Kent u ze nog... de Haastrechtenaren

Kent u ze nog... de Haastrechtenaren

Auteur
:   Haastrechtse Kring, De
Gemeente
:   Vlist
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0493-7
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Haastrechtenaren'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

In de zomer van 1977 organiseerde de "Haastrechtse Kring" de tentoonstelling "Groeten uit Haastrecht" , waarin werd getracht het Haastrecht van vroeger, tussen ongeveer 1880 en 1940, in beeld te brengen. Uit familiealbums, archieven van verenigingen en uit oude dozen van diverse zolders kwam zoveel materiaal te voorschijn dat het de moeite waard leek vele van de tentoongestelde foto's, aangevuld met naderhand bijeengebracht materiaal, tot een boekje te bundelen, waarin mensen uit Haastrecht en Vlist zichzelf, hun ouders, ja zelfs hun grootouders zullen herkennen.

De heer A. Griffioen, oud-hoofd van de christelijke lagere school, was bereid het tijdrovende determineren van personen en data voor zijn rekening te nemen, alsmede het verzamelen van anekdotes en andere gegevens. Hiertoe werden oude Haastrechtse weekbladen en archieven door hem nagezocht en verhalen uit die tijd opgetekend, teneinde de beelden te verscherpen en de foto's leven in te blazen. De uiteindelijke samenstelling is verzorgd door bestuursleden van de "Haastrechtse Kring". Bij hen rust dan ook de verantwoordelijkheid voor eventuele fouten en vergissingen.

In een boekje als dit is volledigheid niet te bereiken. Wij hebben getracht zoveel mogelijk orde te brengen in het beschikbare materiaal. In 1972 verscheen "Oude prentbriefkaarten vertellen over Haastrecht en Vlist". Gaf dat boekje het "aangezicht" van deze dorpen weer, het boekje dat nu voor u ligt toont de "gezichten" van de bewoners van die dorpen. Een enkele doublure vonden wij onvermijdelijk.

Wij zijn veel dank verschuldigd aan hen die behulpzaam waren bij het tot stand komen van dit boekje. In de eerste plaats natuurlijk degenen die de foto's beschikbaar stelden. Dan de personen op wie wij een beroep deden bij het zoeken naar namen en andere gegevens. Het is niet mogelijk iedereen met name te noemen; wij willen hierop één uitzondering maken en dat is voor mevrouw Klazien Eegdeman, bij wie wij heel vaak, en nooit vergeefs, aanklopten.

Wij wensen u veel kijk- en leesplezier. De samenstellers

1. Het ligt voor de hand dat de eerste burgers van toén de rij openen. Links: de burgemeester die wellicht het eerst mag worden genoemd is Marcellus Bisdom van Vliet, die tot 1877 burgemeester van Haastrecht en Vlist was en wiens naam onverbrekelijk met Haastrecht is verbonden. Hij behoorde tot de Haastrechtse tak van het geslacht Bisdom van Vliet, die ruim drie eeuwen in Haastrecht heeft gewoond en heeft bijgedragen tot de welvaart van het dorp. Aan het begin van deze eeuw telde het familiebezit negenennegentig boerderijen, die door boeren in en rond Haastrecht werden gepacht.

Marcel1us Bisdom van Vliet gaf opdracht tot de bouw van een nieuw familiehuis, het imposante gebouw aan de Hoogstraat, dat thans als Museum Bisdom van Vliet bezoekers uit de hele wereld trekt, en het was zijn dochter Paulina Maria (midden) die tijdens haar leven zo'n belangrijke rol in de Haastrechtse gemeenschap vervulde en na haar dood, in 1923, de gemeente Haastrecht het familiehuis als Museum der Stichting Bisdom van Vliet naliet. Zij bepaalde daarbij in haar testament dat het huis gedurende honderd jaar onveranderd moest blijven. Dit hield in dat de rijke inrichting van het huis gedurende die tijd precies dezelfde bleef als op de dag van haar overlijden. Rechts: zij trouwde in 1869 met de luitenant ter zee J.J. Ie Fèvre de Mmtigny. Deze volgde in 1877 zijn schoonvader op als burgemeester van Haastrecht en Vlist. Zijn ambtsperiode duurde echter maar kort. Hij stierf in 1881.

2. De grenzen van de gemeente waren oudtijds zeer slecht bekend. Het volgende is voorgekomen. Een nieuwe wereldburger had rond de eeuwwisseling zijn intrede gedaan. De vader toog op weg naar Haastrecht om aangifte te doen bij de burgerlijke stand. Men verwees hem hier naar Stolwijk: In Stolwijk verwees men hem weer naar Haastrecht. Gouderak kwam ook niet in aanmerking. Zo werd de man heen en weer gestuurd. Eindelijk ging men er toe over de grens te trekken zoals die voorkwam op de kaarten. Maar nu kwam men nog meer in de knel. De grenslijn bleek door het huis te lopen en wel midden door de bedstee. Teneinde raad heeft men toen zich tot de accousieuse gewend en die heeft bepaald in welke gemeente de aangifte moest geschieden. (Een accousieuse is een vroedvrouw of verloskundige.]

Hoe zuinig de gemeente was. In 1910 werd in de gemeenteraad gedebatteerd over de kwestie: zal men de straatlantarens met lichte maan uit laten of opsteken? Men besloot ze bij lichte maan maar uit te laten. Haastrecht bleef dus voorlopig bij lichte maan, ook al was het zo donker als de nacht, verstoken van licht.

Burgemeester Ie Fèvre de Montigny werd in 1881 opgevolgd door D.A. Dupper (links), die tot 1892 eerste burger van Haastrecht en Vlist was en woonde in het huis dat nu het café-restaurant "Het Witte Hof' is. Na hem volgde J.F.C. Viruly, van 1892 tot 1902. Van hem hebben we geen goed portret kunnen vinden. Wel staat hij in dit boekje, namelijk als een der bestuursleden van de .Haastrechtse IJsclub", toen in 1894 het tienjarig bestaan van deze club en het door mevrouw de Montigny geschonken vaandel reden tot vereeuwiging waren (foto 41).

Na Viruly werden A.E. Schouten (1902 tot 1907) (midden) en baron G.V.W. van Hemert tot Dingshof (1907-1942) (rechts) burgemeester. Burgemeester Van Hemert was het prototype van een dorpsburgemeester. Hij was nogal autoritair maar had redelijk verlichte denkbeelden. Hij noemde zichzelf een "plattelands-liberaal" en was zeer aan Haastrecht verknocht.

3. Paulina Maria Bisdom van Vliet werd in 1840 geboren als laatste afstammelinge van het geslacht Bisdom van Vliet in Haastrecht. Zij trouwde in 1869 met Johannes Jacob Ie Fèvre de Montigny. Deze stierf echter reeds in 1881 en zijn vrouw overleefde hem meer dan veertig jaar. Zij overleed op 1 juni 1923. Het huwelijk was kinderloos. Als weduwe Ie Fèvre de Montigny drukte zij een zeer persoonlijk stempel op het leven in Haastrecht in die tijd en vele verhalen over haar doen nog steeds de ronde.

Zo tekenden wij op dat zij in feite meer macht had dan de burgemeester. Elke Haastrechtenaar nam dan ook zijn pet af wanneer hij het statige pand aan de Hoogstraat voorbijging. Zij schreef de boeren die haar pachters waren, voor op wie zij bij de verkiezingen moesten stemmen. Wanneer zij een rijtoer in de omgeving wenste te maken, werden de molenaars langs de Vlist reeds des ochtends daarvan verwittigd. Zij kregen dan opdracht de wieken van de molen stil te zetten. Mevrouw de Montigny vreesde namelijk dat haar paarden zouden schrikken van de beweging van de wieken, zodat zij met koets en al in het water zou belanden. Zij deed veel goed in het dorp. Zo ontvingen de armen door haar persoonlijk geschreven bonnetjes, met de tekst: "Goed voor een pond spek en een zak bonen". Deze bonnen konden bij de plaatselijke winkeliers worden ingeleverd. Het bonnensyteem voorkwam dat een geschenk in geld onmiddellijk in café "Het Baarsje" in de Hoogstraat zou worden verteerd. Verenigingen klopten zelden vergeefs bij haar aan. In 1900 schonk zij de Haastrechtse gemeenschap het gebouw "Concordia". Hieraan is het verhaal verbonden dat het gebouw pal voor de katholieke kerk moest worden neergezet, omdat zij niet katholiekgezind was en kennelijk vanuit haar woning geen uitzicht op deze kerk wenste te hebben. Overigens had zij ook haar eigen ideeën over de Hervormde Kerk. Uit voorzorg liet zij daarom in het eveneens door haar geschonken gebouw van de (Vrijzinnige) Protestantenbond aan de Hoogstraat een kerkorgel plaatsen. In geval van ongenoegen met de hervormde dominee kon zij dan daar terecht. Zij ligt met haar man begraven in het park Bisdom van Vliet. Aan haar voeten bevindt zich het graf van haar hondje Nora, voorzien van een portret in steen. Op de foto ziet u "de mevrouw" te midden van de bloemenhulde ter gelegenheid van haar zeventigste verjaardag in 1910. Naast haar, met strik in het haar, Zwaantje Muurling, dochter van de rentmeester A. Muurling, geheel rechts op de foto. Zwaantje was haar oogappel. Zwaantje verzorgde gedurende vele jaren het graf van mevrouw. Naast mevrouw de Montigny zitten waarschijnlijk enkele van haar vriendinnen. Op de achtergrond het huispersoneel, onder wie Door Leeuwis, midden achter. Het bloemstuk links vooraan is geschonken door het kinderkoor "Eenvoud" .

4. Deze foto werd gemaakt ter gelegenheid van het vijfentwintigjarig ambtsjubileum van burgemeester baron G.V.W. van Hemert tot Dingshof, in 1932.

Op de foto ziet u hem te midden van onder anderen het gemeentepersoneel en de gemeenteraden van Haastrecht en Vlist. Vooraan, van links naar rechts: onderwijzeres C. Broere, Cornelia Magteld van Hemert, mevrouw Van Hemert, burgemeester Van Hemert, Ottoline van Hemert, mevrouw De Groot en mevrouw Gabry. Tweede rij:

Slingerland, Scheer, Slingerland, H. Kraan, P.C. Hooft, De Goey, een onbekende, G.B. Gabry, D. van Dijk, gemeentesecretaris De Groot, P. van Dam, Dogterom, twee onbekenden, postkantoorhouder Van den Berg, Mels Graveland, Boere en Joh. van der Stok. Achteraan: Th. Jansen, veldwachter Srnits, Broere, Uittenbogaard, hoofdonderwijzer A. van Genderen, Brouwer de Koning, Boere, Stuurman en L. Groenendijk.

5. De nu volgende vijf foto's zijn schoolfoto's van de openbare school. We kunnen niet spreken van klassefoto's, omdat de kinderen niet per klas zijn gefotografeerd. Dit houdt verband met het feit dat de kosten van een schoolfoto voor veel gezinnen een hele uitgaaf betekende. Door nu de kinderen uit één gezin bij elkaar te zetten, zorgde men ervoor dat de ouders maar één foto behoefden te kopen. De indeling van de groepen op de foto's wordt dus meer bepaald door familieverwantschap dan door de klas waarin men zat.

We hebben geen volledig overzicht kunnen verkrijgen van de hoofden en onderwijzers van de openbare school. We weten alleen dat zeker van 1909 tot 1924 meester Kila hoofd was. Hij was een "fijne meester" en werd opgevolgd door juffrouw Odufré. Reeds in 1926 treffen we de heer A. van Genderen als hoofd aan, tot 1938. Van 1938 tot 1953 werd de school geleid door de heer E. ten Oever.

De foto's van de openbare school zijn alle genomen op het schoolplein naast de school, die toen was gevestigd aan de Hoogstraat. In hetzelfde gebouw drijft heden ten dage Kees Aerts zijn hobbyshop "De Favoriet".

Op de onderste rij, van links naar rechts: Kees Verboom, Kees Rietveld, Maarten Eegdeman, Cor Eegdeman, Jo van der Lek, Eldert Voorsluis, Wout Verboom en Piet van der Linde. Tweede rij: Eida Spek, Marie Spek, Nellie van der Lek, Emma Voorsluis, Greet Habben Jansen, Aals van der Linde en Margo van der Lek. Derde rij: Lena Baars, Cor Lekkerkerker, Aart van der Linde, Fie Voorsluis, Toos Voorsluis, Jaantje Lekkerkerker, Neeltje Rietveld, Jo Habben Jansen en Wim Habben Jansen. Vierde rij: Let van der Grift, Greet Spek, Neeltje de Bruin, Jannie de Bruin, Mien Spek en Gerard de Korte. Vijfde rij: Klazien Eegdeman, Zwaantje Muurling, Leent je Kroonsberg, Ger de Korte, Lies van Dalen en Marie van der Grift.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek