Gemeente een nieuwe predikantswoning bouwen. Een bestek en voorwaarden tonen ons wat de wensen, voorwaarden en eisen waren.

De grootste lengte was 12,25 meter en de grootste breedte 10,50 meter. Opvallend is dat er maar een slaapkamer van 3 bij 4,5 meter op de tekening stond. De buitenmuren werden opgetrokken in kleurige hardgrauwe kalkmortelstenen. De salons en de woon- en studeerkamer werden met linnen bekleed en daarop werd behangen met behangselpapier van gemiddeld vijftig cent per rol. Tijdens de oorlogsperikelen werd de pastorie beschadigd en tussen 1948 en 1951 herbouwd.

20. Lith heeft een aantrekkingskracht op joodse mensen uitgeoefend. In 1798 telde men te Lith op een bevolking van 1061 inwoners, tien joden. Op een aanschrijving van de landdrost van Brabant van 9 december 1808 schreef het gemeentebestuur, dat het joods kerkgenootschap in Lith op zichzelf bestond en niet tot een naburige gemeente behoorde. Tot de Lithse kerkgemeente behoorden ook de joden uit Lithoyen, Kessel en Alem. Langzamerhand groeide het aantal joodse inwoners. Op 15 december 1808 telde de gemeente reeds 47 joden. Daarvan woonden er 36 te Lith, 2 te Lithoyen, 4 te Kessel en 5 te Alem. Voor het uitoefenen van hun godsdienst kwamen ze bijeen in een gehuurde kamer, alwaar een rabbijn uit Den Bosch de diensten leidde. In 1818 werd de hier afgebeelde synagoge in gebruik genomen (afbeelding 1900). De aankoop van dit woonhuis bedroeg 320 gulden en werd betaald door Moses van der Wielen en Jacob Isaak Levison. In de synagoge werd ook de sjoel gehouden.

Enige van de joodse leraren waren: David Abraham Hess, die van 1811 tot 1818 de eerste dag- en avondschoolhouder was. Hij was in 1789 in Amsterdam geboren en woonde in bij Moses Isaak van der Wielen. Tussen 1830 en 1838 is als joodse schoolmeester werkzaam: Mozes Samuel van Veen, geboren te Uden in 1795. Hij werd opgevolgd door Isaac Cohen, geboren te Linden in 1783.

Nadien zijn onder anderen de volgende leraren aan de sjoel verbonden geweest: 1840-1850 Izak Jozef Chitz geboren te Amsterdam, en na 1861, steeds voor korte tijd: Saul Hartog Hirschel geboren te Gouda 1833, Max Goldstein geboren te Sittard 1843, Levi Meijer Schonberg geboren te Bolsward 1839, Benjamin Frank geboren te Nijmegen 1842, Alexander Prins geboren te Hoorn 1844, Hertog Allex van Horst geboren te Hoorn 1833, Wolf Bromet geboren te Amsterdam 1841, Abraham Grunberg geboren te Amsterdam 1849, Joseph Benix geboren te Leeuwarden 1859. In 1913 werden de synagoge en sjoel gedeeltelijk gesloopt en aan Isaac Wolf verkocht. Deze koopman verbouwde het pand tot woonhuis met winkel. In de Tweede Wereldoorlog was er het bureau van de "Voedselvoorziening in Oorlogstijd" in gevestigd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek