Kent u ze nog... de Lekkerkerkers

Kent u ze nog... de Lekkerkerkers

Auteur
:   M. Hoogenboezem
Gemeente
:   Nederlek
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0502-6
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Lekkerkerkers'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

In de rij van boeken en geschriften die over Lekkerkerk verschenen, zijn verschillende tijdvakken belicht. De geschiedenis van ons dorp werd aan het verleden onttrokken en - al naar gelang de geaardheid van de schrijver - in een meer of minder boeiend verhaal aan het papier toevertrouwd. Naar mijn overtuiging is echter één kant te weinig belicht, namelijk wie waren de mensen die ons rivierdorp bevolkten?

Dit boekje geeft een beeld van bekende en minder bekende persoonlijkheden die hun stempel op onze dorpsgemeenschap hebben gedrukt, van verdwenen verenigingen en hun bestuurders en van organisaties die nog steeds floreren. Het begin ligt bij het moment waarop de .Photographie" zich ontwikkelt van een gebeurtenis voor de enkeling tot een geïntegreerd deel van ons leven.

Ruwweg kan men stellen dat dit prentenboekje een periode omvat tussen 1880 en 1950: een tijdvak op de grens van de negentiende en twintigste eeuw, waarin vijf burgemeesters met verschillende levensopvattingen en maatschappelijke interesses leiding gaven aan onze gemeente. Het waren: Reinier Blok, Willem de Gruijter, jonkheer L. de Geer van Jutphaas, CG. Roos en mr. G.C. van der Willigen.

Dit boekje, dat geen aanspraak kan maken op volledigheid, verschijnt aan de vooravond van het feit dat onze gemeente zevenhonderd jaar bekend staat onder de naam Lekkerkerk. Als een eerbetoon aan vele geslachten die Lekkerkerk hebben bevolkt.

Mijn dank gaat uit naar al die mensen binnen en buiten de gemeente die hun materiaal ter beschikking hebben gesteld en mij vaak op kostelijke wijze de verhalen, die bij de foto's hoorden, verteld hebben.

Ten slotte: om de herkenning op de foto's te vergemakkelijken is bij de meeste foto's gebruik gemaakt van de voorletter der roepnaam en zijn bij vrouwen en meisjes de eventuele namen van echtgenoten weggelaten. Terwille van de levendigheid van de uitgekozen foto's, die maar een een klein gedeelte betreffen van hetgeen ter beschikking was, is er geen chronologische volgorde gezocht. Het zijn afbeeldingen van geboren en getogen Lekkerkerkers of van mensen die zich hier "metterwoon" thuisvoelden. Zij allen waren en zijn: LEKKERKERKERS!

1. Lekkerkerk heeft in de negentiende eeuw niet veel burgemeesters gehad; vanaf de omwenteling in 1813 "regeerde" tot 1856 de familie Srnits. Jan Srnits Janzn. van 1813 tot aan zijn overlijden, op ruim drieënzeventigjarige leeftijd, in 1850. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Arie Sebastiaan Smits, toen reeds enige jaren secretaris van de gemeente Lekkerkerk. Wegens financiële manipulaties werd hij echter in 1856 geschorst, maar later toch eervol ontslagen uit zijn ambt. In november 1856 werd tot eerste burger van Lekkerkerk de burgemeester van Gouderak, de ongehuwde, vijfendertigjarige Reinier Blok, benoemd. Hij was in 1821 geboren in Lexmond als zoon van een rijksontvanger. Voor korte tijd leek de invloed van de familie Smits onderbroken. Maar. .. niet voor lang. Op 18 juni 1859 huwde burgemeester Blok met een kleindochter van oud-burgemeester Srnits, namelijk Lijdia Hillegonda Srnits, dochter van Gerardus Srnits, "Hoogheemraad van den Krimpenerwaard" en wonende op "Lekzicht", een toentertijd zogenaamde heerlijke behuizing in Schuagt, thans nog in gebruik als boerderij. De kring was weer gesloten en de invloed van de familie Srnits, door een vrouwelijke nazaat, hersteld.

De loopbaan van burgemeester Blok heeft vele hoogtepunten gekend. In Lekkerkerk was tot aan zijn komst weinig spectaculairs gebeurd. Onder zijn regime veranderde dat radicaal: hij werd de animator van de stichting van het nieuwe gemeentehuis in 1879/1880 en richtte de buurtscholen in Opperduit (1874) en Schuagt (1879) op. Er werd een nieuwe "Franse" school (1864) gebouwd aan de Achterstraat en hij ijverde als polderschout voor een goede waterbeheersing. De begraafplaats in Opperduit werd in zijn ambtsperiode aangelegd. Daarnaast had hij nog vele functies in het openbare leven, waaronder een negentienjarig lidmaatschap van de Staten van Zuid-Holland. Zou in dit boekje de geschiedenis van Lekkerkerk in de laatste honderd vijftig jaar worden beschreven, dan zou nog veel meer aan deze Reinier Blok moeten worden toegeschreven. In 1887 neemt Blok afscheid als burgemeester maar.; wordt met algemene stemmen door de gemeenteraad benoemd tot gemeentesecretaris, wat hij nog tot 19 februari 1897 blijft. Dan vraagt hij wegens hoge ouderdom en ongesteldheid ontslag en vertrekt op 19 maart van datzelfde jaar naar Amsterdam.

Zijn eenendertigjarige burgemeestersperiode en tienjarig secretarisschap worden het kernachtigst geschetst in het "Dagboek" van Klaas Boon, een tijdgenoot, die schrijft dat alles tot stand gekomen is met groten en zwaren strijd. Want al deze dingen kosten bar veel geld, dat is geweten en Lekkerkerk geraakte diep in de schulden en dat was koren op de molen van die lui, die tegen alle veranderingen waren. .. Lang heeft Reinier Blok niet van zijn pensioen kunnen genieten. Reeds op 7 april 1897, twee maanden na zijn vertrek uit Lekkerkerk, overleed hij in Amsterdam ten huize van zijn dochter en schoonzoon, de familie Zegers Veeeken-Blok.

2. De periode van burgemeester jonkheer L. de Geer van Jutphaas kenmerkte zich door rust. Na de zaken die door burgemeester Blok waren aangepakt - de periode burgemeester Willem de Gruijter, die hem opvolgde, duurde maar zes jaar, toen hij om persoonlijke redenen ontslag vroeg uit zijn ambt - vertraagde het tempo van de ontwikkeling van Lekkerkerk.

In het "Dagboek van een rustend landbouwer", nauwkeurig bijgehouden door Klaas Boon, die ons daarmede een stukje plaatselijke geschiedenis heeft nagelaten, waaruit het mogelijk is bepaalde perioden te overzien door de ogen van een tijdgenoot, schrijft deze over de ambtsperiode van burgemeester De Geer: Na een ambtsperiode van omstreeks 30 jaren trad in het jaar 1928 Jonkheer de Geer van Jutphaas af als burgemeester. Gelukkiger jaren, als die bewindsman hier beleefd heeft kan men nauwelijks indenken, want zijn bestuur valt geheel in dien gouden tijd van HM de Koningin haar eerste dertig jaren van Haar Regering. Die tijd was een opgaande tijd en dan komt men er wel. Jonkheer De Geer is echter als burgemeester geen vooraanstaande persoon geworden. Hij was als iemand, die men noemt een stille in den lande. Hoe minder drukte des te liever was het hem en hij zou de gemeente heus niet onnodig op onkosten gedreven hebben.

Toch zijn er onder zijn bestuur nogal nieuwe werken ten uitvoer gebracht, zoals de vernieuwing van de school in Opperduit en de nieuwe school op het dorp, (de oude Koningin Wilhelminaschool) het nieuwe post- en telegraaf kantoor, het aanleggen van de waterleiding, de aansluiting bij de electrische centrale en ook de nieuwe begraaf plaats was in 1900 aangelegd en in gebruik genomen. De laatste jaren vestigde Jonkheer de Geer zich in Rotterdam vanwaar hij dan per boot heen en weer naar hier kwam om de nodigdste zaken af te handelen. Onder zijn bewind was het op Lekkerkerk al net eender geworden als op de meeste plaatsen van ons Vaderland. Grote verdeeldheid in de opvattingen en vandaar vele partijschappen en verdeeldheden in alle richtingen. En juist hier was het, dat De Geer tekort schoot. Hij was de partijmannen niet de baas, neen hij was er bang van geloof ik. Toen gebeurde het ook wel, dat er te veel gezegd werd, ja, dat men hatelijk werd. Maar onze burgemeester had niet de moed ze behoorlijk op hun plaats te zetten, zodat die lui al driester optraden. Dat de weldenkende burgers zulke scènes met lede ogen aanzagen valt te begrijpen. Effijn, alles moet zijn tijd hebben, het zou hier gauw veranderen.

Zo beschreef de tijdgenoot de periode van burgemeester De Geer, die na zijn pensionering onder meer in Den Haag woonde, waar hij in 1932, op zeventigjarige leeftijd, overleed.

3. In 1928 werd de Vlaardingse onderwijzer, later wethouder van onderwijs, Cornelis Gerrit Roos benoemd tot burgemeester van Lekkerkerk. De heer Roos werd op 5 maart 1886 geboren in Ouderkerk aan den IJssel. Na de rustige ambtsperiode De Geer van Jutphaas brak met deze benoeming voor Lekkerkerk een tijdperk aan waarin veel werd ondernomen. Een van de zaken was bijvoorbeeld de aanpak van de werkverschaffing, die onder burgemeester Roos in Lekkerkerk gestalte kreeg, onder meer door de aanleg van de veldijsbaan, de gemeentehaven en de verbetering van de Tiend- en Weteringwegen. De heer Roos was gemakkelijk aanspreekbaar voor zijn gemeentenaren en bijna elke dag, om met de toenmalige "Lekkerkerksche Nieuwsbode" te spreken, werd "queue" gemaakt om hem moeilijkheden voor te leggen. Moeilijkheden waren er in die befaamde crisisjaren genoeg, maar de belangstelling van het burgemeestersechtpaar werd "universeel" genoemd. Hun belangstelling betrof alles en allen.

In 1938 werd de heer Roos, door de benoeming tot lid van Provinciale Staten van Zuid-Holland en zijn daaropvolgende verkiezing tot gedeputeerde, genoodzaakt ontslag te nemen als burgemeester van Lekkerkerk, omdat beide functies niet verenigbaar waren. Een groots afscheidsfeest werd hem aangeboden, waaraan de gehele bevolking deelnam. De voorzitter van het afscheidscomité, dierenarts D.A. Oskam, karakteriseerde het werk van de burgemeester in een korte opsomming van de belangrijkste werkzaamheden: het onderwijs en de huisvesting van het onderwijs; de hygiëne van de bevolking in verband met de oprichting van de schoolartsendienst "Lek en IJssel", de volkshuisvesting door de aanleg van nieuwe straten, de bouw van gemeentewoningen, de werkverschaffing en werkverruiming, de verfraaiing van het dorp, de verbetering der wegen, de actie voor een provinciale weg, enzovoort, enzovoort. Als fraai geschenk van de bevolking overhandigde men een gouden horloge voor de burgemeester en een zilveren theeservies voor zijn vrouw. Het gemeentepersoneel schonk een fraaie, staande klok, die na het overlijden van mevrouw Roos bij testamentaire beschikking aan de gemeente Lekkerkerk werd geschonken en die thans nog steeds de uren wegtikt in de hal naast de raadzaal.

Ingevolge zijn onverzettelijke houding tegen de Duitse bezetter, werd de heer Roos in 1943 gearresteerd en overgebracht naar Duitsland, waar hij werd vermoord in één der concentratiekampen. Een borstbeeld in de westgevel van het gemeentehuis houdt de herinnering levend aan een groot burgemeester, evenals de Burgemeester Roosstraat, de voormalige Van Dijkstraat, die bij het afscheid van burgemeester Roos diens naam kreeg. De provincie Zuid-Holland liet zijn naam voortleven in de C.G. Roosweg, de zogenaamde Nieuwe Weg, waarvoor hij vanaf zijn komst in de Krimpenerwaard via de commissie "Weg en Brug" ijverig heeft gestreden.

4. Burgemeester Roos, vergezeld van zijn vrouw, wordt op bijgaande foto op de gemeentegrens met Krimpen aan de Lek welkom geheten door een comité van ontvangst, bestaande uit leden van de gemeenteraad en de burgerij. Van links naar rechts: D. van der Wouden Czn., R. Broere, meester H. Schenk, mevrouw Roos-Evers, burgemeester C.G. Roos, op de achtergrond Krimpens ordebewaarder Korenbloem, wethouder C. van der Wouden, wethouder C. de Jager, D. van der Graaf, G. van der Voet, Adr. van der Laan, A. Stoppelenburg, op de achtergrond, nog net te zien, G. Bos en P. Streefland en verder een groot aantal mensen dat van hun belangstelling blijk geeft.

5. Nog een herinnering aan de installatie van burgemeester C.G. Roos tot burgemeester van Lekkerkerk. Te midden van de raad en familieleden poseerde het gezelschap in de nog niet verbouwde raadzaal voor de fotograaf rond de hoefijzervormige tafel.

Op de achtergrond staan familieleden van het burgemeestersechtpaar, behalve de laatste drie personen ter rechterzijde, waarin men herkent ontvanger J.L. Bol, ambtenaar W.C. Molenaar en gemeentebode Joh. den Boer. Verder, van links naar rechts: A. de Hoop, A. Korevaar, B. Streefland, J.M. Mudde, wethouder C. de Jager, locoburgemeester C. van der Wouden, burgemeester Roos, mevrouw E. Roos-Evers, gemeentesecretaris J. van Riemsdijk, mevrouw Van Riemsdijk-Demmenie, H. Littel, C. van Es, W. Verhoog, J. Oskam en C. Broere Jzn. Bloemen voor en achter de tafel geven de raadzaal een feestelijk aanzien.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek