Hellendoorn-Nijverdal in oude ansichten deel 2

Hellendoorn-Nijverdal in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J. Hosmar
Gemeente
:   Hellendoorn
Provincie
:   Overijssel
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6052-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Hellendoorn-Nijverdal in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Inleiding

Het eerste dee!tje van "Hellendoorn-Nijverdal in oude ansichten" he eft zo'n warm onthaal bij de Hellendoornse en Nijverdalse bevolking gekregen dat een tweede deeltje niet uit kon blijven. Aan het verzoek van de Europese Bibliotheek te Zaltbommel om dit boekje samen te stellen, hebben we gaarne als oud-Nijverdaller gevolg gegeven. .HellcndoornNijverdal in oude ansichten" was niet alJeen bij de ouderen welkom, maar ook bij vele jongeren. Vooral nu de regionale en lokale geschiedenis de laatste tijd meer aandacht heeft gekregen, is de serie "in oude ansichten" een belangrijke informatiebron geworden voor groot en klein en hoort thuis in de boekenverzameling van iedereen die de historie een warm hart toedraagt.

Aan onze oproep om oude prembriefkaarten en foro's voor dit boekwerkje beschikbaar te stellen werd meer dan voldaan. Uit particuliere verzamelingen konden we een ruime keuze maken. Ook werd ons veel documentatiematenaal ter hand gesteld, waaruit we ruimschoots konden putten. We zouden dit fotoboekje "Wandelingen door oud-Hellendoorn en Nijverdal" kunnen noemen. In onze jeugdjaren hebben we ook vele van deze wandelingen en fietstochten gemaakt. Als we een vergelijking maken uit die tijd (1920-1945) met het heden dan zien we hoeveel van het oude is verdwenen. Karakteristieke boerderijen en riante herenhuizen werden opgeruimd of zo onherkenbaar verminkt door verbouwingen dat ze het oog niet meer boeien. Tot onze grote vreugde mocht worden geconstateerd dat enige fraaie boerderijen en een enkel herenhuis in oude luister zijn herste!d. Menigeen zal na inzage van dit boek]e met weemoed terugzien op al datgeen wat voorbijging, maar laten we ook dankbaar vaststellen dar er in de laatste decennia veel in positieve zin is veranderd.

Als hier iets over Hellendoorn geschreven zal worden, laten we graag "meester" Ponsteen aan het woord, want deze historicus heeft door

zijn diepgaande studies en intensieve naspeuringen zoveellokale geschiedenis naar de oppervlakte gehaald, dat ieder die de historie mint, hem daarvoor bijzonder erkentelijk moet zijn. Hij schrijft in zijn voorwoord van het boek "Het kerkdorp Hellendoorn in vroeger ceuwen" het volgende: "De begrenzing van het kerkdorp komt overeen met die van de marke. Duivecate, KolJenstart, de heuve!rug, her Broek en gedeeltelijk deTwilhaar behoren er dus bij; de adellijke huizen Schuilenburg, Rhaan en Egede vallen er buiten. Hier en daar moest ik we! over die grens heenstappen en kwam daarbij ze!fs terecht in NoordAmerika. De titel spreekt van vroeger eeuwen 't geen betekent dat ik met mijn navorsingen niet verder ben gegaan dan tot omstreeks 1900. Onze eigen twintigste eeuw he eft voor mij niet voldoende de geheimzinnige sfeer van het verleden, die tot onderzoek aanspoort; bovendien "waaiert" na 1900 alles veel meer uiteen en wordt veel meer gecompliceerd. Een beschrijving daarvoor zou weer uitgebreide studie vergen en een lijvig boekdeel vullen. Dat laat ik dan maar liever over aan een historicsnuffelaar, die na mij komt. Overigens wordt diens taak dan we! verlicht, doordat hij ruimschoots kan beschikken over vclerlci schriftelijk bewaard gebleven gegevens, fotomateriaal, enzovoorts." De heer Ponsteen heeft gelijk gehad, ook wij hebben mogen profiteren van het werk dat deze historicus heeft geleverd, want uit zijn daarop volgend boekwerk "Van Noetsele tot Nijverdal" hebben we het een en ander mogen halen. In zijn voorwoord in dat prachtige standaardwerk schrijft hij: .Daar het jonge Nijverdal geplant en gegroeid is op de bodem van de oude buurtschap Noetsele, moest dit verhaal wei beginnen met 't geen wij over de geschiedenis van deze buurtschap nit de markeboeken en andere bewaard gebleven bescheiden konden opdiepen." "AIs in 1836 de Nederlandsche Handel Mij. neerstrijkt in her onbewoonde weidegebied van Noetsele, het "Koeveen", in 1850 de marke

Noetsele wordt opgeheven en in] 852 de Gebroeders Salomonson hier hun Koninklijke Stoom Weverij stichten, gaat de Iijn van de hi storie als vanzelf over op de opkomst en ontwikkehng van Nijverdal."

In de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant van zaterdag 22 juni 1912 Iezen we onder de krantekop van "Na tachtig jaar" over de eerste ontmoeting tussen de jeugdige directeur van de Nederlandsche Handel Maatschappij tVillem de Clercq en Thomas Ainsworth, die als de stichter van Nijverdal wordt genoemd. We citeren: "Onder zijn leiding (Thomas Ainsworth) kwam in ] 833 de weefschool te Goor tot stand, in 1836 overgebracht naar het tegenwoordige Nijverdal, waar de Handelmaatschappij in datzelfde jaar een factory liet bouwen (duns in het bezit der Koninklijke Stoomweverij) voor de keuring en inontvangsmeming der door haar in Twente gekochte goederen. De kunst van het katoenweven, 'die alteste und herrlichste Kunst', gelijk Goethe haar, misschien niet zonder eenige overdrijving, noemt, 'die den Menschen eigentlich erst vom Thiere unterscheidet' - had haar intree in Twente gedaan; de vestiging aldaar van een katoenbedrijf was een voldong en feit geworden!"

Tot zover iets over de stichting van het nijvere Nijverdal. Hierbij moeten we her dan laten, want de toegemeten ruimte in dit boekje laat het niet toe om uitvoeriger op een en ander in te gaan. tVe verwijzen gaarne hiervoor naar de boeken van "meester" Ponsteen en anderen. Zelf hebben we ook nog wat bij elkaar "gesprokkeld" over de historic van Hellendoorn en Nijverdal, dat in ons geheugen in de jeugdjaren is opgeslagen. Eenmaal aan het schrijven, begint dan het verleden weer te spreken en komen de herinneringen uit onze jeugdjaren, die we in Nijverdal en Hellendoorn hebben doorgebracht, weer naar boven. U vindt ze als "praatjes" bij de "plaatjes". Wij hopen dat de oude ansichten en foro's fijne herinneringen bij u zullen oproepen en dat het

boekwerkje een nuttige dienst zal kunnen bewijzen aan allen die am onze rijke streekhistorie voort willen bouwen.

]. Hosmer

In "De Mars", maandblad van en voor Overijssel (januarilfebruarinummer 1958), troffen we deze fraaie afbeelding van de windkorenmolen "De Hoop" te Hellendoorn aan met de volgende omschrijving: "Type: achtkantige bovenkruier met stelling bouwjaar 1874-eigenaar:

Coi:iperatieve aan- en verkoopvereniging Hellendoorn - constructie: stenen onderstuk, houten tussenstuk, bovenstuk en kap met riet gedekt, ijzeren as en roeden, vlucht 20 meter." Deze prachtige foto werd in de winter van 1 95 7/ 1 958 genomen.

2 Tekening van een fraaie Saksische boerderij (erve Bronsvoort) te Hellendoorn, waarin thans de oudheidkundige collecties zijn ondergebracht van de oudheidkamer "Oald Heldern". 's Zomers trekt de unieke verzameling honderden bezoekers. Er zijn talloze voorwerpen bijeengebracht. Op her gebied van leven en bedrijvigheid in het Hellendoorn van weleer: de schoen- en klompenmakerij, het weven en het spinnen, mutsen naaien, wieldraaien (spinnewielen en stoelen) , landbouwgereedschappen, enzovoorts. Nu deze prachtige karakteristieke boerderij een museum is geworden is

haar bestaan verzekerd en is een fraai "monument" behouden gebleven.

3 Het vroegere gemeentehuis van Hellendoorn was gelegen in het centrum. Het voormalige gemeentehuis staat nog steeds op dezelfde plek, maar heeft een andere bestemming gekregen. Het nieuwe gemeentehuis werd in Nijverdal gebouwd am de Willem Alexanderstraat. Voor het dynamische Nijverdal is dar een geweldige aanwinst.

.~~~

.~~:-_ ?? n',".75S ~./~ ~ ti!; tl/tJ<-~ ~ ~

4 "Gezicht op de Nederlands Hervormde Kerk te Hellendoorn" staat er op deze "getekende" ansichtkaart. Inderdaad hebben we hier een fraai gezicht op de oude hervormde kerk, waarvan een gedeelte dateert van omstreeks ] 150. Voordien schijnt op dezelfde plek een houten kerkgebouw te hebben gestaan. In de jaren 1960/1961 had er een grate restauratie van de kerk plaats onder architectuur van de bekende Almelose architect Jan jans en kreeg dit monument uit de oudheid van Hellendoorn een nieuwe glans. De huizen aan de weg voegen zich in de straatwand als "dienend element".

5 We kunnen nag moeilijk afscheid nemen van dit fraaie eeuwenoude Hellendoornse bedehuis en plaatsen naast de tekening van deze kerk op de vorige bladzijde, nag een oude foto uit 1938. We zouden er eel) passende omschrijving bij kunnen maken, maar wie zou het beter kunnen verwoorden als de dichteres Johanna van Buren: "En middel in steet oonze Bessevaer gries ... Den toren zo rostig, Zo old en zo wies. De huze die hookt der zich kot umme toe, zee veult er zich veilig as wichter biej moo".

'Doppsgezicbt met Nederl. Hero. lCel!a

6 Met deze ansicht hebben we een fraai gezicht op de oude hervormde kerk van Hellendoorn, gedeeltelijk verscholen achter het fraaie geboomte. Links zien we een prachtige boerenschuur met een vierroedige kapberg. Het is oogsttijd, want de aardappelrooiers zijn hier druk bezig de oogst binnen te halen. Een groot gedeelte van het aardappelveld is hier al gerooid. Een plaatje dat rust uitstraalt.

~ .. 6ezicht<~p:)fe Herv. Kerk - Hellendoorn.

? ?.? ~ ;0 "

.; ... , ..?...

/.

7 De hervorrnde pastorie is een prachtig herenhuis, dat in een "groene" omlijsting is gelegen naast de oude hervorrnde kerk aan de Dorpsstraat. De pastorie is niet zo oud, maar de hervarmde kerk wel. Dit oude bouwwerk beheerst heel het dorpsbeeld en geeft er karakter aan. Wat heeft de Sallandse dichteres wijlen Johanna van Buren, veel van deze kerk en taren gehouden en ze graag bezongen: ,,0, oalen griezen toren, Ik hebb' oew toch zo leef...". Vermeld dient nog te worden, dat er vele bekende predikanten de hervormde pastorie hebben bewoond. Een predikant die de hervormde ge-

meente van Hellendoorn heel lang gediend heeft was dorninee E.G.]. Bal (1913-1937)

8 Op deze foto ziet U de kroningslinde te Hellendoom. In deze omgeving bracht de bekende Sallandse dichteres Johanna F. van Buren haar jeugdjaren door. Johanna van Buren werd op 20 december 1 881 geboren. Johanna van Buren publiceerde haar werk in de krant, Twentsch Zondagsblad - Dagblad van het Oosten, en schreef daarnaast nog wel eens wat op verzoek bij een of andere gelegenheid. Zij ging daarmee door tot op hoge leeftijd. In "Verzamelde gedichten" een uitgave die in 1981 uitkwam, zijn meer dan duizend dialectgedichten opgenomen. De dichteres overleed op 17 januari 1962.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek