Kent u ze nog... de Reisenaers (Dreischor)

Kent u ze nog... de Reisenaers (Dreischor)

Auteur
:   C.P. Pols
Gemeente
:   Schouwen-Duiveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4343-1
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Reisenaers (Dreischor)'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Levend tussen twee werelden - die van het verleden en van de toekomst - hebben we de neiging wat terug te grijpen naar het verleden, naar het bekende. De toekomst lijkt onzeker in deze dynamische, snel veranderende tijd, We laten onze gedachten daarom nogal eens toeven in dat verleden en denken terug aan gebeurtenissen van toen, omstandigheden van toen maar vooral ook aan de mensen van toen. Aan "die mensen van toen", aan de "Reisenaers" van toen, is dit boekje geheel gewijd,

Plattelandsmensen, dichter verbonden met de natuur dan de stadsmens. Mensen won end op een boerenspulletje, in een arbeiderswoning of ergens aan de Ring in een van die schilderachtige dorpswinkeltjes. Maar ook "gezeten" burgers, dienaren der wet enzovoort. Kinderen ook, die nog niet zo'n haast hadden om zestien jaar te worden, zodat ze op een brommer zouden kunnen rondvliegen, maar kinderen die nog speelden met een "top", een hoepel of knikkers en die een scheepje maakten van een klomp of een vlieger van gewoon krantenpapier. Kinderen die fluitjes sneden uit hout en riet, katapulten maakten of een "klapspuite", waarmee men proppen schoot van "snute" of "mokkegoed", dat vooraf in de mond werd gekauwd. Kinderen, voor wie de jaarlijks terugkerende huisslachtingen een feest waren. Ret was dan na schooltijd een ware wedren om te proberen een stukje "zweerde" te bemachtigen en dan nog liefst "buukzweerde", want dat was "fee malser as zweerde van de rik". En dan het feest op nieuwjaarsmorgen! Om twaalf uur begon het "uutgooien" bij de plaatselijke winkeliers en dan was het grabbelen geblazen, terwijl andere kinderen "van-uusje-tot-deurtje" trokken om nieuwjaar te wensen. Die kinderen komt u tegen in het boek. Maar ook mensen, van wie de meesten twaalf uur per dag moesten werken, sommigen zelfs meer. In een tijd dat de vrije zaterdag nog ondenkbaar was! En tach had den die mensen nog tijd voor elkaar. Ze hielpen elkaar bij geboorte, ziekte en dood. Ret is toch, als we er over nadenken, mooi om door je buren naar je laatste rustplaats gedragen te worden. Tijd ook

voor verenigingen, feesten en deelnemen aan allerlei culturele aktiviteiten of om doodgewoon "op den hoek" te staan. Tussen toen en nu is een scheiding en een afstand gekomen. Maar de tijd herleeft als we een aantal van die mensen, jongere en oudere, weer voor ons zien. Het boekje:

"Kent u ze nog ... de Reisenaers" biedt u de gelegenheid een heleboel van deze mensen nog eens terug te zien op de bijeengebrachte oude foto's. Geen ansichtkaarten maar foto's. Van de gemeenteraad, het rijke verenigingsleven dat Dreischor heeft gekend, van feestende burgers, muziekgezelschappen, schoolklassen en voor die tijd kenmerkende groepen. Het zal bij het doorbladeren van het boekje direct opvallen, dat vooral de diverse schoolklassen goed vertegenwoordigd zijn, doch dat is zeer bewust gedaan. Er mag zeker niet de conclusie uit worden getrokken, dat iedereen de schoolfoto van zichzelf nag bezit, want niets is minder waar dan dat. Er zijn in Dreischor ze1f praktisch geen goede schoolfoto's meer te vinden. Een groot deel ging verloren ten gevolge van de tweede wereldoorlog en de watersnoodramp in 1953.

Voor zover de narnen te achterhalen waren van de mensen die op de foto's voorkomen, zijn ze in de bijschriften verwerkt. Men moet zich echter goed realiseren dat de samensteller van dit boekje de mensen lang niet allemaal heeft gekend. Voor dat deel, dat we zelf niet thuis konden brengen, waren we volledig op medewerking van anderen aangewezen. Kleine vergissingen of tekortkomingen, welkehierdoor kunnen ontstaan, zijn niet te verrnijden.

Zonder sentimenteel te willen zijn, valt het bij het bekijken van foto's toch op, dat juist de tijd waarin wij leven, zo heel anders is dan de periode, die de auteur zo goed mogelijk wilde weergeYen. Het onderling contact en de vriendschap tussen de dorpelingen van toen - we kunnen dat op de foto's zien - is toch veel steviger dan tegenwoordig. Zoals we als geboren "Reisenaers" eigenlijk wel van onszelf wet en, week Dreischor af van de andere dorpen op Schouwen-Duiveland. Het is goed merkbaar, dat Dreischor vroeger een zelfstandig gebied is geweest en dat door de

afgelegen ligging het specifieke karakter van de bevolking voor een groot deel bewaard gebleven is. Volgens het handboek voor pastorale sociologie heeft de "Reisenaer" iets zelfstandigs. In het in 1949 van de hand van J.J: Klompe verschenen boekje met historische bijzonderheden over Dreischor komt de samensteller ongeveer tot dezelfde conclusie. Aangezien Klompe hier een groot dee1 van zijn leven heeft gewoond, was hij voldoende op de hoogte om tot onderlinge vergelijkingen tussen de bewoners van Dreischor en die van de andere dorpen te komen.

Maar hier zijn ze dan: "de Reisenaers". Veel ouderen, maar ook een deel van de jongere genera tie is opgenomen. Ret is een beknopte weergave geworden van de "Reisterse" gemeenschap-van-toen en we hopen, dat elke bladzijde als het ware een feest van herkenning zal zijn. Er zullen uiteindelijk maar weinig families zijn, waarvan niet een of meerdere personen in het boekje voorkomen. Vel en die u gekend heeft en kent, zult u tegenkomen, Als we er een paar van mogen noemen:

Sam van Arjaan van Mientje, Kees van Pietje, Leentje van Maria, Willem van Anthonie, Jan van Jewan van Pauw, Johan van Mie, de vele Van der Lindes, de Van de Vel des, Marien Pelle, Jan van Moskou en Frans de Bil. Verder de families Van Bloois, Berman, De Bil, Wagemaker, Kloote, Klaasse, Geelhoed, Dooge, Rage, Nelisse, Fondse, Fonteine, Goudzwaard, Klompe, Knulst, Van Langeraad, Steenland, Slager, De Vrieze, Kip, Amelunxen, De Waaij, Der Weduwen, Van den Bout, Rietdijk, Kosten, De Waal, Eijke, Klippel, Van Dijke en Dijke, Natte, Van den Houten, Voshol, Krijnse Locker, Padmos en Patmos, Telle, Van der Rave, Bodbijl, De Bakker, Steendijk, Verjaal, Van Felius, Goemans, Doeleman en Van der Doe. Zo zouden we natuurlijk nog tal van bladzijden kunnen vullen met namen en herinneringen. Die herinneringen worden soms ineens gewekt door een soort vonk, die van het nu naar toen overspringt. En als zo'n vonk overspringt zijn ze er opeens allemaal weer. ..

1. In het vroege voorjaar van 1905 waren heel wat mensen samengestroomd op de zuidzijde van de Ring. Waarschijnlijk stond men op een trouwstoet te waehten waarvoor doorgaans - voora1 van vrouwelijk zijde - nogal vee1 belangstelling bestond. Gehee1 reehts op de foto staat de dienstbode van het logement "De Drie Sehapen", Tona van den Bout. De man met witte baard op de stoep is J ohannis M. Snouek, gepensioneerd ambtenaar ter seeretarie van Dreisehor. Snouek was op 17 april 1868 benoemd tot secretaris en gemeenteontvanger en was tevens tiendgaarder, De twee meisjes op de stoep van het cafe zijn niet herkenbaar. De vrouw met haar handen in de zij is Koos van der Linde, later gehuwd met Krijn Goudzwaard. Verder zijn herkenbaar Jane van Leen van der Linde en Aaltje van der Linde, die gehuwd was met Piet van der Weijde. In de jaren zestig van de vorige eeuw was Jan de schoenmaker logementhouder in "De Drie Schapen". Hij heette eigenlijk Jan van Bloois en had twee zoons, Dingeman en Cornelis. Beha1ve schoenrnakerlogementhouder was hij ook klein-landbouwer. Zoon Cornelis werd landbouwer-vlasboer, koopman in veevoeder en draineerbuizen en winkelier op de hoek van de Zuidstraat, De andere zoon, Dingeman, was van de jaren zestig tot 1 oktober 1905 logementhouder en klein-1andbouwer. Hij was gehuwd met Cornelia Verjaal. Het logement is na de brand van 3 oktober 1879 herbouwd. Op 1 oktober 1905 heeft D. van Bloois de herberg verkocht en een woning laten bouwen aan de Achterweg, tegenover de huidige brandweerkazerne. De volgende eigenares werd Maria van der Linde- van der Linde, die er haar intrek nam met haar twee zonen Johan en Marius. Marins werd boer in Schouwen en later ook in Dreischor, Tot mei 1911 b1eef J ohan met zijn moeder in de herberg wonen. Daarna verkocht zij "De Drie Schapen" aan haar neef, Adrie van der Linde, getrouwd met Jane de Rijke, landbouwer aan Klootesweg. Deze verhuurde het logement aan zijn schoonmoeder, Mina de Rijke-Hanse, die de zaak betrok met twee dochters en een zoon tot 1 mei 1913. Vo1gende huurder werd Marinus B10m met Klazina Vane en gezin, welke tevens het beroep van klein-landbouwer uitoefende aan de Kloosterweg te Noordgouwe. Hij liet zijn oudste zoon op de boerderij en huurde de zaak voor een jaar. Op 1 mei 1914 kwam er weer een nieuwe kroegbaas. Het was Cornelis W. de Mu1, afkomstig van Colijnsplaat op Noord-Beveland. Adrie van der Linde was toen nog steeds eigenaar en op diens kosten werd het gebouw in- en uitwendig veranderd en vernieuwd. In de vroege herfst van 1914 overleed kaste1ein De Mu1 plotseling en de

weduwe zette met behulp van haar vader nog enkele jaren de zaak voort. Omstreeks 1920 werd Leendert Aarnoudse uit Anna Jacobapolder nieuwe eigenaar en na vele jaren deed deze de herberg over aan J ohan de Keijzer uit Schuddebeurs. Daarna hebben nog enkele andere kasteleins de zaak voortgezet. In het huis links van het gemeentehuis woonde in 1905 het hoofd van de school M.T. van Staalen. Diens tweede echtgenote of misschien toen nog zijn huishoudster, Geertje van Elsacker, staat in het deurgat.

2. Rondom de imposante kerk van Dreischor liggen drie ringen: een van water, een van huizen en als derde de Ringstraat. De tegenwoordige bezoekers van het dorp zullen zeker geen flauw vermoeden hebben van hetgeen zich in vroeger jaren zo al op deze mooie dorpsring heeft afgespeeld. Op diezelfde Ring namelijk - waar men nu op een gewone door de weekse dag soms alleen maar de brievenbesteller aan het werk kan zien - moeten zich vroeger allerlei taferelen hebben afgespeeld, die zeker het nodige volk op de been hebben gebracht, In of omstreeks het jaar 1695 had Levina Jans het Graaflijkheidswater van veel vis beroofd, hetgeen alom als openbare dieverij werd aangemerkt. De eis van de beul was haar streng met roeden te "geeselen" en haar te verbannen uit Dreischor, Noordgouwe en Zonnernaire. Al haar bezittingen werden verbeurd verklaard. De uitspraak van de hoogschepenen van Dreischor was om haar met enige vis sen om haar hals drie maal rond de Ring te laten lopeno Dit ten aanschouwe van alle inwoners en iedereen die ernaar wilde komen kijken. Of het op dergelijke momenten druk geweest is aan de dorpsring, vermeldt de historie niet, maar wel moest zo'n arme veroordeeide Levina in het bijzijn van velen de hoogschepenen danken voor hun "gracelijk vonnis" ...

Op nevenstaand plaatje uit "Ons Zeeland" van 1936 was het heel wat vrediger aan de onvolprezen Ring. Op het plankje staat Jo van der Linde en op de wal haar zuster Leentje. Links op de achtergrond de smidse (er waren er drie) van M. van Dongen, compleet met benzinepomp op de stoep, de travalje en slijpsteen langs de kerkgracht.

3. We nemen even een kijkje in de Ring. Het is 1929 en in de deur van haar "ellegoedwinkeltje" staat Lee Phernambucq en links van haar Adrie H. Goemans. In het huis van de weduwe A.Ph. Phernambucq rechts woonde J.C. van Langeraad. Men lette hier speciaal op de mooie raamversiering in het boven1icht van de deur. Het Harry Morganhuis (nu Ring 33) was in die dagen in twee gedeelten bewoond. Links ziet u het oude cafe "Het Centrum". In het kastje, opgehangen aan de zijkant van de kasteleinswoning bevonden zich rijwielonderdelen en dergelijke van Abr. Slager.

4. De reisvereniging "Ons Genoegen" bracht in 1957 een bezoek aan Amsterdam en Schiphol. Behalve "Ons Genoegen" kende Dreischor een aantal jaren geleden ook nog de reisvereniging "Vriendenschaar", welke echter ter ziele is gegaan. Bij het K.L.M.-vliegtuig "Paramaribo" werd deze plaat gemaakt van de reislustige "Reisenaers". Staande van links naar rechts: P. Knoops, P. Goudzwaard-Brekelmans, M. van den Houten-van der Linde, M. Lindhout-Vane, L. HoogstrateStraaijer, C. Dooge-de Bil, M. de Bil-Knulst, J. Heijboer-Hage, St. de Bil-Jonker, L. Timmerman, C. Timmerman-de Rijke, S. van den Bos-Boogerd, S.M. Hoogstrate-Boogerd, L. Verbeek en I. van den Berge-van Almenkerk. Links onder de propeller van het vliegtuig: Jac. van den Berge en vervolgens J.C. Hoogstrate, E. van de Kasteele-Hendrikse, J. van Dijke-Heijboer, D. de Bil, J. van den Bos, Joh. de Bil, J. van Dijke, J. Hoogstrate, D. van den Houten, P. Voshol, de chauffeur van de bus, L. Krijnse Locker, Joh. Westdorp, J. van de Kasteele, J. Goudzwaard, Abr. Heijboer, Joh. Dooge Lzn. en L. Lindhout.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek