Joure in grootmoeders tijd

Joure in grootmoeders tijd

Auteur
:   P.R. van der Zee
Gemeente
:   SkarsterlÉn
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6142-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Joure in grootmoeders tijd'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

29 Het voormalige gemeentehuis van de gemeente Haskerland aan de zuidkant van Midstraat-West omstreeks de eeuwwisseling. Het pand moet ongeveer halverwege de 1 8e eeuw zijn gebouwd en is ruim een eeuw lang bezit geweest van de familie Vegelin van Claerbergen. In 1858 sloot de eigenaar, mr. Pieter Benjamin [ohan Vegelin van Ciaerbergen, die van 1835 tot 1844 grietman van Haskerland was, een ruilovereenkomst met de gemeente. Hij werd eigenaar van het Oude Raedthuys aan de Appelwijk, van 1807 tot 1859 grietenijl gemeentehuis. De gemeente kreeg het pand aan de Midstraat in bezit en richtte dat in als gemeentehuis.

Terug nu naar de foto. Op de stoep van het gemeentehuis staan Hendrik Pieters Klompmaker en zijn vrouwYtje Douma. Hendrik Klompmaker was van 1898 tot aan zijn overlijden op 22 september

19 1 2 concierge in het gemeentehuis.

30 Een niet zo bekende foto van Herema State, het landgoed waar veel Vegelins hebben gewoond. In 1892 waren datValerius Lodewijk en zijn vrouw Jacoba Everdina Sickinga. Valerius Lodewijk overleed in 1893, zijn weduwe in 1902. Mede gelet op die jaartallen kan de foto worden gedateerd tussen 1893 en 1902, want de beide dienstboden werkten bij de weduwe van Valerius Lodewijk. Links staat Aagje I]kema. Het meisje naast haar is Jacoba Euverdina Driessen, een kleindochter van de familie Vegelin van Claerbergen. Dat meisje overleed in 1907 op 12-jarige leeftijd. Aangenomen dat het meisje op de foto een jaar of vijf oud is, moet

de foto ornstreeks 1900 zijn gemaakt. Rechts op de foto staat Antje Cornel.

3 1 De uitgestrekte tuin van het Iandgoed Herema State was een waar lustoord, compleet met een "berg", grate vijvers, een Chinees bruggetje en een belvedere. Bijzonder was oak de brede oprijlaan met aan weerszijden eeuwenoude bomen. De takken waren naar elkaar toe gegroeid en gesnoeid. Op die manier was een dicht bladerdak gevormd. Een nadeel was er oak. Het was allemaal particulier eigendom en voor de gewone man niet toegankelijk.Alleen in bijzondere gevallen, zoals ter gelegenheid van de Kroningsfeesten in 1898, werd wel eens toestemming gegeven am van de oprijlaan gebruik te maken. Bij het schoolfeest op dinsdag

6 september 1898 werd die Iaan door niet minder dan 750 [ouster schoolkinderen bevolkt.

32 Rechts achter op het terrein van Herema State stond de zogenaamde Oranjerie. In goede tijden straalde dit gebouwtje, net als trouwens het hele landgoed, een zekere gedistingeerdheid uit. Deze foto uit die tijd geeft daar een goede indruk van. Begin 1900 was de Oranjerie echter al veranderd in een soort veredelde kas, waar planten werden gekweekt. Nadat Herema State eigendom van de gemeente Haskerland was geworden, is de Oranjerie - in ieder geval wat er toen nag van was overgebleven - jarenlang gebruikt als werk- en bergplaats van de dienst Gemeentewerken. Die werkplaats, met het jaartal 1891 in de gevel, herinnert in niets

meer aan de oorspronkelijke Oranjerie. Mogelijk gloort nu (1995) een nieuwe toekomst als restaurant met uitzicht op een grote, nieuw aangelegde passantenhaven.

33 N a het overlijden van Valerius Lodewijk en zijn vrouw kwam Hererna State leeg te staan. In 1910 kreeg de state eindelijk een nieuwe bestemmingo Aurelia, een van de twee dochters van Valerius Lodewijk en haar man, dr. Jan Gijsbertus Driessen, schonken het buitenverblijf aan de Vereniging tot Oprichting van een Friesch Volkssanatorium. Op 1 september 1910 werd het sanatorium geopend. Tegen het einde van dar jaar was met 44 patienren de capaciteit volledig benut. Niet veellater werd Herema State toch minder geschikt geacht om nog langer als sanatorium dienst te doen. Ten slotte viel het be-

sluit om in Appelscha een nieuw sanatorium te bouwen. Op 1 8 februari 192 2 werden de patienten met een extra tram vanuit Ioure naar Appelscha vervoerd. De foto herinnert aan de sanatorium-perio-

de van Herema State. Tussen de bomen, rechts van de lighal, is het sanatorium te zien.

Joure

Lighal met Sanatorium

34 De hervormde kerk, die vroeger ook wel "de grutte tsjerke" werd genoemd, en de [ouster Toren vormen samen een geheel, zoals op deze ansichtkaart uit de tweede helft van de jaren twintig is te zien. Zowel aan de toren als aan de kerk is de eerste steen gelegd door Hobbe van Baerdt. Hij was van 1615 tot 1650 grietman van Haskerland. Gevelstenen herinneren aan beide gebeurtenissen, die plaatsvonden in 1628 (toren) en 1644 (kerk). De hoofdingang van de kerk is, rechts van de toren, aan de Midstraat. Sedert 1953 is de [ouster Toren een "zingende toren". In dat jaar schonk het jubilerende Douwe Egberts een carillon aan

de gemeente Haskerland.

Links op de foto de in 1911 gebomvde "politiewoning" op de hoek van de Sluisdijk, waarover elders in dit boekje wat meer wordt verteld.

JOURE. NED. HERV. KERK.

3 5 Net als de hervormde kerk en de JousterToren vormen oak de rooms-katholieke kerk en de daarbij behorende toren samen een geheel. Op deze ansichtkaart uit omstreeks 1910 de laatstgenoemde kerk en toren, gezien vanafhetAchterom. De kerk en de toren zoals die op deze ansichtkaart staan afgebeeld, werden gebouwd tussen

1866 en 1868. In een geveIsteen in een zijmuur van de toren is het jaartal 1867 gebeiteld. Westelijk van de toren stand in die tijd een rijtje eenkarnerwoningen. Die huizen werden omstreeks 1955 afgebroken, samen met enkeIe naastgelegen panden aan de Midstraat. Dat geldt trouwens voor alles wat op deze kaart

naast de kerk is te zien. Die ingreep was noodzakelijk am vanuit de Midstraat een nieuwe, brede verbinding te kunnen realiseren met het gebied ten zuidoosten van de Midstraat, waar het bestemmingsplan Blaauwhof tot ontwikkeling werd gebracht.

36 Een bekende maar desondanks unieke ansichtkaart van villa Iamja in Westermeer. Uniek omdat de kaart op 11 januari 1910 vanuit [oure naar Leiden werd gesmurd door de familie Driessen, die van 1897 tot mei 1910 de villa bewoonde. Dokter Driessen kocht her riante woonhuis va.n Anne Eelkes de Boer. Deze [ouster oliesla.ger had de villa laten bouwen en woonde er als eerste. In 1906 vierde Jan Gijsbertus Driessen zijn zilveren jubileum als huisa.rts. Vier [aar la.ter verhuisde de familie Driessen naa.r Nijmegen. Jam[a werd verkocht aan een particulier, die de villa in 1 91 2 weer van de hand deed. Nieu-

we eigenaa.r werd het Nutsdeparternent Ioure. Iamja werd daarna jarenlang voor allerlci doeleinden gebruikt. Zover was het echter nag lang niet toen de hier afgebeelde ansichtkaart werd gemaakt.

Links naast de koets sta.at dokter Driessen zelf. Koetsier Kuperus houdt de teugels va.st.

37 Evenmin als een foto van de villa [amja mag in dit boekje een plaatje van de villa Ter Huivra ontbreken. Beide villa's werden in de tweede helft van de vorige eeuw gebouwd. Bijna honderd jaar lang waren het blikvangers in het dorpsbeeld van de vlecke en bijna op hetzelfde moment verdwenen zij uit dat beeld:

Ter Huivra in 1965 en [amja in 1968. Het voorname karakter van de beide villa's was goed voor een groot aantal foto's, tekeningen en schilderijen. Een zoektocht naar een nog met eerder gepuhliceerde afbeelding leverde deze foto uit 1909 of 1910 op. De villa was toen eigendom van de

gemeente en werd bewoond door de hurgemeester. Van 1906 tot 1910 was dat Willem Hoekstra, van 1910 tot 1924 Pieter Benjamin [ohan Vegelin van Claerhergen. Een Vegelin-burgemeester met

dezelfde naam (1808-1879) had de villa Ter Huivra aan de Scheen laten bouwen.

Villa Ter Buivra.

38 De aanleg van de waterleiding en vooral de bouw van een watettoren in 1928 waren een mooie aanleiding om dit plaatje te schieten. In juni 1927 werd met de bouw van de watertoren begonnen. Vijf maanden later was het karwei geklaard. Het reservoir in de top van de toren ken 150.000 liter water bevatten. De ingebruikneming van de waterleiding en de opening van de watertoren von den plaats op woensdag 1 8 april 1928. Men is er dus wel vlug bij geweest om de nieuwbouw op de hoek van de Scheen en het ]onkersbosje op een ansichtkaart vast te leggen. Ook om andere redenen is het trouwens een "nijsgjirrich" plaatje geworden, want

behalve de watertoren worden ook de bomen, de sloot[es en de bruggetjes aan beide kanten van de Scheensweg in beeld gebracht.

SCHEENWEG MET WATERTOREN.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2022 Uitgeverij Europese Bibliotheek