Kent u ze nog... de Jousters

Kent u ze nog... de Jousters

Auteur
:   P.R. van der Zee
Gemeente
:   Skarsterlân
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4289-2
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Jousters'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

16. Het is niet mogelijk om in het kader van dit boekje alle hotels en cafes ~ en de bewoners daarvan - die Joure tussen 1880 en 1940 rijk was, de revue te laten passeren, want het zijn er heel wat geweest. Een doorsnee mag echter niet ontbreken, omdat juist binnen de muren van deze gelegenheden zich een groot dee I van het verenigingsleven heeft afgespeeld. De hotel- en cafehouders kwamen immers regelmatig in contact met verenigingsbestuurders en andere bezoekers en zij waren in hun tijd dan ook bekende figuren in het dorpsleven. Aangenomen mag worden, dat het Tolhuis in Joure de oudste rechten heeft. Nadat in 1614 de Kolk was gegraven, waarin later soms de schepen van de oude Hanzesteden overwinterden, werd over de Zijlroede een ophaalbrug gelegd met in de buurt een (waarschijnlijk) houten gebouw, waarin de tolgaarder woonde. Later werd een tolhuis van steen opgetrokken, dat getuige een nog altijd aanwezige gevelsteen ook een andere functie had. De inscriptie "In 't Tolhuys Goet Logis" le vert het bewijs, dat het Tolhuis ook fungeerde als logement.

Het Tolhuis heeft in de loop der eeuwen uiteraard tal van bewoners gehad. Voor oudere Jousters behoren tot de bekendste bewoners ongetwijfeld Dirk Glas en zijn vrouw. Van 1900 tot 1906 woonde Dirk Glas met zijn ouders in het Tolhuis, van 1906 tot 1923 met zijn vrouw Margje Stroop. De heer Glas overleed in 1968 op drieennegentigjarige leeftijd, zijn vrouw werd eenentachtig jaar en overleed in 1956.

Op 2 januari 1923 werd het Tolhuis door notaris Kamp verkocht. Het geheel viel bij die gelegenheid in drie delen uiteen. Eigenaar van het oudste gedeelte (het cafe en de kleine zaal daarboven) werd, voor f 7500,-, A.J. Dijkstra. Het middenstuk (de grote bovenzaal met de gangen en vertrekken daaronder) werd voor f 5601,- eigendom van K. van der Plaats en de stal met het toneel daarboven werd voor f 4600,- gekocht door P. Meinderts en C. Wierda.

Links op een in 1914 gemaakte foto zien we Dirk Glas en Margje Glas-Stroop met hun dochters Trijntje Afke (links) en Akke. Rechts de beide "wasvrouwen" van de familie Glas: links Gatske de Boer-Herder en rechts Gerkjen van der Zee-Srnid, in Joure destijds beter bekend als Sjoerdegots en Kekke.

17. Evenals het Tolhuis kan ook het Zeverijnshuis bogen op een eerbiedwaardige leeftijd. Wanneer precies een logement onder die naam in Joure is gevestigd, is niet bekend. WeI blijkt uit bewaard gebleven stukken, dat reeds in 1808 een kastelein Zeverijn een harddraverij organiseerde met als inzet een zilveren zweep en een paar gouden sporen. In 1864 was het Zeverijnshuis in ieder geval eigendom van Sies Jacobs van der Zee. Op zijn verzoek werd namelijk op 18 januari van dat jaar .Jiet zeer beklante, welgelegene ell van ouds gerenommeerde Logement Het Zeverijnshuis" door notaris Wybren Arend Evertsz uit Oldeboom verkocht. Voor de som van f 11.200,- werd koper Gozen van Terwisga, een koopman, koren- en pelmolenaar uit Terband. Sindsdien is steeds een Van Terwisga gastheer geweest in het Zeverijnshuis, zowel voor passanten als voor het Jouster verenigingsleven.

In mei 1864 nam Gozen van Terwisga met vrouw en negen kinderen er zijn intrek. Hij overleed op 1 oktober 1902, waama het hotel werd beheerd door zijn zoon Robert Adreanus Eduard (Bertus), die achter het hotel een later druk beklante slagerij vestigde, Na diens overlijden, op 18 september 1922, moesten zijn beide zoons een keus doen. Het resultaat was, dat Anne van Terwisga het hotel ging beheren en dat broer Gozen boer werd. Anne van Terwisga overleed op 27 december 1971 en nu is diens zoon Robert Adreanus Eduard (Rob) gastheer in het oude Zeverijnshuis, dat in 1964 een eeuw in het bezit van de familie Van Terwisga was.

Op de foto, die op 24 juni 1946 is gemaakt ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van Fokje Boonstra, de weduwe van Bertus van Terwisga, zijn drie geslachten Van Terwisga verenigd die in het Zeverijnshuis hebben gewoond en gewerkt. In het midden zit Fokje van Terwisga-Boonstra, die met haar man van 1902 tot 1922 het hotel heeft beheerd. Verder zitten op de eerste rij haar kinderen, van links naar rechts: Anne van Terwisga, Renske Hazelhoff-van Terwisga, Lize Wester-van Terwisga en Gozen van Terwisga. Achter hen staan, van links naar rechts: Johanna van Terwisga-Romkema, H. Hazelhoff, Johanna van Terwisga Adr., Rob van Terwisga Gzn., Bert Wester, Rob van Terwisga Azn., Rob Hazelhoff, Boukje van Terwisga-Dijkstra, Jacob van Terwisga Gzn. en Fokje van Terwisga Gdr.

18. Het is geen toeval, dat in het verleden nogal wat logementen, cafes en andere gelegenheden waar men terecht kon voor een meer of minder pittig drankje, op de Zijl en aan het Zand waren gevestigd. Daar immers lag voor Joure de belangrijkste verkeersader, het water van de Kolk en de Zijlroede. Kleine en grote bedrijven vestigden zich bij voorkeur aan die waterwegen. Vrachten werden per schip aan- en afgevoerd. Jarenlang brachten de Jouster tuinders er hun produkten, die dan per schip verder werden vervoerd naar de veiling in Sneek. De "Libra" van Kramer en de "Trio" van Van der Ley hadden er hun vaste ligplaats. Dat alles bracht er vertier en het bracht er mensen. En: "Waar mensen zijn daar is de handel", is een bekend gezegde dat nog altijd opgeld doet. Men zou het aldus kunnen uitbreiden: "Waar dorstige mensen zijn is een cafe". Vandaar!

In een van die cafes aan de Zijl woonde tegen het einde van de negentiende eeuw Teartsebaas, een broer van de bekende scheepsbouwer Eeltje Holtrop van der Zee (Eeltsjebaas). Het cafe was voor hem een nevenbedrijf. Belangrijker was zijn mast-, blok- en pompmakerij. In 1901 trouwde zijn dochter Wietske met de in Koudum geboren Johan Schaper. Het was de bedoeling dat zij tijdelijk het cafe voor hun rekening zouden nemen, maar dat "tijdelijk" liep uit tot een periode van ruim dertig jaar! Hun cafe, nog altijd bekend als "Het Veerhuis", bleef ook nadat het vrachtschip al bijna de slag met het rail- en wegverkeer had verloren, een trefpunt voor veel Jousters. In de eerste plaats dank zij de sfeer die er heerste. Maar ongetwijfeld ook omdat de farnilie Schaper nauw bij het plaatselijke verenigingsleven was betrokken. De namen van hun kinderen - Teartse, Rika, Heye, Hielke en Jan - kan men hier en daar in dit boekwerkje dan ook vinden.

Johan Schaper en zijn vrouw zagen al vrij spoedig hun kinderen uitvliegen. Zelf bleven ze tot mei 1934 wonen in het cafe aan de Zijl, waarna ze verhuisden naar Westermeer en later, in 1937, naar de Scheen. Johan Schaper overleed op 30 augustus 1947, zijn vrouw op 27 november 1954.

De familiefoto op de pagina hiernaast dateert van omstreeks 1924. Van links naar rechts kijken naar het vogeltje:

Johan Schaper, Hendrika Fok (Rika) Schaper, Hielke Schaper, Teartse Schaper, Wietske Schaper-van der Zee, Heye Schaper en Jan Sietze Schaper.

19. Zo maar een vriendenclubje uit het Joure van omstreeks 1920. Er zijn in die jaren natuurlijk wel meer van dergelijke clubjes geweest. Het is echter de vraag of ze allemaal op hun paasbest voor de fotograaf hebben geposeerd. Op zichzelf was dat in die jaren immers al een hele gebeurtenis. Dit groepje jongelui kwam in ieder geval wel op de foto en omdat hun namen herinneren aan bekende Jousters en bekende Jouster families ruimen we graag een plaatsje voor hen in.

De foto is genomen in de tuin van hotel Tjaarda in Oranjewoud, waar de jongelui onder leiding en toezicht van mevrouw Tuininga van "een dagje uit" genoten. Ongetwijfeld is die dag begonnen in het trammetje van Joure naar Heerenveen. Op zichzelf al een feest, waarvoor men best de voettocht van Heerenveen naar Oranjewoud over had!

We zien op de voorste rij, van links naar rechts: Frits Tuininga, Wouter Cath, Krijn Wybren Taconis en Arjen Holkema. Op de achterste rij: Regina Tuininga, Geert Hosper, Hendrik Werkman, Bouke de Jong en mevrouw Rigtje Tuininga-Gieseke. (De familie Tuininga had jarenlang een manufacturenwinkel en -groothandel aan de Midstraat)

20. Op 26 augustus 1883 werd in Joure een vereniging opgericht die van grote betekenis zou worden voor de sportieve opvoeding van vele duizenden Jousters. Het was de gymnastiekvereniging "Vriendschap en Kracht", die met twintig leden van start ging. De eerste directeur was H. Visser; in het bestuur kregen zitting de heren D. van der Feer (voorzitter), H. Maneschijn (secretaris), G. van der Wey (penningmeester) en G. de Jong (vice-voorzitter). In 1884 completeerde D. van der Veer als commissaris van orde het bestuur. Bij de oprichting van de vereniging werden J. Llpma, B. Keverling en J. Wayer als voorwerkers aangesteld.

Dames werden niet als lid toegelaten. Desondanks bood een zestal dames - J.G. de Boer, R.H. de Jong, M. van der Feer, P. de Haan, D.H. Ament en G.I. Cath - de vereniging reeds op 2 oktober 1884 een vaandel aan. Tot vaandeldrager werd benoemd W. Oosterhout. De dames vonden kennelijk de datum waarop het vaandel werd overgedragen belangrijker dan de oprichtingsdatum van de vereniging. Vandaar het jaartal1884 in plaats van 1883 op het vaandel!

Ter completering enkele belangrijke feiten uit het latere bestaan van "Vriendschap en Kracht". In 1934 werd de naam "Vriendschap & Kracht - Hygiea", door het samengaan met de damesgymnastiekvereniging "Hygiea". In 1958, bij de vie ring van het vijfenzeventigjarig bestaan, werd de vereniging onderscheiden met het predikaat "Koninklijk". In 1969 kwam een fusie met de rooms-katholieke gymnastiekvereniging .Frisia" tot stand en in 1976 werd het duizendste lid ingeschreven.

In 1903 poseerden de heren, geschaard rondom het vaandel, trots voor de fotograaf. Op de voorgrond, liggend, van links naar rechts: Jan Swart en Bernhard Wierda. Op de tweede rij, hurkend en knielend: Klaas Boonstra, Piet Nijdam, ? Jongbloed, Jozef Huisman en Sijbrand Hiemstra. Op de derde rij, zittend: Eeltje Romkema, Gerrit de Vries en Dirk van der Feer. Op de achterste rij, staand: Hinne Voskuil, Martin Hettinga, Jan Taconis, Freerk de With, Jaan Bruinsma en Gerrit Koning.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2021 Uitgeverij Europese Bibliotheek