Haulerwijk en Waskemeer in oude ansichten

Haulerwijk en Waskemeer in oude ansichten

Auteur
:   B. van den Berg
Gemeente
:   Ooststellingwerf
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3741-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Haulerwijk en Waskemeer in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Ontstaan van Haulerwijk 1756, vanaf beneden naar boven.

Haulerwijk is een veenkolonie, welke van het eene einde tot het andere einde, eene lengte heeft van een en een vierde uur, n.l. voor zoover de hoofdvaart aan weerszijden met huizen bebouwd is-overigens is dezelve lengte ruim twee uren. De grootte der plaats zal ongeveer eene uitgebreidheid van om de 1800 bunders beslaan, het grootste deel nog behoorende tot den veen- en heidi gronden. De ingezetenen behooren voor het grootste deel tot de behoeftige volksklasse, evenwel is de uitbreiding van de ingezetenen bedrijven, hunne aankoop van gronden en de ontginning derzelve uit eigen middelen, een duidelijk bewijs van hunnen toenemende bloei en welvaart. Aldus meester J.W. Zuidema, eerste hoofd van de school (l januari 1829-1870) te Haulerwijk-boven, in een "Schets van Haulerwijk" van 29 december 1857. Haulerwijk (boven en beneden) had toen twee scholen. Hen in bouworde onaanzienlijke, beneden, -

laag en dompig -, ben evens in de inwendige inrichting, zoo van school als woning, telt 67 schoolkinderen; de verheven en aanzienliike, zoo vlug en levendig, aldus meester Zuidema, naar wie een straat in Haulerwijk is genoemd, zijn school en woning te Haulerwiik-boven. In 1828 gesticht voor 70 leerlingen, vervangen in 1839 door een nieuwe voor 120 leerlingen, voorzien van zeven groote glasramen, 13 ellen lang en 8 ellen breed, met niets te wenschen over latende inrichting, blijkt in 1857 voor de 156 leerlingen weder te klein. Naast de 223 schoolgaande kinderen telt Haulerwijk nog een kleine 1400 ingezeten, waarvan 119 Afgescheidenen, 25 Roomschen, 11 Israelieten en 3 Lutherschen, de andere ruim 1400 behoorden tot de Hervormde Kerk z.g,

Haulerwijk telt voor vervoer slechts twee vaarschepen, door welke alle vervoer moet geschieden, n.l. een op Leeuwarden en een op Heerenveen.

De middelen van gemeenschap met andere omliggende dorpen zijn uiterst slecht, omdat niet een

enkel behoorlijke rijdweg Haulerwijk aan een naburig dorp verbindt. Tot nu toe bestond er zelfs geen rijdweg bii langs de vaart, doch de aanvankelijke werkzaamheden, ter bekoming van dezen, begonnen zijnde (in 1857), zoo is er gegronde hoop, dat ook de communicatie met Haule, Donkerbroek en Bakkeveen, aanmerkelijk zal winnen en Haulerwijk ten goede komen.

Haulerwijk, met in 1857 een rogge- en pe1mo1en, benevens een grutterij (molen, huis en winkel) twee zogenaamde houtstekken, vijf bakkerijen, twee grofsmeden, verscheidene timmerlieden, schoenmakers, kleermakers enzovoort, had de aanleg van wegen dringend nodig. Zo is het dan ook gegaan. In 1903 werd op initiatief van de vereniging "Vooruitgang" uit een vergadering van zeventig personen een commissie benoemd, met als voorzitter G. de Vries en a1s secretaris W.S. v.d. Mei en daaraan toegevoegd het dagelijks bestuur van "Vooruitgang", te weten O. Offringa, A. v.d. Wal en Tj.M. v.d, Berg, om te be-

reiken dat er, ter vervanging van de bestaande zandmodderweg, een kunstweg zou komen. De inwijding van de kunstweg had - na veel moeite, tijd en geld p1aats op een onvergetelijke, prachtige herfstdag, 20 oktober 1911, en werd gevierd door heel Haulerwijk met een grate optocht over de gehele nieuwe weg, terwijl aile schoolkinderen het bij vele ouderen nog wel bekende lied zongen: 0, dierbaar Haulerwijk, wat zijt gij thans al rijk in dezen stond. De straatweg is nu klaar, de fietsen rijden maar, nu jubelt heel de schaar en danst in 't rond. Thans viert ons dorp een [eest, nog nooit hier zo geweest ons leven lang. Ja, iedereen heeft schiken draagt zijn mooiste strik, in 't feestelijk ogenblik, waait Neerlands v lag. Wij ziin verheugd van geest, onze ouders nog het meest, Hiep, hiep, hoera. Het is goed de herinneringen aan de voorbije tijd te bewaren. Ze zijn al bijna verloren gegaan. Hopelijk denkt u, bij het bekijken van deze ansichten, nog eens aan hoe het vroeger was en we hopen dat u menige plezierige herinnering zuIt ophalen.

j{aulerwiik (benede

1. Vanuit Opsterland/Bakkeveen kwam hier het eerste kanaai Ooststellingwerf binnen, richting HauIe, "De Oude Wijk", naar het oosten de Hauierwijkstervaart. Vanaf 1765 tot 1896 stond hier de herberg "Het Hoekhuis", 1aatst bewoond door herbergier Harmen Hendrik van Seyen. De herb erg werd door de erven in 1896 in open bare verkoop verkocht aan de timmerman-aannemer Oege Offringa, die de herberg opruimde en op 22 april 1897 in de schuur een handkrachtboterfabriek in werking ste1de met als directeur-botermaker J. Bethlem. Het voorste deei werd door personee1 bewoond. De foto van circa 1911 1aat duidelijk zien dat het toen ai een stoomzuivelfabriek was en weI de co5peratieve "Hoop op Zegen".

2. De cooperatieve stoomzuivelfabriek "Hoop op Zegen" te Haulerwijk-beneden. In de beginjaren gebeurde de melkaanvoer per praam en met bootjes naar deze, in de voormalige herberg-boerderij gevestigde, fabriek. Op de foto van voor 1910, gemaakt door beroepsfotograaf Johannes Hoeksema, die naast de fabriek woonde en zijn praktijk uitoefende in een houten "atelier", dat later als rijwielherstelplaats dienst deed voor de gebroeders Pieter en Frederik Hof, boven de wijk bij smid Johannes Dermois. Op de foto zien we onder anderen: Yse Hoeksema (broer van de fotograaf), Hendrik van der Wal, die in die jaren melkvaarder was, Oost Nauta en Jan Rink Hof, die boven woonde en later een bekende steenhouwer en -klopper was. Bij de schoorsteenpijp Jan Haanstra en de man met zijn handen in de zij is Heine Reinders.

j{aulerwiik (beneden)

3. Naast de herberg stond de eerste school van Haulerwijk-beneden, die was gebouwd bij "de huizen". Eerste schoolmeester was in 1816 J.H. Hasper, die pas in 1818 officieel werd aangesteld. Tegenover deze school aan de Z.Z. vaart werd omstreeks 1845 het eerste gereformeerde kerkje gebouwd. Op de foto van circa 1910 zien we de school met de hoge ramen die werd gebouwd in 1858. Bekende namen als hoofd der school van Haulerwijkbeneden zijn: A. Harsveld (1883-1898), A. Kuperus (1898-1903), W.F. Stedehouder (1903-1907) en J. Bokkens (1907-1924). Naast de school staat de meesterswoning. Het witte huis op de achtergrond is het brugwachtershuis. Brug nummer 1, zoals ze werd verpacht door de gemeente, was eerst een draaibrug, later werd het een houten klapbrug.

?

4. Deze foto van Haulerwijk-beneden dateert van de tijd dat de houten klapbrug was vervangen door een ijzeren. We zien de brug in oostelijke richting. De vaart was nog bevaarbaar. Men had al elektriciteit (zie grote mast achter het bootje) en er waren nog veel heggen. Zoals op de foto is te zien, stonden er to en al veel huizen. Links van de brug, aan de weg naar Bakkeveen, stond het huis van timmerman-aannemer S. van der Bosch, dat is afgebroken en niet zal worden herbouwd. Geheellinks woonde rijwielhandelaar en -hersteller Jan Hofman.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek