Herten in de Tweede Wereldoorlog

Herten in de Tweede Wereldoorlog

Auteur
:   drs. J.H.S. van Herten
Gemeente
:   Roermond
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6008-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Herten in de Tweede Wereldoorlog'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

11 Bominslag op 13 april 1942

Niet lang na de bominslag begonnen inwoners zich afte vragen om wat voor soort born het ging en wat de reden was waarom juist Herten werd getroffen.

Men dacht aan een proefbom, van Duitse makelij. Deze theorie was nergens op gebaseerd. Er zijn geen scherven gevonden. De aanwezigheid van enkele Duitse militairen direct na de inslag zegt ook niets. Het spreekt voor zich dat de Duitsers geinteresseerd waren in de inslag, meer uit nieuwsgierigheid dan beroepshalve. Zij hebben - zeker niet op grote schaal- metingen verricht of ander onderzaek gedaan. Bekend is dat de Royal Air Force gedetailleerde luchtfoto's heeft gemaakt van de kern van Herten en wei op 24 maart als ook op 20 april 1942. Ook dat zegt niets; de Engelsen fotografeerden in de oorlogsjaren veelvuldig vanuit de lucht.

Het feit dat de Duitsers de pers censureerden zegt ook niets; van grote oorlogsrampen werd zelden ofnooit melding gemaakt in de pers. Over de bominslag in Herten staat in "De Nieuwe Koerier" van dinsdag 14 april 1942 op de voorpagina slechts een klein algemeen stukje. Onder de kop ,,8 Dooden bij Engelsche luchtaanvallen op Nederland" lezen we: "Op twee plaatsen in het zuiden des lands werden echter verscheidene woonhuizen verwoest en andere woonhuizen deels ernstig deels licht beschadigd. Onder de burgerbevolking vallen acht dooden en een vrij groot aantal ernstig en lichtgewonden." Het getal van acht is niet merkwaardig. In de consternatie direct na de inslag is dit getal wei vaker genoemd, ook in officiele stukken. Op woensdag IS april verschenen overlijdensadvertenties in "De Nieuwe Koerier" van mevrouw Schoeren en haar zoontje Andre, van de heer Korsten, de heer]. Engelen en mevrouw Evers en haar zaon Albert. In de tekst van deze advertentie wordt niet over een bominslag gesproken maar over "een noodlottig ongeval".

Het idee van een proefbom is verwerpelijk. Een dergelijk experiment is te duur om's nachts uit te voeren op basis van lukraak. Overigens is het werpen van een proefbom in vijandelijk gebied, waarbij een dorp wordt getroffen, in de Tweede Wereldoorlog zander precedent.

Het gaat, zo blijkt uit de beschikbare gegevens, om een Engelse luchtdrukbom die uit nood boven bezet gebied moet zijn afgeworpen tijdens de raid op Essen. Essen werd in die nacht zwaar gebombardeerd. of schoon veel vliegtuigen het doel niet of niet goed konden vinden. Uit de "Luftschutztagemeldung des LS. Ortes Essen" van die nacht blijkt dat in de stad 1001 bommen vielen. Het bombardement duurde van 01.15 uur tot 02.40 uur; er deden 251 bommenwerpers aan mee; tien keerden niet terug.

Foto: schade na de bominslag.

12 Begrafenis slachtoffers bominslag

De zeven slachtoffers van de bominslag op 13 april 194 2 werden op donderdag 16 april 1942 begraven op het rooms-katholieke kerkhof. De belangstelling voor de begrafenis was enorm. Velen moesten de eredienst buiten de kerk bijwonen omdat er in de kerk geen plaats meer was. Er werden ongeveer 3000 bidprentjes uitgedeeld. Op het bidprentje staat vermeld dat het ging om een bominslag.

Het prentje bevat onder andere de navolgende tekst: "De nacht van 12 op 13 april bracht over Herten een ramp. zooals er wel sinds menschenheugenis geen is geweest. Een born die in den stillen nacht om half twee plotseling uit een vliegmachine neder viel, bracht dood en verwoesting over ons vreedzaam slapende dorp. De ontzettende uitwerking van den luchtdruk deed de huizen ineenstorten, rnaakte van de kerk een ruine en deed zeven onschuldigen de dood vinden. In een dood worden vereenigd de grijsaards, de menschen uit den bloei hunner jaren en het onschuldige kind."

In de dagen voorafgaande aan de begrafenis trokken zeer vele belangstellenden door het dorp om de ravage met eigen ogen te aanschouwen. Ze werden via Roermondsestraat, Dorpsstraat, [ulianaplein (vroeger Markt geheten). Schoolstraat en Rosslag geleid.

Op 19 april 1942 schreefhet dagelijks bestuur van de Federatie van Noord Limburgsche Afdelingen der Nederlandsche Vereeniging voor Luchtbescherming een brief aan het bestuur van de Nederlandsche Vereeniging voor Limburg, Herten: "Wij wenschen tevens uitdrukking te geven van onze groote dankbaarheid en hooge waardeering, ten opzichte van Uw Bestuur, voor wat betreft het kranige werk wat door U en Uwe medeleden tijdens de angstige uren werd verricht. Wij mochten van den Heer G. Eissens Rijksinspecteur Luchtbescherming vernemen dat ook Hij groote bewondering had voor het daadwerkelijk verrichte reddingswerk. Ook sprak hij met groote bewondering over

het werk hetwelk verricht was onder leiding van het Hoofd van den Luchtbeschermingsdienst. Dit alles, wi] geven U de verzekering er van, zi]n geen leege woorden, doch een oprecht uitgesproken mening welke U zeker een groote voldoening zal schenken."

Foto: begrafenis van een van de slachtoffers van de bominslag.

13 De operatie Blackcock

De strijd om de Roerdriehoek - operatie Blackcock gedoopt - verliep moeizaam. De Duitsers boden veel weerstand. In Linne werd door de Engelsen van de Britse Commandobrigade tezamen met het 8e Regiment Hussars hard gevochten tegen verbeten vechtende Duitse Fallschirrnjager van het Regiment Hubner. Op 25 januari moesten de Duitsers hun strijd opgeven. Ze trokken naar Herten. In de bocht van de Maas, met name nabij de sodafabriek (thans Solvay by), richtten ze een nieuw bruggehoofd in. Tevens dreigde men de bevolking met evacuatie; dar geschiedde op die dag ook. Op dezelfde dag werd het D Eskadron van het lIe Regiment Hussars aan de geallieerde troepenmacht toegevoegd. Linne kwam in hun handen; dat gebeurde door de Ie Commandobrigade en de 7e Pantserdivisie. In de nacht van 25 op 26 januari 1945 vertrokken de Duitsers uit Linne. Ulrich Matthiaes, de bataljonscommandant van het Duitse Regiment Hubner, deed verbeten pogingen de opmars van de geallieerden te stuiten. De Duitsers versterkten hun troepen en brachten tanks naar de frontlinie. De Engelsen zetten hierop elitetroepen in, de Commando's van de Royal Marine. De strijd werd met de dag verbetener. Duidelijk was dat de militairen aan beide zijden zeer vermoeid waren door de strijd van de afgelopen maanden.

Op 28 januari bereikten Engelsen het strategisch belangrijke eiland Osen; de Duitse tegenstand op het eiland, ondersteund door artillerievuur vanafhet terrein van de sodafabriek, was hevig. De Engelsen moesten zich terugtrekken.

De Engelsen waren begin februari begonnen met een propagandaoorlog. Granaten met vlugschriften met onder meer de tekst "Lebendige Zielscheiben" werden over de Duitse linies geschoten. Het doel was het moreel van de vijand te ondermijnen of te breken. Op de pamfletten (1000 jaar Herten, afb. 38) staat een kaartje; Herten is aan drie zij-

den omsingeld door de geallieerden en kanonnen staan op het dorp gericht. Dit kaartje geeft een onjuist beeld. Bij Leerop en een deel van de zuidzijde van Herten stonden helemaal geen kanonnen, in elk geval lang niet zoveel als werd gesuggereerd. De meeste stonden aan de overzijde van de Maas, bij Beegden en Horn.

Op 21 februari werden de dodelijk vermoeide Engelsen afgelost door de 8th Armoured Division, een tankdivisie van het ge Amerikaanse leger. De Duitsers trokken zich, gelet op de overmacht, terug op het gehucht Roer. Op I maart 1945 rukten de Amerikanen via de Rijksweg op, richting Roermond; ze lieten Herten links liggen. De Duitsers hadden zich inmiddels teruggetrakken uit het gebied rand Roermond. Herten was bevrijd!

Kaartje: de frontsituatie in de eerste maanden van 1945.

14 Oorlogsfront tussen Linne en Herten

De opmars van de geallieerde legers die op 6 juni 1944 in Norrnandie aan land waren gegaan, verliep in het begin voorspoedig. Reeds op 6 september trokken de eerste Duitsers via Herten naar hun vaderland terug; als gevolg hiervan meenden de bewoners van deze streken dat de bevrijding niet lang op zich zou laten wachten.

Naarmate de herfst echter killer werd en de bladeren van de bomen begonnen te vallen, verliep het oprukken van de geallieerde legers trager. De tegenstand werd heviger en de verbindingen met het achterland waren te lang om effectief te zijn. November kwam; de situatie werd spannender, de artilleriebeschietingen werden zwaarder, maar de bevrijding bleefuit. Op 3 december maakte een verkenningsvliegtuig van de Royal Air Force een vlucht boven Herten. De foro's zijn bewaard gebleven en tonen dat er vanaf de Maas aan de sodafabriek via Linnerbossen tot aan de Roer een tankgracht was gegraven. Het fabrieksterrein zelfwas doorsneden met loopgraven, die op de foro's te zien zijn als kronkelige, smalle lijntjes.

Intussen vlotte de geallieerde opmars niet meer, maar op 17 januari 1945 kwam daar verandering in; Susteren werd bevrijd. Daags daarna volgde een deel van Echt, Bij Sint Joost stopte het front; pas na zeer zware gevechten konden de Engelse troepen deze plaats innemen. In deze streken kreeg de bevolking als gevolg van de plotselinge ommekeer in de strijd weer hoop. De voortgang van de bevrijders naar het noorden ging voort. De vijand had echter al die tijd niet sti! gezeten; nieuwe troepen en tanks werden naar het front gezanden teneinde de opmars van de bevrijders v66r de Roer een halt toe te roepen.

Drie dagen later werd Linne bevrijd; op 27 [anuari rukten de bevrijders Sint Odilienberg binnen. Na de bevrijding van Linne trokken de Duitsers zich achter de tankgracht en in de Linnerbossen terug. Op de sodafabriek hadden ze een weerstandsnest ingericht dat doelwit werd

van Engelse artilleriebeschietingen. Het bedrijfleed hierdoor zware schade.

De operatie Blackcock, die tot doel had het gebied ten zuiden van de Roer te zuiveren van vijandelijke troepen, was tot stilstand gebracht op de grens van Linne en Herten; de afronding van de operatie mislukte; de regimenten Hubner en Muller, onder commando van AbschnittsKommandant Ulrich Matthias, waren niet van plan om het gebied ten noorden van de tankgracht en de Linnerbossen prijs te geven. Inmiddels werd Herten beschoten door de kanonnen van de AngloAmerikaanse troepeneenheden (de linker Maasoever was al eerder bevrijd). Desondanks wisten de Duitsers de voltooiing van de operatie Blackcock nog ongeveer vijf weken tegen te houden.

Toen op 21 februari de Engelse artillerietroepen door de 8e tankdivisie van het ge Amerikaanse leger werden afgelost begon kort daarna het slotoffensief. Zwaar geschut werd in stelling gebracht en Amerikaanse militairen voerden acties uit. Ten einde raad trokken de bezetters zich uit de zwaar beschadigde gebouwen van het nog jonge bedri]f terug. Het was toen 26 februari.

Toen op 1 maart de eerste Hertenaren in hun dorp terugkeerden was dit totaal verlaten. Herten was bevrijd.

Foto: luchtfoto van de sodafabriek met de tankgracht. De rechte strepen zijn de Rijksweg en de spoorweg.

15 Russinnen in Herten

We weten het niet precies, maar het moet in september of oktober 1944 zijn geweest toen, vanuit Roermond, Russinnen naar Herten kwamen om daar tankgrachten en loopgraven aan te leggen. In de "Memoriale Paroechiae Hertensis" schrijft pastoor Korner dat het er wel 5000 moeten zijn geweest. Dat aantallijkt veel te hoog; het ging om enkele honderden meisjes en jonge vrouwen. Het waren krijgsgevangenen uit Rusland. De meesten waren katholiek; voor het werk begon gingen zij vaak even naar de kerk om te bidden.

Wij weten niet veel over hen. Op een gegeven moment waren ze verdwenen. Er is een foto bewaard gebleven - hierbij geplaatst - waarop een aantal van hen staat afgebeeld.

Vast staat wei dat zij honger hadden. Van de Duitsers mochten zij geen voedsel van de plaatselijke bevolking aannemen, laat staan dar ze contact met de bevolking mochten hebben. Dit verbod werd ontdoken doordat inwoners een kist met fruit buiten hun poort zetten. Daaruit werd gretig genomen.

Ook is niet bekend waar zij precies hebben gewerkt; we weten dat zij de tankgracht van de Maas richting het Linnerbos hebben gegraven en dat ze in de nabijheid van de sodafabriek loopgraven hebben aangelegd. Dat laatste hebben ze waarschijnlijk ook gedaan op het terrein van de waterleiding, tussen Roermondsestraat en Kerkpad.

Overigens is van de tankgracht in het Linnerbos nog iets te zien. Als men van Herten naar Sint Odilienberg gaat en links afslaat bij de rand van het bos, kan men dit stuk nog zien.

Nabij huis Timmermans aan de Rijksweg (thans een etablissement voor geselecteerd publiek) zijn waarschijnlijk twee - Russinnen op een mijn gelopen. Hoe het hen is vergaan is niet bekend.

Enkelen wilden vluchten. Jan Wolters uit Merum nam een Russin op in zijn huis (afgebroken, thans herbouwd als Bergstraat 29). Mogelijk is

hij verraden; waarsehijnlijk is dat niet. In elk geval zijn de Duitsers er aehter gekomen dat in dat pand een Russin verborgen werd gehouden. Ze deden een inval en troffen Jan Wolters aan. Hij wilde vluehten via een poortje. Dat bleek eehter op slot. Hij werd daarop neergesehoten. Dezelfde dag - 25 oktober 1944 - is hij aan zijn verwondingen bezweken.

Meer geluk hadden vier andere Russinnen. Zij hadden een sehuilplaats gevonden in een huis aan de Rijksweg. Dat werd te gevaarlijk en zij kregen onderdak in een zelfgegraven bunker in de tuin van dat huis. Toen ook dat te gevaarlijk bleek doken zij onder in het Linnerbos. Op een gegeven moment werd ook dat te gevaarlijk; besloten werd dat de zoon des huizes, Jan Timmermans, hen per kano naar de overzijde van de Maas zou brengen. Er was een kano voor twee personen. Probleem werd wie van de vier mee moehten; uiteraard smeekte iedereen om de oversteek te maken. Na enig wikken en wegen besloot Ian Timmermans hen alle vier mee te nemen, een uiterst riskante toeht, daar de kano hierop niet berekend was. Maar het lukte,

Foto: Russinnen in Herten.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek