Kastelen en Landhuizen in Gelderland in oude ansichten deel 1

Kastelen en Landhuizen in Gelderland in oude ansichten deel 1

Auteur
:   A.I.J.M. Schellart
Gemeente
:  
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0045-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kastelen en Landhuizen in Gelderland in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Gelderland is een rijke provincie, rijk aan natuurschoon, rijk aan kastelen, rijk aan historische landhuizen, omringd door uitgestrekte landgoederen. Evenredig met deze rijkdom aan waardevolle natuur en architectuur is de belangstelling van de toeristen. Vele tientallen jaren lang waren de Veluwezoom, de Achterhoek en ook de hei- en bosgebieden langs de Zuiderzee trekpleisters voor het doorbrengen van de zomervakantie. En daarmee hield dan weer verband dat in de dorpen ansichten verkrijgbaar waren die de markante plekjes en huizen afbeeldden, want er was vraag naar.

Van de provincie Gelderland is dan ook een overweldigende hoeveelheid aan prentbriefkaarten geproduceerd en daaruit hebben we een keuze gemaakt voor de afbeeldingen in dit boekje. Het moeten "oude" ansichten zijn - ongeveer uit het eerste kwart van deze eeuw. Maar dat is geen probleem, het is eerder J'embarras du choix"!

Bekijken we de oogst dan trachten wij daarin enige

groepen gelijksoortige huizen te ontdekken. Wat de kastelen betreft, er zijn stoere burchten onder, die het grimmige karakter van het middeleeuwse versterkte huis vrijwel hebben behouden. Andere zijn aangepast aan de behoefte aan comfort en vooral méér licht in de woonruimten. Een uitzondering is de "Geldersche Toren", een geheel ander type dat geheel rond is en waarbij ook het interieur deze vorm volgt. In enkele gevallen is van de edelmanwoning maar een pover restant over gebleven. Toch werden deze ook op een ansicht vereeuwigd.

De historische landhuizen zijn voor een gedeelte karakteristiek voor Gelderland. Ze zijn dikwijls wit gepleisterd en hebben een robuust gesloten, vierkant uiterlijk. Sommige zijn uitgesproken statig en hebben allure, andere zijn bescheiden gebleven. In het algemeen hebben zij een waardig voorkomen en zijn zij geheel vergroeid met de omringende tuinen en parken. Zij vormen in het landschap een aantrekkelijk rustpunt. Alle architectuurstijlen zijn vertegenwoordigd.

Hieruit valt af te lezen dat de huizen zijn gebouwd in de tijd waarin deze stijlen de heersende mode bepaalden. Maar we treffen er ook enkele aan die in de vorige eeuw gebouwd zijn volgens de romantische opvattingen van die eeuwen het zijn niet de fraaiste gebouwen! Verscheidene landhuizen en kastelen zijn in de tweede wereldoorlog verdwenen of zwaar beschadigd. Niet alle werden herbouwd.

De in dit boekje afgebeelde ansichten geven de "tegenwoordige staat" weer van het eerste kwart van de twintigste eeuw, grootmoeders tijd dus. Het is er wel aan te zien. Bewoners of personeel poseren graag voor de fotograaf; de huizen zijn soms uitgebreid met een serre of veranda. Boeiend is het zich een wijle te verplaatsen in die min of meer gezapige periode. Deze ansichten ademen rust uit.

Ook de tekst, die er soms op geschreven is, komt daarmee overeen. Het zijn meestal berichten over huishoudelijke aangelegenheden, soms staat er op hoe mooi de omgeving en hoe slecht het weer is; zelden wordt het kasteel of landhuis genoemd dat is afgebeeld.

Een ander facet van deze groepering in een afgeronde periode is, dat men kan vergelijken met de tegenwoordige toestand. Wat is er in vijftig jaren veel schoons verloren gegaan! Maar het is toch ook verheugend te kunnen constateren dat deze historische monumenten niet alleen gespaard gebleven zijn, maar zelfs opgeknapt, gerestaureerd zijn. Daar staat tegenover dat vele huizen hun oorspronkelijke bestemming - bewoning door een gezin - hebben verloren en in gebruik zijn genomen voor andere, ongetwijfeld nuttige doeleinden. En daarmee wordt weer eens benadrukt dat het in onze tijd nauwelijks meer mogelijk is deze grote landhuizen als particulier te bewonen en in goede staat te onderhouden, helaas ...

Wij kunnen ze toch niet missen, ze horen in onze landstreken thuis.

1. Huize (GROOT) AVEGOOR. Sedert deze foto in 1908 werd gemaakt, zijn het huis en de toren uitgebreid met een extra verdieping boven de gootlijst, een zogenaamde attiek. Avegoor is oud; het werd in de vijftiende eeuw al genoemd. In 1847 werd het huis door de heer Van Middachten, aan wie het toebehoorde, nieuw opgebouwd.

2. Het huis BAAK te Baak, gemeente Steenderen, zien we hier van de wegzijde. Dit was vroeger de achterkant. De oorspronkelijke ingang is nog wel aanwezig. Het witte gebouw dateert in de huidige vorm van omstreeks 1800 met een toevoeging van rond 1880. Er is nu een klooster in gevestigd; in het begin van deze eeuw woonde er de familie Helmich.

3. Dit is de toestand waarin we het kasteel van BATENBURG graag zouden zien. In werkelijkheid staat er slechts een - overigens wel schilderachtige - ruïne na de brand van 1795. De muren zijn van kleurige, helderrode baksteen met witte banden, "speklagen". Het kasteel heeft een ronde plattegrond, wijzend op hoge ouderdom en is mogelijk nog vóór de veertiende eeuw gesticht.

4. Het huis DE BERENCAMP ligt verscholen in het geboomte. Het is een edelmanwoning uit de vijftiende of zestiende eeuw, gelegen in de nabijheid van Salentein, te Nijkerk. Enige eeuwen was het goed, waarvan de wapenkleuren (blauwen wit) de luiken sieren, eigendom van het geslacht Bentinck. In 1800 was "de Berencamp" reeds in gebruik als boerderij.

5. Het HUIS BERGH - altijd wordt het "Huis" genoemd - was in de middeleeuwen een stoere, veelhoekige burcht met een zware hoofd toren, die op deze ansicht even boven de daken van de woonvleugels uitsteekt. Deze vleugels hebben hier nog de achttiende-eeuwse vensterindeling. Na de verwoestende brand van 1939 is deze vorm behouden gebleven, maar het geheel werd fraaier opgebouwd. Vooral het silhouet werd levendiger doordat er verschil werd gebracht in de nokhoogten van de daken.

6. Het onderscheid in bouwstijl tussen het kasteel BILJOEN en het bouwhuis op het voorplein duidt er op dat er enige eeuwen liggen tussen de bouw van beide. Het kasteel is zestiende-eeuws, het bijgebouw is drie eeuwen later opgetrokken. Het statige kasteel met de vier hoektorens rijst op uit de grachten. De glorie van het huis is de prachtige witte balzaal.

7. Wie nu het kasteel BINGERDEN bekijkt, ziet een ander huis dan dat uit 1907, dat hier is afgebeeld. Het huis werd door de Duitse bezetters in 1945 in brand gestoken. Na de oorlog volgde een herbouw van iets bescheidener afmetingen. Het wordt bewoond door de familie Van Weede. Wat een vredige tijd was het in 1907, de heer met de strohoed lezend aan de oever van een vijver, waarop een ander spelevaart in een roeibootje.

8. Op de achterzijde van deze kaart van het kasteel van BRAKEL staat een triest verhaal over een zieke moeder. Met dit kasteel met de kapelachtige aanbouw is het jarenlang ook triest gesteld geweest. Het was onbewoond en raakte in verval. Sedert kort is het weer bewoond. Dit is het tweede kasteel van Brakel; het eerste, uit de vijftiende eeuw, is in 1672 verwoest.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek