Kent u ze nog... de Franekers deel 1

Kent u ze nog... de Franekers deel 1

Auteur
:   C.S. Roersma
Gemeente
:   Franekeradeel
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4254-0
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Franekers deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Een heer en een dame neuzen rond in een boekwinkel. Deze vrouw is, jaren geleden, in Franeker geboren. Plotseling gaan haar ogen glanzen. Tussen de veelheid van werken ontdekt zij een boekje met als titel: Kent u ze nog ... de Franekers. En als zij enige bladzijden heeft doorgeken, roept zij verrukt haar man, op een toon alsof zij een schat in de akker heeft gevonden: "Kom eens hier! Kijk eens wat ik hier heb gevonden! Een boekje van en over Franeker. Is dat niet leuk? " Zij bekijkt een schoolfoto en in de grote groep ontdekt zij zichzelf. Haar man haalt zijn vrouw er ook direct uit! Hoewel geen Franeker van geboorte, ziet ook hij met een groeiende belangstelling de uitgave door. Zijn vrouw herkent vele bekende gezichten van mensen die in haar jeugd mede het leven van Franeker bepaalden. Ret boeit haar. Geen wonder. Immers, wie komt tijdens zijn leven helemaal los van de bekoring, die uitgaat van de plaats waar je bent geboren en waar je je jeugd hebt doorgebracht?

Franeker is een van de steden waar de deelnemers aan de Elfstedentochten te voet, per boot, fiets, auto of schaats, een stempel op hun deelnemerskaart moeten halen. Franeker is beroemd om zijn planetarium, zijn penningkabinet, zijn fraaie stadhuis dat dateert van de tijd van de renaissance en zijn museum. In deze oude academiestad staat de oudste studentenherberg van Nederland, "De Bogt van Gune". Bovendien: waar in Nederland vindt ge een tournooiveld, zoals er een is gelegen naast deze oude studentenherberg? Op dit grasveld vinden op de zaterdag voor Pinksteren, op Pinkstermaandag, op de vijfde woensdag in juli of op de eerste woensdag in augustus de grootste en meest belangrijke kaatstoernooien van het gehele seizoen hun ontknoping. Nogmaals, waar vindt ge zoveel moois?

Wat deze uitgave betreft; waar dit noodzakelijk was, hebben we de ons gestelde tijdslimiet van 1880 tot 1940 iets overschreden. Verder moet u zich niet voorstellen, dat dit boekje een volle dig beeld geeft van het arbeidzame en culturele leven van Franeker gedurende dat tijdvak, Ret bevat niet alles wat het - ook volgens ons - zou moeten bevatten. Toen wij eenmaal flink "los" waren, kwamen vrienden en kennissen met zeer veel fotomateriaal aandragen. Vrijwel alles was zeer interessant en wij hebben het aannemen van meer foto's moeten stoppen, hoe moeilijk dit ons ook viel. Wij willen graag iedereen dankzeggen die - op welke wijze ook - ons behulpzaam is geweest. Ret persklaarmaken van deze uitgave heeft veel werklust van ons gevraagd.

Ten slotte hopen wij dat dit boekske zal worden ontvangen op een wijze, zoals wij ons die in de aanhef hebben gedacht. Verder wensen wij de bezitters van deze uitgave veel kijk- en leesgenot.

1. Hiernaast ziet u een wel zeer bijzondere foto uit 1898. De toneelvereniging "Thalia" bracht rand die jaren iedere winter een toneelstuk over de voetlichten. Deze vereniging speelde in "De Doelen" aan de Breedeplaats. Vele van de te spelen stukken werden geschreven door de Friese toneelschrijver Yme C. Schuitmaker. am vooral "de mindere man" in de gelegenheid te stellen een feestavond bij te wonen, werd de entree steeds zeer laag gesteld. De feestcommissie, in 1898 gevormd uit een aantal nota belen van de stad Franeker, deed een beroep op geheel de burgerij mee te helpen om de inhuldigingsfeesten te doen slagen, Schuitmaker schreef een feestrevue, "Klokkenburg" genaamd. De krachten van de toneelvereniging "Thalia" waren tot rnedewerking bereid. De uitvoering groeide uit tot een uitbundig succes, Schuitmaker had van vele Franeker "typen" een karikatuur gemaakt en iedereen wilde dit spektakelstuk zien opvoeren. Op de foto zien wij op de bovenste rij van links naar rechts: Pieter F. Cats, Jan Vijver (bediende bij de firma J. Drager), Jacob de Bruin, Pieter Y. de Vries, Herre van der Zee, J ohan Boelen, Meinte Cats, Andries Cats, abbe Bangrna en Hantje Goodijk, Voorste rij staande van links naar rechts: Cees van der Stal, politieman Bosma (pseudoniem), Wijbren Postma (alias bode Boukestein), Yme C. Schuitmaker (Simon Reuzel), Bet Bijlsma, Janus Boelen, Broer van der Mei en Pieter Molenaar. Zittend: links Anna Coopmans en rechts Tet van der Veen. "Waar komt de titel "Klokkenburg" vandaan? " zult ge vragen. WeI, Franeker draagt als stadswapen in zijn vaandel een kIok. Ook hier ziet u een klok afgebeeld. Ja waarlijk, een rasechte Franeker is een man van de kIok.

2. Hiernaast treft u een foto van de heer Sijbren Posthumus aan. Als oprichter van de openbare leeszaal en bibliotheek verdient deze Franeker burger zeker een erep1aats in dit boekwerk. Sijbren Posthumus werd op 11 februari 1867 te Giekerk geboren en overleed te Franeker op 11 januari 1932. Zijn weduwe, mevrouw Klaartje Apken, verliet Franeker op 2 juli 1932 en vestigde zich met haar kinderen te 's-Gravenhage, Te Franeker woonde de familie Posthumus in het pand Breedep1aats 8, het kantoor was naast het woonhuis ge1egen. Hoewel zijn druk beklante notariaat hem veelvuldig opeiste, maakte de heer Posthumus zich daarnaast nog verdienstelijk voor de stad Franeker. Onverbrekelijk blijft zijn naam verbonden aan de open bare leeszaal en bibliotheek omdat hij de stoot tot de oprichting daarvan gaf. De officiele opening had plaats op 13 december 1913. In het dagelijks bestuur kregen zitting de heren S. Posthumus (voorzitter), dominee A.H. van der Hoeve (secretaris-bibliothecaris); G. Koolstra, hoofd van de christelijke lagere school (vice-voorzitter) en dominee H.G.W. Briede (tweede secretaris). Penningmeester werd de heer G.D. Swanenburg de Veije, geneesheer-directeur van de psychiatrische inrichting. Verder werden als bestuurders genoemd: J.N. Blauw, E.A. Dirks, M. Ennema, W. Ennema, E. Molenaar, G. Post, H. Sixma, A. van der Schoot, M. Toonstra en K.J. Zomer. Notaris Posthumus was er dus in geslaagd een groot aanta1 personen voor zijn denkbee1den te winnen. De open bare 1eeszaa1 en bibliotheek is - sinds 1913 - ve1e jongeren uit Franeker en wijde omtrek, die zich op het pad van de studie had den begeven, ten zegen geweest. In de studiezaa1 was v010p gelegenheid alle bekende nas1awerken te raadp1egen. Ook de uitlening van boeken was en is belangrijk,

3. Hier ziet u het bestuur van de "Vereniging voor Christelijk Nationaal Onderwijs", gefotografeerd ter gelegenheid van de opening van de Noorderbolwerkschool (zeven lokalen). Staande van links naar rechts zien we: Tjalling Sipma (chef manufacturenzaak J.W. Lunter), Bernhard Mobach (kruidenier, later vertegenwoordiger), T.H. Kremer (van 1922 tot 1940 hoofd van de lagere school) en timmerman Piet Nijdam, Zittend van links naar rechts: Murk Brandsma (directeur van een scheepshelling), Johannes Meijer (huisschilder en verfhandelaar en tevens een zeer bekwaam voorzitter) en A. Bonga (adjunct-chef van de Nederlandse Spoorwegen alhier). Hij maakte de spoorwegstaking mee, had deel aan het verzet en werd naderhand overgep1aatst naar het station Leeuwarden. De ingebruiknarne van deze nieuwe school op 18 januari 1938 betekende voor allen die bij het christelijk onderwijs ter plaatse betrokken waren een belangrijk gebeuren. Op 10 april 1862 was de vereniging haar arbeid begonnen in het gebouw "De Bijbel" met zestig leerlingen. De zorgen wat huisvesting betreft, maar ook wat de financien aangaat, waren zeer vele. Extra collectes, bazars en bedelbrieven moesten gerege1d zorgen voor soelaas, tot in 1920 de gelijkstelling van openbaar en bijzonder onderwijs een feit werd. Naderhand werd de "School voor Christelijk Volksonderwijs" gesticht en kwamen er een muloschool en een landbouwschool. Dat alles is nu overkoepe1d door de christelijke scholengemeenschap. Wat de nieuwe school betreft: deze werd in maart 1942 door de Duitsers gevorderd en laarzengekletter werd ook hier gehoord. Maar deze moeilijkheid werd op den duur weer opgelost. Ook to en was er weer reden om feest te vieren.

4. Hier zien wij een foto van het bestuur van de christelijke gymnastiekvereniging "Be Quick", zoals dat op 11 februari 1939 was samengesteld. Staande van links naar rechts herkennen we Rients Agema en mevrouw Renske Hobma-Boschma en zittend mevrouw Geeske FokkemaDijkstra, Johannes de Boer en mevrouw Pietje Burggraaff-Hepkema. "Be Quick" werd opgerich t op 1 oktober 1933. De stoot tot oprichting werd mede gegeven door de heer Gosse van der Valk, leraar aan de christelijke uloschool alhier. Hij nam aanvankelijk ook het voorzitterschap waar, maar droeg dit na een korte poos over aan de toen zeer bekwame en enthousiaste gymnast Johannes de Boer. Zijn voorzitterschap is voor "Be Quick" van groot belang geweest. De vereniging gaf al vrij spoedig blijk in een grote behoefte te voorzien. Uit het laatste jaarverslag bleek ons dat het ledental de vierhonderd is genaderd.

5. Hier poseert het personeel van het gerneentelijk gas- en elektriciteitsbedrijf. Zittend van links naar rechts: chef-fitter P. Visser, Th. Detmers, directeur J. Weber, G. de Boer en J. Volbeda, afkomstig uit Arum. Staande van links naar rechts: Johannes Zondervan, Sjoerd Vijverstra, Ritske Wenselaar, Nicolaas Post, Piet Post, Hessel Bouma, Karst Rozenberg, elektricien Wijbren de Wit, Aeger Bouma, Sjirk Althof, Frans Keestra, Beam Zondervan, schoonmaakster mevrouw Rieke Jonkman, Watze Visser, Floris Keestra, Pieter Bouma, Cees Cats en Lieuwe Kingma.

In 1860 stichtte Dirk Fontein met enige compagnons in Franeker een gasfabriek. Dat was belangrijk voor de burgers van de stad. De gemeente verleende de stichters een concessie. Toen die in 1880 afliep, nam de gemeente het gasbedrijf over. Van 1922 tot 1941 had de gemeente Franeker ook een eigen elektriciteitsbedrijf dat in 1941 door het provinciaal elektriciteitsbedrijf werd overgenomen. De Franeker gasfabriek b1eef produktiebedrijf totdat op 20 september 1954 werd overgeschake1d op aardgas. Op 1 januari 1973 ging het gemeentelijk gasbedrijf op in de n.v. Frigas, die gevestigd is te Leeuwarden. De foto werd gemaakt in 1934, verrnoedelijk in verband met de aanschaffing van een nieuwe cokesbreek- en sorteerinrichting.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek