Kent u ze nog... de Hillegommers

Kent u ze nog... de Hillegommers

Auteur
:   A.M. Hulkenberg
Gemeente
:   Hillegom
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3788-1
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Hillegommers'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

11. In Mei 1916 op de tuin "Rustenburg" aan de Veenenburgerlaan. Het is mooi weer; allen zijn "in hun hemdsmouwen" en de rechtse figuur draagt zelfs een strohoed of matelot. Hier mocht dat kennelijk wel, maar het was eigenlijk een heren-hoed en bij een zekere andere firma hoefde je het niet te proberen. "J e laat dat ding morgen thuis, versta je dat? ! " "J a Meneer, jawel Meneer. ... , ja Meneer. .... " De man met de strohoed is Jan Boot, die Bordeause pap of wel "koper-en-kalk" over de hyacinten spuit. Dat was tegen het "vuur". Bij Bordeaux had men de schimmeldodende werking tegen het "wit" of de "valse meeldauw" in druiven het eerst ontdekt. De ziekzoekers zijn v.l.n.r. Gerrit Mooijekind, Willem Schniedewind Jr. en Bram van Drunen. Ze hebben een "Spaans rietje" in de hand. De hyacinten stonden precies op de regel. Aan de kaarsrechte paadjes is te zien dat deze hyacinten door prima vaklui (natuurlijk met de hand) zijn geplant. De ziekzoekers staken nu tussen de regels hun rietje om de planten iets opzij te buigen. J e kon dan beter zien of de onderkant van de bladeren misschien "spikkels" vertoonden van het aaltjes- of oudziek. Ret aanraken van het kruid met de hand was in verband met het .zwartrand" natuurlijk taboe. Een zieke bol werd met de grond er omheen verwijderd met de "snotkoker", die Van Drunen in de hand heeft. Zieke bol en grond gingen dan in de ziekzoekemmer (met deksel! ), die ze alle drie bij zich dragen, Let U ook op de kettingen van de zakhorloges, de .Jclokkies". Polshorloges waren er nog niet.

Links achter ziet men een "rietschelft". Daarvoor is weer een haag tegen het stuiven. Door die hagen was het land's zomers niet zo kaal als tegenwoordig. Er is schermlinnen geplaatst, speciaal voor het isoleren tegen het reeds genoemde "zwartrand", een hoogst besmettelijke bacterieziekte. Ret moet trouwens wel erg droog weer zijn geweest, dat de ziekzoekers zo maar zonder "beenkappen" tussen de hyacinten lopen!

-'

12. Dit is het personeel van Van Zanten & Co op de tuin "Veelzorg" aan de Stationsweg, mei 1911. Op de voorgrond erwten en hyacinten. Achter hoge hagen tegen het stuiven en een ouderwetse bollenschuur met grote openslaande raamdeuren. Men was voor de ventilatie nog geheel op de natuur aangewezen. Links staat, met bakkebaarden, Gerrit Scholten, geboren op de buitenplaats "Nimmerdor" bij Amersfoort, alwaar zijn vader tuinbaas was. Daar had hij eens van de nog al kort-aangebonden koning Willem III een duchtige schop onder zijn broek gekregen, toen hij deze tijdens de jacht voor de voeten liep. Hij is er zijn hele leven lang trots op geweest! Naast Scholten staat Cor van Dam, de latere boekhouder van de firma J oh. van Til J zn. Dan volgt Henk Derksen, een bloemistleerling, zoon van een koekfabrikant uit Gouda. Hij heeft een Goudse pijp in de mond. Ook aan iets anders kun je zien, dat hij uit de stad komt; plattelanders trekken hun jasje uit en staan dan in hun hemdsmouwen, Derksen draagt geen vest maar heeft wel zijn jasje aangehouden. De jongen met de twee handen in de zak is Henk Kroon, een zoon van de "Ballensli.cker" (Ansichten 75). De waardige man geheel rechts is Kees Beukers, schuurbaas, ziekzoeker en tevens koster der Gereformeerde Kerk (Ansichten 20 en 61). Op de tuin droeg hij zijn zwarte pandjesjas kennelijk af. Zittend: Jan Smit, Herman Korbee (Is 't een filosoof, is hij verliefd of heeft hij kiespijn? ) en Janus Sels. Op de grond zit de "koffiejongen" Jan Meijer met de kan voor hem tussen de erwten (Ansichten 52 en 72). Hij moet de koffie van de "villa" naar de tuin brengen. Zo'n koffiejongen werd nog al eens beetgenomen. Dan lieten ze hem bij smid Somsen ,,5 centen kruiwagenwielpiep" halen of bij de buren een hooischop te leen vragen of een aardbeienladder! Erger werd het als ze hem in de sloot gooiden, want bijna niemand kon zwemmen. Die ondeugende jongen met een pijp in zijn mond en de pet scheef op 't hoofd is Jan Tempelman, die later naar Amerika vertrok. Sommigen hebben tulpen op hun vest of in het knoopsgat. Ze waren kennelijk in de tulpen aan het werk.

13. Wij zijn op de tuin "Buitenzorg" van Van Zanten & Co achter het station Hillegom, mei 1912. Zie ik dat nu goed? Zijn een aantal arb eiders zo maar op of tussen de tulpen gaan liggen? ? Men kan het haast niet geloven! De baasknecht staat er nota bene bij, Jan Granneman, geheel links! ! ? Dan volgen Jan Ras, P. van der Linden, J. Weijers, H. Zweegman en Henk Kroon (nr. 12). De man in het midden is de voerman van vrachtrijder Van Dooren, "Kees". Hij heeft waarschijnlijk al vast "lege spullen" naar de tuin gebracht, want in juni rooide men gewoonlijk reeds de "ondereinden" van de tulpen, dit is het deel van het bed waar de kleinste maat was opgeplant. Naast Kees volgen J. Roubos, Frans Otten, L. Huisman, Rikkers, Opstal, Jan Tibboel, Jan Giesbergen, A. Tibboel, Jaap Koot en Piet Vreeken. Liggend: P. Kok, Jan Tempelman en Janus Sels (nr. 12).

Bij het rooien werden de partijen in de manden "gemerkt" met een of ander onkruid, dat dan tussen de bollen gestoken werd, zoals .Jcruiswortel" (kruiskruid) of "meelbomen" (me1de en ganzevoet). Tussen het tuin- en schuurpersoneel bestond wei eens enige naijver. Zo "merkte" men de man den bijzonder graag met distels en brandnetels, en die werden dan juist gestoken bij de oren van de manden!

Ach, ach, die "goeie ouwe tijd". Wat er toch veel veranderd en wat weet de heer Bijl van Duijvenbode er veel van te vertellen! Van de "arbeiders", maar vooral van de "Heren Bloemisten", die b.v. op een vergadering een collega wensten te "rioleren" en die ander, die .xlaarrnede geheel homogeen kon gaan". In de hitte van het debat riep ineens iemand uit: "Als dit voorstel er niet doorkomt, dan dans ik vanavond rnijn nieuwe klompen nog stuk! " En dan die voorzitter, die "anticedenten schiep"! Zuiver Nederlands was in ieder geval wel de mededeling aan de notaris, dat hij "bij groene veilingen niet zo met zijn grote voeten door de bollen moest baggeren" .... En die gezellige ontmoetingspunten in het buitenland: "Williamsons Hotel" in Londen, .Deanscate" in Manchester, de "Stadt Riga" in Berlijn en "Mac Elphin" in New York. lis sont passes, ces jours de fete!

"

VAN ZANTEN~Ce

HILLEGOM

14. De zomerwerkzaamheden, wieden en rooien. De bovenste foto is gemaakt op de kwekerij van Gebroeders Van Waveren aan de Bethlehemlaan omstreeks 1925. Wieden in de hyacinten. Let weer op de beukenhagen tegen het stuiven. Geheel links .Jigt" Jan van der Loo uit de Amerikastraat. Hij was gemeenteraadslid voor de R.K.S.P., een van de eerste arbeiders-raadsleden. Nu volgen Wim de Groot en Huig Raaphorst "van de Tol", die steeds een hoog zijden petje op had. Rechts op de voorgrond ten slotte J .H. van Waveren van "Oostduin" en Reinier Stokman.

Onder is de rooiploeg bezig van N.V. A.C. van der Schoot. Kent U ze nog, deze Hillegommers? Wij kennen er slechts enkelen. De derde van links heet Stassen. Hij was later chauffeur bij het expeditiebedrijf van Buckens. De tweede van rechts is Willem Prins uit de Tweede Amerikadwarsstraat, de schoonvader van de heer J. van der Kwaak. De vijfde van rechts Frans van Dorp. Het rooien geschiedt nog met de hand; aIleen bij Van Dorp ziet men iets van een troffel of rooiijzer. Kleine rooirnandjes, vlak bij de hand; alles moet voorzichtig gebeuren! Achter staat de .z.ifter" met de .Jngooier".

Van A.C. van der Schoot is het niet bekend, maar er waren bedrijven waar de baas soms met een f1es genever in zijn zak de tuin op kwam. Die zette hij dan aan het eind van de bedden en de arbeider die zijn bed het eerst af had mocht dan een slok nemen. Daarna stond de fles weer aan de andere kant.. .. En dan weer jakkeren, voor de slok. Als gehetzte honden, als hongerige dieren. Een van de werklieden, een Kruisverbonder ("lid van de blauwe knoop"), de vader van de huidige bisschop Monseigneur Koop (nr. 44), protesteerde. Toen kreeg hij niet alleen de baas, maar ook zijn lotgenoten tegen. Hij heeft het op dat bedrijf niet lang meer gemaakt. Nee, 't zat soms echt niet goed in de bollen.

15. Juni 1913, staking, staking in Hillegom! Hard werken, 's zomers van's morgens vijf uur tot 's avonds zeven. Het loon schommelde om f 8,- per week; sociale zekerheid bestond er niet. Men becijferde, dat voor een karig bestaan een gezin met vier kinderen f 10,96 in de week nodig had. Dan was er voor aanschaf van meubelen, aardewerk, boenders en borstels, kleren, geld voor een cadeautje of als er een kindje moest komen, geen cent beschikbaar. Voor groenten ook niet. Daar kreeg je "paje" (paden) voor op het land van de baas en die moest je dan in de (schaarse) vrije tijd

maar zelf kweken. En vlees? Wie praat er nu over vlees En als je dan maar acht gulden

verdient? Nou, dan moet je vrouw werkhuizen zoeken of wassen voor een "Mevrouw" en dan moeten je kinderen maar vroeg het land in .... En ten slotte iser dan nog de Diakonie en het Armbestuur, enz. Kijk er eens aan; wat een mogelijkheden! En maar klagen! ! !

In juni 1913 barstte de born bij Van Til-Hartman en bij K. van Bourgondien & Zn. Met name de firma Van Bourgondien hield het been stijf. Ze stuurde een circulaire naar alle "H.H. Werkgevers" in Hillegom en omgeving. "Deze staking in de twee drukke maanden van het bloernbollenbedrijf', terwijl er tien maanden van 't jaar meer dan werklieden genoeg zijn, is zoo ongepast en getuigt van zoo weinig gevoel dezer werklieden, dat deze door u allen opgetekend moeten worden. Al zouden stakers tijdelijk werk bekomen, vergeet toch vooral hunne namen niet". En dan volgden de 16 namen.

Hier staan dan de stakers met schoenen aan en de Zondagse pet op samengestroomd in 't Dorp. Kent U ze nog, deze Hillegommers? Een springt in ieder geval duidelijk in het oog. Het is B.N. (Bert) Loerakker, de strijdbare katholieke voorman (Ansichten 28). Hij staat met fiets, hoed en hangsnor vooraan. Van Lisse uit was de begaafde en zeer sociaal voeIende bollenkweker NicoIaas Dames actief (De Aagtenkerk van Lisse, bIz. 161 en 162). Geleidelijk aan keerde de rust weder, maar er moest nog heel wat gebeuren; de actie bleef. Tot ook op deze actie een reactie volgde. Het is nooit anders geweest. (Bijgaande foto is van een andere staking, in 1918.)

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2021 Uitgeverij Europese Bibliotheek