Kastelen in Nederland in oude ansichten

Kastelen in Nederland in oude ansichten

Auteur
:   J. Harenberg
Gemeente
:  
Provincie
:  
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4731-6
Pagina's
:   144
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kastelen in Nederland in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Honderdveertig kastelen presenteren zich in dit boekje voor de toeschouwer. Kastelen, zoals ze er zo rond de eeuwwisseling uitgezien hebben. Want, zoals bij alles, heeft de tijd ook niet stilgestaan bij onze kastelen. Afbraak, verbouwing, soms nieuwbouw en vooral niet te vergeten oorlogsgeweld hebben zo het een en ander van ons kastelenbezit geeist,

De vraag is: wat is nu eigenlijk een kasteel? Lang niet alle objecten in dit boekje kunnen aanspraak maken op die benaming, hoewel ze algemeen als zodanig zijn geaccepteerd. IJdelheid van de eigenaar, wervingscampagnes van VVV's, maar ook onbekendheid van de toeschouwer met de materie, hebben de gebouwen dikwijls een groter belang toegekend dan ze verdienden. Maar goed, een kasteel is een bouwwerk, versterkt met torens en weergangen en omgeven door een gracht, waarover via een ophaalbrug toe gang is, kortom een verdedigbaar gebouw . Van dit type hebben wij er in Nederland nog maar enkele. Muiden, Doornenburg en Helmond, dat zijn er een paar.

Met de opkomst van de nieuwe aristocratie, in casu de ri jke koopmansstand, verandert er vee!. Die nieuwe stand voelt zich niet de mindere van de oude adel en gaat - om dat te tonen - zich dezelfde leefwijze aanmeten. Maar de kastelen mogen dan toch wel wat comfortabeler worden! Wanneer zij een oude ridderburcht kopen, wordt die sterk verbouwd, zoals bij de Assumburg. Andere werden geheel nieuw gebouwd. Voorbeelden daarvan zijn Ter Hooge, Relaer, Hemmen en Ter Horst, hoewel zij niet aIle door kooplieden werden herbouwd. Oak de adel ging meedoen. In de vorige eeuw kwam er een romantische vlaag over ons land. De huizen werden gerestaureerd, nou ja, meer gero-

mantiseerd zouden wij zeggen. De neo-stijlen kwamen in zwang. Neo-Romaans, Neo-gotiek en Neo-Renaissance vierden hoogtij. Beverweerd, de Gelder, Hinderstein, de Schaffelaar en de Wamberg zijn goede voorbeelden uit die tijd. Helaas kwam in die tijd ook nog een ander aspect naar voren, die van de overmatige, ongeremde vergroting. Veel kloosterorden koch ten in de vorige eeuw een kasteel en bestemden dat tot klooster. Tegen die bestemming valt niets in te brengen, aangezien een kasteel nu eenmaal veel ruirnte biedt, maar die was doorgaans toch niet toereikend en zo werd het gebouw op onverantwoorde wijze uitgebreid, zoals bij Aldengoor en de Essenburg plaats yond.

Brand is eveneens een vijand. Broekhuizen, Walien en Wychen brandden in het begin van onze eeuw af. Er werden er wei herbouwd, maar nag meer verdwenen. Ook de Tweede Wereldoorlog eiste veel offers, zoals Kessel en de Schuilenburg. Wat ook opvalt bij deze ansichten is dat de meeste kasteelparken en vooral de kunstig aangelegde tuinen zo achteruit gegaan zijn, Dat heeft dan te maken met de sterk gestegen en niet meer op te brengen person eelskosten. Trouwens, wie kan er nu nog een kasteel bewonen? De in dit boekje afgebeelde kastelen zijn niet gelijkelijk over aile provincies verspreid. Dat was ook niet mogelijk, aangezien de ene provincie er nu eenmaal meer heeft dan de andere.

De bier verzamelde ansichten zijn een vrij willekeurige greep uit de bestaande kaarten. Met even veel gemak zou nag zo'n serie bijeengebracht kunnen worden. Voor de samenstelling van de bijschriften werd vrijwel uitsluitend gebruik gemaakt van gedrukte bronnen. De ansichten stammen aile uit de coIlectie van de samensteiler.



Kasteel Aldeghoor, Mfssiehufs

1. Aldengoor. Omstreeks 1150 zouden de graven van Looz hier een kasteel gebouwd hebben, dat in 1212 in het bezit kwam van de graven van Horn. Eenzoon uit dit geslacht noemde zich Van Ghoor. In 1380 werd het kasteel verkocht aan het verwante geslacht Van den Bongard, om in 1428 weer door de Van Ghoors te worden teruggekocht. Werner van Pallandt is eigenaar van 1501 tot 1535, daarna de Van Boetselaers tot 1628 en Francois de Auleon (1628/29). Van 1629 tot 1903 behoort het aan de De Keverbergs. De erfgenaam van de laatste verkoopt alles. Van 1909 tot 1929 is het Ursulinenklooster, daarna vormingscentrum van de Fathers van Mill Hill tot rond 1975. C.H.G. Verkoelen vestigde er toen een antiekzaak; in 1978 werd projectontwikkelaar P. van Stapele eigenaar; thans is het gemeenschapshuis. Na de verwoestingin de Tachtigjarige Oorlog, waarbij een toren gespaard werd, is het herbouwd. In onze eeuw is het sterk uitgebreid en gemoderniseerd.

2. In 1427 komt Beernt Alerding voor; in 1520 waren er twee erven Alerdinck, beide eigendomvan Jacob Rouse, die na zijn dood in verschillende handen komen. In 1566 behoorde alles aan de Van Armelo's. Door huwelijk kwam de Alerdink in 1608 aan de Van Uterwijcks. De Van Raesfelds worden in 1733 door erfenis eigenaren; zij verkopen het goed in 1764 aan de Van Echtens. D .F. van Voorst kocht Den Alerdink in 1770 en zijn erven deden het goed in 1797 aan B.J. van Sonsbeeck over. C.W. baron van Dedem werd in 1868 eigenaar, wiens nazaten in 1949 het landgoed onderbrachten in de NY Landgoed Den Alerdinck. Lange tijd was het vormingscentrum van de Hervormde Kerk. Omstreeks 1650 verrees een huis, dat in 1869 ingevoige beding afgebroken moest worden. Toen zal het huidige huis ontstaan zijn,

Almelo. 't 6raQenhuis

3. Reeds in 1165 wordt een Everardus de Almelo genoemd; zijn geslacht stierf omstreeks 1360 in mannelijke lijn uit. Beatrix van Almelo wasgehuwd met Evert van Heeckeren, die zich naar zijn vaderlijk goed te Almen Van der Eze noemde. In 1457 werd Sweder van Heeckeren eigenaar. Ook hij noemde zich naar een van hun bezittingen, namelijk het kasteel Rechteren bij Dalfsen. Sindsdien is Almelo in het bezit van het geslacht Van Rechteren gebleven. Een dochter uit dat geslacht huwde een familielid Van Rechteren, wiens vader de eerste graaf van Rechteren Limpurg was door diens huwelijk met A.A.F. gravin van Limpurg. De heerlijkheid Almelo was oorspronkelijk een staatje op zichzelf. In het begin van de zeventiende eeuw werd het kasteel zwaar beschadigd door oorlogshandelingen en in 1662 herbouwd. In 1883 werd het vergroot met een hal.

Kasieel "flmerongen"

4. Het kasteel te Amerongen, waarvan we op de ansicht de achterzijde zien, komt al in 1126 voor, wanneer een Albero van Amerongen genoemd wordt, Zijn nakomelingen noemen zich Borre van Amerongen. Beerte Borre huwde in 1416 Gerrit van Culemborch. Amerongen werd in 1470 verkocht aan WilIem van Swieten; in 1480 aan Gijsbert van Hemert. Een andere Gijsbert van Hemert verkoopt in 1557 het kasteel aan Godart van Reede. Elisabeth Mary Child Villiers rijksgravinvan Reede transporteert in 1879 Amerongen aan haar neef Godard John George Carel graaf van AIdenburg Bentinck. De erfgenamen van de Bentincks verkochten het kasteel met inboedel in 1977 aan de Stichting Utrechtse kastelen, die het als museum opengesteld heeft. In 1673 werd het kasteel door de Fransen in brand gestoken. Tussen 1674 en 1680werd het huidige huis gebouwd met gebruikmaking van veel oud muurwerk.

.Klooster, ]{mmeri!oden

5. De schrijfwijze Ammerzoden is fout; de oudste naam is Ambershoye, dat later Ammersoyen werd. Omstreeks 1350 werd het huidige kasteel gesticht in een droge meander van de Maas door een lid van het geslacht Van Herlaer. Het verwisselt nogal eens van eigenaar, Het zijn: Arnold van Hoemen (1383-1386); Willem I hertogvan Gelre (1386-1402); Reinald IV hertog van Gelre en Gulik (1402-1405); Johan Stecke (1405-1412); Reinald IV (1412-ca. 1419); Willem van Wachtendonk (1419-1421). Van 1445 tot 1514 behoort het aan de Van Broekhuyzens, tot 1694 aan de Van Arkels. Van 1694 tot 1873 zijn de Zuidnederlandse geslachten De Lichtervelde, De Vilsteren, De Ribaucourt en De Woelmont eigenaar. Van 1873 tot 1954 is het klooster; toen werden de grachten gedempt en de kapel, die op de ansicht links nog net zichtbaar is, gebouwd. Eigenares is de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen. Bestemming: gemeentehuis en museum.

Het Kasteel "Arcen" te Arcen (L.)

6. Vele geslachten hebben het kasteel van Arcen in hun bezit gehad. Het zijn: Van Straelen (omstreeks 1275); Van Buren (omstreeks 1300) en Schenck van Nydeggen (1461-1536). Aleid Schenck van Nydeggen huwde 1503 Reinier van Gelder, bastaard van een hertog van Gelre. C.A.C. von Wymar koopt Arcen in 1779, dat door huwelijk aan de Von Dalwigks komt. GraafWolff-Metternich koopt het in 1876 en verkocht het in 1917 aan de kunstschilder prof. F.A. Deusser. Diens erven verkochten Arcen in 1978 aan de stichting Het Limburgs Landschap. Reinier van Gelder Iiet omstreeks 1515 een nieuw kasteel bouwen, dat in 1646 verwoest werd door de troepen van Frederik Hendrik. Vijf jaar later werd met de bouw van het huidige begonnen. In de vorige eeuw brandde de linkervleugel uit, die niet herbouwd werd.

7. De Assumburg in Heemskerk is thans eigendom van de Staat der Nederlanden en in gebruik als jeugdherberg. In 1328 wordt het geslacht Van Assendelft eigenaar van de grond, maar van een kasteel is pas in 1446 sprake. Door huwelijk komt het kasteel in 1617 aan de Van Renesses; kort daarna wordt het verkocht aan J. Wuytiers en in 1694 aan de familie Deutz. De Deutzen hebben het huis gemoderniseerd en er het tegenwoordige aanzien aan gegeven. In de tweede helft van de vorige eeuw vererfde de Assumburg via de Van Lenneps aan de familie Gevers van het naburige kasteel Marquette. Jonkheer Hugo Gevers droeg in 1911 de Assumburg, die in verval geraakt was, voor een symbolisch bedrag over aan de Staat der Nederlanden. Het kasteel is sindsdien enige malen gerestaureerd, maar de nabijgelegen nieuwbouw verstoort de oude indruk.

Ru'ine Kasteel Asten (N. Br.)

8. In 1221 waren de heren van Cuyk eigenaar van Asten, Het kasteel zal vele malen van eigenaar veranderen: Van Berlaer (1372); de Boisiea (1470); Back (1477); daarna kwam het aan de Brederodes. In 1603 was Bernard van Merode eigenaar, die in 1640 opgevolgd werd door Johan de Salm. Daarna waren de Van Doernes bezitter en na hen zal het kasteel zo vaak van eigenaar veranderen, dat het niet doenlijk is, aile eigenaren hier te vermelden. Nadat diverse eigenaren tegelijkertijd een deel in bezit hadden, kwam het geheel in 1836 aan Willem Gulje. Zijn dochter bracht het door huwelijk in 1892 aan de familie Boreel de Mauregnault en eveneens door huwelijk kwam het aan de Van Hovells tot Westervlier. Het kasteel verviel na 1892 geheel, maar werd in 1937 gerestaureerd. Helaas werd het in 1944 door granaatvuur geheel verwoest, zodat het thans weer ruine is.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek