Hapert in oude ansichten

Hapert in oude ansichten

Auteur
:   M.J.C. Hurkmans
Gemeente
:   Bladel
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0296-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Hapert in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

VOORWOORD

Het verschijnen van dit boekje besluit een lange periode van verzamelen en beschrijven van oude foto's. U zult begrijpen dat dit boekje nooit tot stand had kunnen komen zonder de belangeloze medewerking van vele dorpsgenoten in Hapert en Hoogeloon. Niet iedereen kan ik hier persoonlijk bedanken. Op de eerste plaats echter toch een woord van dank aan de heer L. van den Borne, hoofd van de St.-Aloysiusschool te Hoogeloon, die, evenals bij een eerdere uitgave in deze reeks, foto's beschikbaar stelde. Bijzonder veel dank ben ik verschuldigd aan

INLEIDING

Als in 710 Bertilindis haar gehele moederlijke erfdeel, waaronder goederen te "Heoperdum" (het latere Hapert), aan Willibrordus schenkt, verschijnt daarmee de naam van het huidige dorp Hapert voor het eerst in de geschreven bronnen. In de dertiende eeuw verwierf de abdij van Tongerloo door schenking en aankoop vele goederen en rechten in Hapert. Zij bezat onder andere tot 1590 de heerlijkheid Hapert, Hoogeloon en Casteren. Deze heerlijkheid ging in 1590 over op het bisdom 's-Hertogenbosch en werd na de val van Den Bosch, in 1627, door de Staten verbeurd verklaard. De aan de heerlijkheid verbonden goederen en rechten werden vanaf die tijd beheerd door de zogenaamde rentmeester der bisschoppelijke goederen, die nog in 1740 een heide verkocht aan de inwoners van Hapert.

mejuffrouw Van de Put die ook foto's beschikbaar stelde en behulpzaam was bij het beschrijven van de foto's. Verder dank aan pastoor C. Claassen te Empel, mr. C. Claassen, pastoor Van Campen, de heer F. Hermans en de familie Van de Ven, die foto's afstonden. Ook de heer P. Kwinten, oud-onderwijzer te Eersel en volkskundige van de Kempen, die spontaan toestemming gaf fotomateriaal uit zijn collectie te gebruiken, mag niet onvermeld blijven, zo ook de heer J. Buylinckx, die meehielp bij het samenstellen van dit boekje.

De huidige parochies Hoogeloon en Hapert werden tot 1819 door één pastoor bediend. Van oudsher had de abt van Tongerloo het recht hier de pastoors te benoemen en hij deed dat voor het laatst in 1810. Of de parochies voor 1819 altijd verenigd zijn geweest, is niet met zekerheid bekend.

In het begin van 1819 woedde er in Hoogeloon en Hapert een "kwaadaardige en aanstekende koorts" die aan veel inwoners het leven kostte. Zo stierf ook de toenmalige kapelaan van Hapert en Hoogeloon, Dionysius de Canter. De kapelaan van Goirle, Lambertus de Jongh, wiens "menigvuldige grappen en snakerijen na verloop van 1 00 jaren nog wel zal vernoemd worden", werd als assistent naar Hoogeloon overgeplaatst ("Memoriale Parochiae" van Hoogeloon, blz. 3). Diezelfde Lambertus de Jongh werd nog

in datzelfde jaar pastoor van Hapert en hij zou dat blijven tot 20 april 1858.

De aan de heilige Severinus, bisschop van Keulen (370-390), toegewijde kerk werd na de Vrede van Munster (1648) in gebruik genomen door de hervormden. De katholieken bouwden na enige tijd een schuurkerk, die in gebruik bleef tot 1821. In 1809 werd de oude parochiekerk aan de katholieken toegewezen, maar omdat er in Hapert, evenals in Hoogeloon, moeilijkheden ontstonden omtrent de financiële vergoeding, die aan de hervormden voor het kerkgebouw moest worden betaald, werd de parochie pas in 1819 door bemiddeling van koning Willem I in het bezit van de kerk gesteld.

In 1857/1858 werd er een nieuwe kerk gebouwd op de scheiding van de Straat en het Kerkeind; de oude kerk werd afgebroken. De eeuwenoude toren werd echter pas in 1902 gesloopt. De nieuwe kerk werd in 1901 van een toren voorzien, waarin een tiendklok heeft gehangen, die in 1746 door J. Chaudoir te Leuven werd gegoten. Deze kerk werd op haar beurt, in 1923, vervangen door het huidige kerkgebouw. Ook nu weer werd de toren van de oude kerk veel later gesloopt dan de kerk. Velen onder u zullen zich nog het pas in 1956 gesloopte negentiende-eeuwse bouwwerk herinneren.

Het overgrote deel van de inwoners van Hapert heeft, evenals de rest van de Kempenaren, tot ver in de negentiende eeuw een armoedig bestaan geleid. De

meesten vonden hun bestaan in de landbouw en dat was op de schrale Kempische zandgrond geen welvaart. Bovendien werd de streek eeuwenlang geteisterd door oorlogshandelingen. Zo werd Hapert in 1694 geplunderd door de Fransen, die er ook niet voor terugschrokken om mensen en paarden weg te voeren.

De veranderingen in het sociale en economische klimaat komen pas op het eind van de vorige eeuw op gang en zetten zich voort in de eerste decennia van de twintigste eeuw om na de terugslag in de crisisjaren definitief door te zetten na de Tweede Wereldoorlog. Kenmerkend voor deze ontwikkeling in de Kempen zijn onder andere: de opkomst van de sigarenindustrie (eerst in de vorm van huisnijverheid, later geconcentreerd in fabrieken), de aanleg van de tramlijn Eindhoven-Reusel, de heideontginningen, de oprichting van de Noord-Brabantse Christelijke Boerenbond en de oprichting van de Boerenleenbank.

In dit boekje vindt u een stukje geschiedenis van Hapert in beeld. De foto's beslaan weliswaar een vrij korte, maar wel een erg belangrijke periode (circa 1880-1940). Misschien was het wel een te tumultueuze tijd, want in onze drang naar vooruitgang zijn we vergeten iets van het verleden te bewaren. Slechts de herinnering eraan leeft voort, onder andere in deze oude foto's.

1. Deze unieke foto werd genomen op 17 april 1902. Pastoor Vermeer had besloten de toren te laten slopen.

Deze typisch Kempische toren werd gebouwd rond _ 1350 en stond op het Kerkeneind. De toren vertoont zeer veel overeenkomst met de thans gelukkig nog bestaande oude kerktoren van Hoogeloon. Bekijkt u die toren maar eens! De bekende kenner van de Kempen Petrus Norbertus Panken heeft, samen met jonkheer mr. A.P.O. van Sasse van Ysselt, het eerste corresponderende lid en tweede bestuurslid van het Provinciaal Genootschap voor Kunsten en Wetenschappen, geijverd voor het behoud van deze toren, helaas tevergeefs. Wie kent de mensen op de voorgrond tussen de puinhopen?

2. Dit is de enige bewaard gebleven afbeelding van de oude kerk met aangebouwde toren. De pentekening werd op 30 mei 1788 gemaakt door landmeter Hendrik Verhees, die zeer veel kerken heeft geschetst. Kerk en toren werden in de veertiende eeuw gebouwd. De kerk waarschijnlijk eerder dan de toren, namelijk in 1330. Vanaf de dertiende eeuw werd hier de H, Mis gelezen door de pastoor van Hoogeloon, die twee parochiekerken bediende. In 1648 (Vrede van Munster) ging de kerk in protestantse handen over. In 1819 werd de kerk door koning Willem I aan de katholieken van Hapert teruggegeven. Bij deze teruggave was de kerk zeer vervallen en op 10 mei 1820 is bij besluit van koning Willem I een bedrag geschonken van f 3.000,-. Hiervan zijn de kerk en de toren hersteld, terwijl ook een nieuw koor is gebouwd. Deze gegevens staan vermeld in het "Registrum Memoriale Parochiae", In 1819 werd de nieuwe pastoor benoemd. De kerk werd afgebroken na de paasweek van 1857.

Foto: archief van het Provinciaal Genootschap te 's-Hertogenbosch.

3. Een mooie ansicht uit het begin van deze eeuw van "De houtere Klink", een arbeiderswoning, die werd gebouwd rond 1880, waarin diverse huishoudens woonden. De vrouw met het witte mutsje is hoogstwaarschijnlijk een van de bewoonsters van het huis, namelijk Sjo van Eyndhoven-van Dingenen, de moeder van Hein en Sooi van Eyndhoven. Nu is het pand gesloopt. Het heeft plaats gemaakt voor een modern huizencomplex, waarin onder andere ook een bar is gevestigd, die de naam "De houtere Klink" doet voortleven. Op de achtergrond staat een echte oude voermanskar, waarmee vroeger een vrachtdienst werd onderhouden op Tilburg en Eindhoven. De voerman is Peer van Hoof of Janus Antonis. In de verte, links, is nog juist een stukje te zien van de winkel van Toon Schilders. Nu is daar de "Centra" van zijn zoon gevestigd. Rechts is het huis van Adr. Roest nog zichtbaar.

4. Deze opname werd gemaakt in de mobilisatie (1914). In Hapert werden toen militairen ingekwartierd. We zien onder anderen, van links naar rechts: J. Hermans, opa Schilders (Pauwke), zijn vrouw Ida Schilders en Swaans. Wie weet wie het meisje is? En die kleine leuke kinderen?

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek