Kent u ze nog... de Drutenaren

Kent u ze nog... de Drutenaren

Auteur
:   W. van den Dobbelsteen
Gemeente
:   Druten
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4250-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Drutenaren'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Kent u ze nog? is de vraag die gesteld wordt aan de (oud-)Drutenaren, tot wie natuurIijk ook gerekend worden de Afferdenaren, Deestenaren en de Puiflijkenaren, Het antwoord op deze vraag willen we proberen te geven in woord en beeld, door bekende en minder bekende personen of groepen van personen met korte beschrijvingen erbij in dit boekje op te nemen. Wellicht zal de vraag worden gesteld: Waarom heeft men ook Jan, Piet of Klaas, die dit of dat was en heeft gedaan, niet hierin opgenomen? Aangezien er echter niet meer dan achtendertig afbeeldingen konden worden opgenomen, hebben we ons in dit boekje beperkt tot de meest bekende, beroemde en misschien beruchte personen of groepen van personen.

Had de gemeente Druten in 1848 2606 inwoners - 1298 vrouwen en 1308 mannen -, het aantal inwoners groeide van 4522 in 1900 tot 6573 in 1940. Na de tweede wereldoorlog groeide de gemeente Druten uit tot een plaats met 10.2000 inwoners in 1972.

Laten we ons nu echter beperken tot de periode van 1883 tot 1945. Deze jaren waren voor Druten, Afferden, Deest en Puiflijk een periode welke rond 1900 vrij behoudend moet zijn geweest, dit wellicht door invloeden van hogerhand en bepaalde instanties die er echter ook voor moesten zorgen dat de gemeente Druten zou worden verIost uit het zogenaamde Maas en Waalse isolement. Dit isolement heeft ertoe bijgedragen dat de karakters van zowel de Drutenaren, Afferdenaren, Deestenaren als de Puiflijkenaren enigszins de kant van het individualisme opgingen. Doch de steeds weer infiltrerende invloeden van buitenaf kregen toch weI zoveel kans, dat ook de gemeente Druten zich moest en ging aanpassen aan de drang tot noodzakelijke ontsluiting. Als praktijkvoorbeeld kan hiervoor worden aangewezen de reeds in 1881 aangevangen voorbereidingen voor de aanleg van een "ijzeren(spoor- )weg" door het land van Maas en Waal, als verbinding tussen N ijmegen en Tiel. Tussen de jaren 1900 en 1903 kwam hier pas goed schot in, zodat in het jaar 1903 voor het eerst een stoomtram ging rijden door de dorpen van de "Waalkant" van Maas en Waal onder de naam "Stoomtram Maas en Waal". Menige Drutenaar, Afferdenaar, Deestenaar en Puiflijkenaar heeft uren in dit boemeltreintje gesleten om op voor die tijd comfortabele wijze

naar het Nijmeegse of Tielse te reizen. De route van de "ijzeren weg" begon in Nijmegen bij het station en ging via Weurt, Beuningen, Ewijk, Winssen, Deest, Afferden, Druten, Boven-Leeuwen en Beneden-Leeuwen naar het eindpunt in Wamel waar men via het pontveer kon oversteken naar Tiel. Halverwege de route - te Druten - had deze tramlijn een voorname halteplaats, getuige de thans nog bestaande gebouwen aan de Stationsstraat, eigendom van de latere opvolger van de stoomtram, "De Zuid-Ooster". Ook de reeds vermelde naam Stationsstraat wijst op het feit dat in de stoomtram-periode aan deze straat het stationstond (staat) als instap/uitstaphalte en als voorraadmagazijn voor de stoomtram. Als verbinding over de Waal bestond er een stoombootlijn .tussen Nijmegen-Tiel-Rotterdam, welke ook Druten aandeed en aanmeerde aan de Veerdam in de nabijheid van de steiger van De Kadt. Tot de ontsluiting droeg verder bij de aanleg van de Van Heemstraweg in de jaren dertig, waardoor een betere verbinding met Nijrnegen ontstond en zodoende werd ook de stoomtram verdrongen doordat op deze weg de busondernemingen gingen rijden die de tram eerst beconcurreerden en later vervingen.

Een poging van particulieren tot .Jiteraire ontsluiting" was reeds voor 1900 ondernomen, want omstreeks het jaar 1880 moet de eerste "Maas en Waler" van de stoomdrukpers zijn gerold. Een streekblad dat de bewoners van Maas en Waal en natuurlijkook van de gemeente Druten op de hoogte zou moeten brengen van het streek- en gedeeltelijk landelijk nieuws. "De Maas en Waler" werd gedrukt in Druten en verscheen tweemaal per week en weI op woensdag en zaterdag. De stoomdrukkerij was eigendom van ene Matthijs Pennings en later van B. Bosman die hem veranderde in een elektrische drukkerij die stond aan het Stevenspad te Druten. In de jaren dertig is deze streekkrant van het lezerstoneel verdwenen.

De gemeente Druten werd in 1818 officieus gevormd door "samenvoeging" van de kerkdorpen Afferden, Deest, Puiflijk en Druten en bestuurd door de vrij lang in functie geweest zijnde schou ten (burgemeesters) J. Meijer sr. en later J. Meijer jr. (familie-v.iregering"? ). Gedurende de pe-

riode wele in dit boekwerkje gedeeltelijk wordt beschreven en gei1lustreerd had de gemeente Druten de volgende burgemeesters: Th. E.W. Gefken, W. Verheijen en W.Th. de Leeuw.

De bevolking van de gemeente Dru ten was voomamelijk werkzaam op de steen- en pannenfabrieken, tabaksstripperijen, leerlooierijen en eigen bedrijfjes, meestal kleine boerderijtjes. Men moest hard werken om zijn kostje en dat voor vrouw en kinderen te verdienen. De watersnood van 1925/26 en de crisisjaren voor en tijdens de tweede wereldoorlog droegen hiertoe het (on)nodige bij,

De godsdienstige richting van de bewoners was voomamelijk rooms-katholiek, daamaast waren er wat protestanten en een kleine groep joden. Van dit groepje zullen zeer zeker "de Winters" nog wel voortleven in het geheugen van de ouderen onder u, die hen kenden als de marskramers van de streek, met hun spitsvondige aankondiging bij het bellen of aankloppen: "De Winter staat voor de deur", ondanks dat het hoogzomer was.

Vanzelfsprekend zochten ook de Drutenaren verpozing in hun vrije tijd, Media zoals radio en televisie leidden de mensen van to en nog niet af, met als gevolg dat het verenigings- en gezelschapsleven rijk bloeide. Een en ander blijkt ook wel uit de grote deelname aan en belangstelling voor de viering van de onafhankelijkheidsfeesten in 1913, uit het bezoek aan de plaa tselijke toneel- en muziekvoorstellingen, ook van mensen uit de streek en uit vele in deze "beschreven" periode opgerichte verenigingen. Verder valt te noemen het gezellige en drukke bezoek van duizenden aan de befaamde jaarmarkt, de "Leste Mert", die reeds bij koninklijk besluit van 12 juni 1819 werd ingesteld.

Diverse afbeeldingen van gezelschappen bewijzen dat het er goed en gemoedelijk aan toe ging, hetgeen een pluim op de hoed van de ouderen betekent, die er uiteindelijk voor hebben gezorgd dat ook deze kleine reeks foto's ertoe zal kunnen bijdragen dat een en ander nog eens "geheugenfris" kon worden opgediend.

1. De vertegenwoordigers van de burgerij van de gemeente Druten, waaronder de vertegenwoordigers uit Afferden, Deest, Druten en Puiflijk, in gemeenteraadsvergadering bijeen, In de jaren rond 1920 stond de raad onder voorzitterschap van burgemeester W. Verheijen en gerneentesecretaris was toen H.J.S. van Haaren. Deze afbeelding toont het hoogste gemeentelijke bestuurscollege in de raadzaal van het inmiddels grondig gerestaureerde Ambtshuis te Druten. (het Ambtshuis waaraan Druten zijn centrumpositie in Maas en Waal heeft te danken. H. van Heiningen "Historie Land van Maas en Waal", 1965). Samen met de toenmalige bezitter/eigenaar van het Ambtshuis het polderdistrict "Maas en Waal" - zetelde hier het gemeentebestuur, waarvan op deze prent de volgende personen zijn afgebeeld: J. de Kadt, wethouder J. Litjens, F. van den Donken M. van Roosmalen (schouten), A. van Amstel, burgemeester Verheijen, gemeentesecretaris Van Haaren, F. van Heereveld, wethouder P. Albers, Th. Sengers, J. Linssen, J. van den Heuvel en een zekere Schreven. Een bepaald toepasselijk gedicht uit de (her)openingsrede uitgesproken op 6 december 1841 door de toenmalige dijkgraaf mr. Schouten in het toen verbouwde Ambtshuis, he eft wellicht kunnen bijdragen als bron van inspiratie voor de hier afgebeelde gemeentebestuurderen. Het eindcouplet van het gedich t luidde:

"In deez' gewijde muren Zal Drutens achtbare raad 't Gemeenteschip besturen Met wijs en kloek beraad

Ret hoeden steeds voor leed en druk Tot staving van het volksgeluk. "

2. In het jaar 1919 poseerden zij voor de lens van het foto - (hannonika) - toestel achter het huis/cafe van Jan van Mu1ukom (thans cafe/slijterij "Den Hommel" van mevrouw Van den Hurk-Janssen) aan de Ambtshuisstraat, die to en nog Brouwerstraat heette. Op deze foto staan onder anderen: juwelier G. van Woerkom, baas A. van den Hoff van de steenfabriek, scheepsbouwer en oud-wethouder J. Janssen, Allard van Heereveld, Bor van den Heuvel, cafehouder Jan van Mulukom, Harry Sengers, Jan Sengers en met bierton waarschijnlijk J. Deijnen, Op de achtergrand de rijtuigen waannee men in die tijd, naast de stoomboot en stoomtram, de grotere afstanden moest afleggen.

3. Op 20 augustus 1913 liet ;,Ons Stelletje" zich fotograferen onder het lommer en het groen van fruitbomen en gras en - zo lijkt het tenminste - onder het genot van de ncdige spiritualien, Hier staan of zitten ze dan, gegroepeerd rond een provisorisch "versierd" tafeltje, waaraan blijkbaar de jolijt de boventoon moest gaan voeren of wellicht reeds voerde. Dit zijn dan de leden van "Ons Stelletje", de hooggeschoeide heren: H.D.F. van Loo, van beroep hulppostkantoorhouder te Druten, A.M.J. van Heereveld, van beroep boomkweker te Druten, Jan Janssen, van beroep directeur van de inrniddels reeds meer dan tach tig jaar lang bestaande scheepswerf aan de Waalbandijk en de Veerdam te Dru ten, Jan Sengers en Piet Janssen.

4. Een van de vele rond 1900 in de gemeente Druten opgerichte muziekgezelschappen was de in 1901 1even "ingeblazen" harmonie "St. Caecilia" uit Druten. Rond 1915 stelden zij zich op om zich te laten vereeuwigen in hun zondagse kostuum met gesteven boord en gepoetste schoenen en met de door hen te bespelen instrumenten. Van het bestuur en de leden van de harmonie werden velen herkend. Hier volgen de namen van diverse herkende personen: G. Smits (Gradje), W. Smits, J. Derks (Hansje), oud-wethouder J. Albers, W. Dekkers, Th. van Baeten, G. van Haren, W. van Suilen, J. Geurts, J. van Elk, H. Frederiks, vaandeldrager H. van Haalen, G. van As, H. Bernoelie, G. Arts, P. Cornelissen, M. Merkus, J. van Sommeren, Fr. van Elk, J. Arnoldussen, J. Merkus, W. van Deijzen en J oh. van Baeten.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek