Helvoirt in oude ansichten

Helvoirt in oude ansichten

Auteur
:   P.J.M. Wuisman
Gemeente
:   Haaren
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4768-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Helvoirt in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De geschiedenis en de ontwikkeling van Helvoirt is in grote trekken die van vele dorpen in de Meijerij. Al in 1192 komt de plaats voor in de geschreven bronnen. In een akte van dat jaar wordt de bouw vermeld van de Helvoirtse kapel. Deze kapel is uitgegroeid tot de oude Helvoirtse kerk, die oorspronkelijk nog onderhorig was aan de parochie Oisterwijk en, met deze parochie, werd bediend door de kanunniken van de St.-Geertruyabdij te Leuven, De band met Leuven bleef ook bestaan toen He1voirt aan het begin van de veertiende eeuw een zelfstandige parochie werd. Eerst in de vorige eeuw werd deze band verbroken, doch toen was de oude Helvoirtse kerk al een kleine tweehonderd jaar in protestantse handen. Na de vrede van Munster werd de katholieke eredienst verboden en de kerk toegewezen aan de hervormden. Nadat de katholieken hun diensten lange tijd in het geheim moesten houden, werd hen in de achttiende eeuw oog1uikend toegestaan een schuurkerk te betrekken. Bij de komstvan de Fransen en de stichting van de Bataafse Republiek in 1795 werd de vrijheid van godsdienst uitgeroepen. De Helvoirtse katholieken breidden hun schuurkerk uit en bouwden in 1840, op ongeveer dezelfde plaats, een zogenaamde waterstaatskerk. Deze werd in 1902 vervangen door de huidige rooms-katholieke kerk.

De ontwikkeling van Helvoirt houdt ten nauwste verband met bovengenoemde geschiedenis. Eeuwenlang is de oude kerk aan de Torenstraat het middelpunt van het dorp geweest. Op korte afstand ervan stonden de oude herbergen "De Zwarte Leeuw" en "De Keizer". Aan de huidige Torenstraat, in de orngeving van de oude kerk, verrezen herenhuizen, zoals bijvoorbeeld het in 1792 gebouwde "Jagtlust". Eveneens in deze buurt verscheen aan het eind van de achttiende eeuw het Helvoirtse raadhuis.

In de vorige eeuw echter kreeg Helvoirt een nieuwe dorpskern rand de toen in ere herste1de katholieke kerk. De landelijke Achterstraat, waar in vroeger jaren de schuttersactiviteiten plaats vonden van de beide Helvoirtse gilden, werd in 1869 verhard en kreeg een aansluitende bebouwing. Bedrijfjes verschenen ook aan het begin van de weg naar Udenhout, de latere Lindelaan. Aan de Kastanjelaan verrezen het St.-Nicolaasklooster, het patronaatsgebouw en de boerenleenbank. In 1870 werd op het kerkplein het zogenaamde pornphuiske gebouwd, dat tevens werd gebruikt voor het aanplakken van bekendmakingen. In de jaren twintig van deze eeuw kwam op deze plaats de muziekkiosk, die inrniddels ook al is verdwenen. Aan het begin van de Achterstraat stond de open bare jongens-

school. Deze werd echter gesloten, toen uit een legaat van dokter Landman de roorns-katholieke school, naast de pastorie, werd gebouwd.

Als pleisterplaats had Helvoirt een gunstige ligging. De aanwezigheid van verschillende herbergen geeft daar blijk van. De oude weg van Tilburg over Oisterwijk naar 's-Hertogenbosch liep over Helvoirt, evenals de weg van Berkel en Udenhout naar de hoofdstad van de Meijerij, In 1822 werd de situatie nog gunstiger door de aanleg van de rijksweg, terwijl in 1881 de spoorlijn Tilburg-'s-Hertogenbosch werd geopend en Helvoirt een eigen - zij het bescheiden - station kreeg. Drie jaar later werd een telegraafkantoor geopend en sinds 1891 is Helvoirt ook telefonisch bereikbaar.

Een belangrijk gebouw, waarvan de historic nauw is verweven met de geschiedenis van Helvoirt, is "Z wijnsbergen ", oorspronkelijk een middeleeu wse versterkte hoeve, dat later, na verschillende verbouwingen, uitgroeide tot een der fraaiste kasteeltjes van de Meijerij.

De Helvoirtse bevolking heeft steeds belangstelling gehad voor het verleden van het eigen dorp. Dit moge onder meer blijken uit de rijke verzameling oude prentbriefkaarten die bijvoorbeeld de familie van no-

taris Van Vlijmen bijeenbracht en bewaarde, of uit het fraaie plakboek met Helvoirtse afbeeldingen, dat door de familie Van Meerten werd aangelegd. Uit beide bronnen is ruimschoots geput voor de samenstelling van dit boekje, dat de lezer en kijker een beeld wil geven van Helvoirt in de periode van 1890 tot 1930. De volgorde der afbeeldingen is hierin bepaald door een wandeling, welke begint bij de Molenstraat aan de zuidgrens van de gemeente en die over het kruispunt voert langs het oude centrum van het dorp. Daarna bezoekt men de jongere dorpskern, terwijl de wandeling wordt besloten bij kasteel "Zwijnsbergen", aan de weg riaar Nieuwkuyk en Cromvoirt. Waar in de beschrijvingen huisnummers worden vermeld, is de huidige nummering gebruikt. Behalve uit bovengenoemde verzamelingen, die beschikbaar werden gesteld door mevrouw H.M.A.J. van Vlijrnen en J. van Meerten, werd gebruik gemaakt van de collectie van de gemeente en van foto's en kaarten, die voor dit doel tijdelijk werden afgestaan door J .A. Hoevenaars, J.C.M. Hoevenaars, A.C. de Jong, H. de Jong, A.N. Leermakers, A.J. Schellekens en mevrouw A.A. van de Ven-van Broekhoven.

1. De Molenstraat ontleent haar naam aan de hier afgebeelde zogenaamde standerdmolen, die op de grens van Helvoirt en Haaren stond. Reeds in de vijftiende eeuw wordt deze Helvoirtse molen verme1d. Sinds 1840 was de familie Coppes eigenaar van de molen, welke in de jaren twintig van deze eeuw werd afgebroken. Een geschilderd bard op het Molenhoefke (Molenstraat 30) houdt de herinnering aan de oude mo1en levend.

2. In de Voort (nr. 1), nabij de zuidelijke gemeentegrens, stond de hoeve "De Wijngartranck". Al in 1369 wordt melding gemaakt van deze hoeve, die in de vorige en in deze eeuw werd bewoond door de familie Van Esch. Na een brand werd de boerderij, in 1950, geheel vernieuwd.

}{aarensche W~~, 1{eluoirl

3. Deze villa aan de Molenstraat (nr. 1) werd gebouwd door de Bossenaar Jo Meijering. Latere bewoners van het pand, dat thans bekend staat a1s "De Sparren", waren onder anderen dokter A.A. van Oirschot en notaris Jacobs.

4. De herberg "De Keizer" was reeds in de zestiende eeuw bekend. Haar naam ontleent ze - volgens overlevering - aan keizer Karel V. Gedurende enige eeuwen was de herberg in het be zit van de familie Berkelmans. In de jaren zestig werd dit pand, op de hoek van de Molenstraat en de oude Rijksweg, afgebroken bij de verbreding van de Rijksweg. De laatste eigenaar betrok op dat moment het oude cafe Van de Ven op de hoek van de Achterstraat en LindeJaan en hij verbouwde dit tot het huidige hotel "De Keizer".

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek