Kastelen en Landhuizen in Limburg in oude ansichten

Kastelen en Landhuizen in Limburg in oude ansichten

Auteur
:   A.I.J.M. Schellart
Gemeente
:  
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0011-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kastelen en Landhuizen in Limburg in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Vergelijken we de landkaart van de provincie Limburg van thans met die van het einde van de achttiende eeuw, dan is er slechts een oppervlakkige overeenkomst te ontdekken. Op de oudere kaarten is Limburg een versnipperd gebied. Het gehele noorden en midden, ongeveer tot Susteren, heette "Overkwartier van Gelre", of "Opper-Gelre", alleen onderbroken door enkele vrije rijksheerlijkheden (landgoederen en kastelen, die rechtstreeks afhankelijk waren van de keizer) en door het graafschap Hom. De noordelijke punt, in de omgeving van Gennep, was Kleefs gebied; de hertog van Gulick bezat enige verspreid gelegen gebieden van kleine omvang. Het zuiden was te verdelen in de landen van Valkenburg, 's-Hertogenrade en weer enige vrije rijksheerlijkheden.

Deze versnippering heeft overigens niet geleid tot een duidelijk verschil in landaard en in bouwwijze van kastelen en historische landhuizen; in de vorige eeuwen zullen de grenzen niet zo sterk afgepaald en afgesloten zijn geweest, dat onderling verkeer onmogelijk was. De bouwstijlen in Limburg sluiten zich sterk aan bij die van de omliggende landen, Duitsland en België. Er is weinig overeenkomst met de bouw in de andere delen van Nederland. In de tijd van de Republiek der Zeventien Verenigde Nederlanden was Limburg generaliteitsland, hetgeen inhield dat dit gewest niet of

nauwelijks zeggenschap had in het centrale bestuur en dat dit zich weinig gelegen liet aan deze uithoek van de gewesten.

We kennen in de eerste plaats in de Maasstreek sterke middeleeuwse burchten: Lichtenberg, Steyn, Kessel, Hom. Alleen het laatste kasteel is bewoond, de andere zijn romantische ruïnes. Kasteel Hoensbroek, een enorm en groots complex van gebouwen, wordt wel eens het grootste kasteel tussen Maas en Rijn genoemd. Verspreid door de provincie liggen de overige kastelen en ruïnes. Sommige met een versterkt karakter, andere al in vroeger eeuwen omgebouwd of vernieuwd tot "maison de plaisance". Bijvoorbeeld Eysden, Hillenraed en Neubourg zijn statige huizen geworden met grote bijgebouwen, uitgestrekte tuinen en parken, die de geest van de zeventiende en achttiende eeuw ademen.

In het zuiden is in de achttiende eeuw een sterke invloed uitgegaan van de belangrijke naburige steden Aken en Luik. Veel landhuizen en kastelen dragen het stempel van verbouwingen, onder meer door de Akense architect en beeldhouwer J.Jos Couven; hij werkte aan Neubourg en Lemiers. Andere kastelen werden door bouwmeesters uit het Luikse gemoderniseerd, bijvoorbeeld Amstenrade, Borgharen, Hoensbroek en Obbicht.

De afbeeldingen in dit boekje geven de toestand weer in het eerste kwart van deze eeuw. In de laatste wereldoorlog zijn verscheidene kastelen ten offer gevallen aan het oorlogsgeweld: Heyen (hersteld), Kessel (ruïne), Blitterswijk, Geysteren, Blieënbeek, nagenoeg vernietigd, Well beschadigd (hersteld).

Enige huizen zijn door een andere oorzaak afgebrand en niet meer herbouwd, zoals Obbicht en Nunhem. Dramatisch is het lot van het kasteel van Schaesberg. Sedert een eeuw aan verval prijsgegeven, brokkelde het hoofdgebouw steeds meer af en een toren stortte in. Er was een indrukwekkende voorburcht of nederhof bij, met zware hoektorens die ui-vormige bekroningen droegen. Onder het motto dat de gebouwen van deze nederhof gevaarlijk waren en dat er instortingsgevaar aanwezig was, heeft de bulldozer het complex genivelleerd; slechts de ruïne van het kasteel zelf vertoont nog zijn trieste aanblik.

In Limburg komt men een apart type tegen, waarbij niet duidelijk de scheiding is te trekken tussen een boerenhoeve en een versterkt kasteel van de adel. Deze soms monumentale complexen van vier vleugels rondom een binnenhof worden wel het "Frankische" type genoemd, ter onderscheiding van de "Saksische" boerderij. De buitenmuren hebben weinig of geen vensters; de poort is veelal versierd met een wapen of met een ornament. Bij een enkele is een torentje gebouwd of is de poort zelf uitgebouwd tot een toren. Zij zijn soms gedeeltelijk in vakwerkbouw of mergelblokken opgetrokken en schilderachtig gelegen in het landschap. Een dergelijke hoeve, waaraan zekere adellijke rechten waren verbonden, is "Ter Linden" te Hoensbroek.

Kastelen hebben een dergelijke hoeve als nederhof. Steeds is dan die zijde van de vierhoek die naar het kasteel zelf is gekeerd om strategische redenen weggelaten. Het is voorgekomen dat het eigenlijke slot in verval raakte en werd verlaten. Dan werden deze hoeven zélf het kasteel, waar de kasteelheer en zijn gezin verblijf kozen. Dit was bijvoorbeeld het geval in Milien, Daelbroek en Schinnen.

Ten slotte moeten we volledigheidshalve de nieuwste kastelen vermelden. Geulzicht en Imstenrade zijn modern, in onze tijd gebouwd, maar toch wel met de allure van een edelmanswoning.

De Limburgse kastelen en historische landhuizen hebben een eigen karakter; ze liggen fraai gevlijd in het glooiende landschap. De baksteen, die gebruikt werd, is misschien wat somber van kleur, maar als mergel of andere soorten natuursteen werden toegepast, kunnen de muren blinken in het zonlicht.

Een bezoek aan Limburg is een ieder, die oog heeft voor een samenvloeiing van natuur en architectuur tot grote schoonheid, aan te bevelen.

1. Het kasteel ALDENGOOR is al vele jaren een klooster en internaat. Hier zien we het oudste gedeelte; de ronde toren is in de late middeleeuwen gebouwd. Aan de achterzijde zijn moderne vleugels gebouwd voor schoollokalen, slaapzalen, enzovoort. Merkwaardig is de naam, die betekent "het oude huis van het geslacht Van Goor". Een nieuw huis van de Van GOOIS is echter niet bekend!

2. Dit is het tweede kasteel dat de naam AMSTENRADE draagt. Het dateert uit de achttiende eeuwen is de opvolger van een ouder huis, dat vier eeuwen eerder werd gebouwd. Het is nooit voltooid. Het bouwplan omvatte vier vleugels en vier hoektorens; slechts twee vleugels en één toren kwamen tot stand.

3. Het grote, enigszins sombere, bakstenen kasteel ARCEN heeft in de tweede wereldoorlog zeer geleden. Als er soldaten in huizen blijft er niet veel van het interieur gespaard! Het kasteel wordt slechts voor een klein gedeelte bewoond. Aan deze voorgevel sluit een zijvleugel aan waardoor het huis een L-vormige plattegrond heeft. Het omgrachte voorterrein wordt afgesloten door een charmante poort met bijgebouwen. Kasteel en poortgebouw werden in 1653 gebouwd toen het oude huis zeven jaren tevoren was verwoest.

4. In de tijd toen deze foto werd genomen was dit kleine kasteel van BAARLO, dat ook "De Borcht" en "Holt d'Erp" wordt genoemd, deze laatste naam naar bewoners in 1787, een hotel. Stoeltjes staan buiten en een oude auto heeft blijkbaar gasten gebracht. Het personeel poseert in de ingang. Het huis ziet er "hier" nog goed onderhouden uit. Er zijn restauratieplannen gepubliceerd in 1966, maar deze zijn nog niet ten uitvoer gebracht. Het kasteel staat leeg, ruiten zijn gebroken en het verval schrijdt steeds verder.

5. Dit bijgebouw is het aardigste gedeelte van kasteel DE BERCKT. Het is in de achttiende eeuw gebouwd, maar later nogal gewijzigd. Naar de ingangspoort leidt een brug over de nog bestaande gracht.

6. Achter het bijgebouw van DE BERCKT verrijst het witte hoofdgebouw, dat in 1840 nieuw is opgetrokken in de stijl van een Italiaans paleis met een plat dak. Later heeft het een leien dak gekregen. Het contrast tussen beide gedeelten van het complex is groot. Sedert 1901 is in het kasteel en op het landgoed een klooster gevestigd.

7. Het HUIS BLANKENBERG is niet oud. Het werd in 1815 door baron Pichot du Plessis gebouwd op enigszins heuvelachtig terrein als een wat langgerekte vleugel met twee smalle hoekpaviljoens. De bijbehorende oudere echt-Limburgse hoeve werd toen gemoderniseerd. Blankenberg wordt sedert 1934 gebruikt door de zusters van het arme kind Jezus. Oude en zieke zusters van de congregatie hebben er hun verblijf.

8. Tot 1945 was BLIEËNBEEK, zoals de Limburgers de naam van dit kasteel uitspreken, bewoond. Op deze ansicht steken de daken en het torentje uit boven het geboomte. Maar het oorlogsgeweld heeft dit aantrekkelijke kasteel tot een trieste ruïne gemaakt. Onder het zeventiende-eeuwse huis zijn de funderingen van het middeleeuwse kasteel nog aanwezig. De glorie van dit huis was de nu verwoeste "Paradijszaal" met zeventiende-eeuwse plafondschilderingen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek