Kent u ze nog... de Sassenheimers

Kent u ze nog... de Sassenheimers

Auteur
:   A.M. Hulkenberg
Gemeente
:   Sassenheim
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1240-6
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Sassenheimers'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

11. Wij zijn hier op de tuinen van C.J. Speelman & Zoonen, tussen De Engel en Voorhout. Speelman werd in 1831 geboren te Pemis, toen ter tijd een vergeten dorp ergens achter Rotterdam. Hij werd korenmolenaar en naar men zegt een heel goede! Later zat hij op de molen van Poortugaal, met zijn vrouw, de weduwe Vermaat-de Raat, en haar drie dochtertjes. De zaken gingen goed, maar Speelman wilde iets anders; hij dacht aan emigreren naar Amerika. Maar daar wilde zijn echtgenote niets van weten. Wat dan?

Toen in Sassenheim "de molen van Knoop" te koop was, kwam het gezin met de gehele inboedel in een klein schuitje naar hier en vestigde zich in de molen. En weer gingen de zaken goed.

In het voorjaar van 1869 sloeg het noodlot toe: de bliksem sloeg in terwijl de familie in bed lag. "Voor de rustplaats van vader en moeder sliep de jonggeboren telg, die wij nu nog kennen onder de naam van Hans Speelman. Het reeds brandende graan maakte het echtpaar wakker en met veel moeite wist het ouderpaar de wieg met het jonge Hansje buiten te brengen. Hij ontsnapte daardoor aan een verschrikkelijk en vuurdood. Voor ons Vak is deze redding van groote beteekenis geweest. Daardoor toch werd het leven gespaard van den man, die in zijn volgend leven zulk een belangrijke plaats in ons vak zou innemen". Tot zover de heer Jan Braun. Inderdaad "in ons vak", want later zijn het na de molen de bloembollen geworden.

Op de onderste foto staat de heer Hans Speelman, naar wie de Johan Speelmanweg in Voorhout is genoemd, met zijn dochter Annie, Mevrouw KiJ. Grullemans, en haar Foxje tussen de narcissen. Voluit heette de heer Speelman Johannes Maarten Jan Leendert Arie, genoemd naar de vijf broers van zijn vader. Rechts van hem staan Dirk Durieux en Gerrit van Dorp. Boven tussen de hyacinten is Durieux op de achtergrond ook te herkennen.

Let U vooral ook op de emmers, de manden, de snotkokers - eveneens voor het ziekzoeken - en het haakje of lepeltje. Ziekzoeken is een serieuze zaak!

12. Steeds maar die bollen! Het zal ook dienen, want als het zo doorgaat is er straks in Sassenheim geen bol meer te zien!

Links boven zien we twee gebolhoede bollenkwekers, de heren Koning en Arentshorst van "Baartman & Koning" (nummer 23), die met rechtmatige trots poseren bij hun nieuwe narcissen (1925).

Links onder zijn we nog steeds "in de narcissen", maar nu wordt er ziek gezocht. Op de tuin van Leen van Leeuwen "op Noordwijkerhout" zijn vijf arbeiders aan het "spikkelen". Het zijn van links naar rechts Piet Demmenie uit de Bijdorpstraat, Van den Berg uit Noordwijkerhout en knielend weer Willem Smit van de Menneweg. Zijn linker hand rust op een bamboeriet je, waarmee hij het "kruid" opzij buigt om te zien of er onder aan blad of stengel ook "aaltjesspikkels" zaten. Zo'n plant werd dan met omringende grond voorzichtig uitgekokerd. Smit gold als een uitstekend ziekzoeker. Hij was ook een harde werker. Om vier uur ging hij zijn bed al uit en op de fiets naar Rijnsburg en om zes uur was hij dan weer bij Van Leeuwen! Rechts staan nog Peet Duijm en Leen Hoogervorst, allebei van de Derde Poellaan. Ze hebben ziekzoekparaplu's bij zich. Eigenlijk zijn het parasols; ze dienen tegen de zonneschijn. Bij zonnig weer glimt het blad namelijk en dan kun je de spikkels en het ziek niet zo goed zien.

Rechtsboven worden de hyacinten van Warnaar & Co gesneden. Het is op de tuin Alkemade bij de Wasbeeklaan. Vroeger stond hier het adellijk huis der Heren van Alkemade en later van het geslacht Cousebant van Alkemade. Maar ook hier zijn huis en tuinen ten offer gevallen aan de cultuur; eerst weiland en toen bollencultuur. Wij zien hier van links naar rechts J. Belt, K. van der Voet, H. van Nieuwkoop, A. Knetsch, Andries Moerkerk, Jan Boekee, Piet Havenaar, K. Aangeenbrug, H. Witteman en L. van der Meer.

Nu nog rechts onder. Daar staan bij de schuur van J.A. van der Voort (nummer 26) Adriaan van der Voort, Arie van den Burg en Herman van der Voort.

13. Boven is een grote koppel aan het schoffelen en "wiejen" in de narcissen achter Wildrijk. Vroeger had daar de buitenplaats "Wildrijk" gestaan, waarover men meer leest in ,,'t Seer heerlijk Sassenheim en Voorhout". De bijbehorende boerderij werd nog altijd Wildrijk genoemd. Onder de arbeiders zijn ook een paar "Kattekers" (Katwijkers). Dat gold altijd als ruw volk, maar ze hadden wel handen aan d'r lijf! Helemaal rechts zien we Dirk Zwetsloot, die Wildrijk in 1915 had gekocht. Verder nog van links naar rechts Jan, Hugo en Theo Zwetsloot met voor hen twee Kattekers. Dan met pet Piet Zwetsloot, twee Kattekers, Arie Elsgeest en verder weer Kattekers. Die hebben meest schipperstruien aan. Over de familie Zwetsloot kan men alles lezen in het boek, dat mevrouw Corry Zwetsloot-Pinxter heeft gemaakt.

Beneden zien we de bedrijfsgebouwen van "C.J. Speelman & Sons Wholesale Bulbgrowers". In de tulpen "werken" Duyvenbode met "hoge pet", Willem Speelman als jong ventje, een onbekende en Henk Oudshoorn. De molen, die is afgebeeld op bladzijde 10 in "Ansichten", was toen reeds ingekort. De stomp gaat schuil achter de schuur. Rechts de oude woning, die toen al kantoor geworden was.

Na de brand van 1869 was de molen ogenblikkelijk herbouwd en kon Speelman opnieuw zijn klanten bedienen. Maar hij had ook wat bollen gekocht; voornamelijk hyacinten. Hij ging voor deze moeilijke cultuur te rade bij D. Rijnsburger, Van der Kwaak, die behalve beurtschipper op Amsterdam ook hyacintenkweker was, en Noordermeer. En de hyacinten van Speelman werden best!

De heer J. Braun wordt helemaal lyrisch als hij over de Speelmannen spreekt. "Wij willen het hier wel even zeggen, de familie Speelman mogen wij gerust een modelfamilie noemen. Een waaraan de schilders in vroeger tijden menig doek hebben gewijd, die door zoovele dichters bezongen en door tal van prozaschrijvers in verheven taal beschreven is. Wij hebben de familie een tal van jaren gekend, maar zelden er één ontmoet, waar onderlinge liefde en hoogachting zoo groot is als in deze. En dat is tot op den huidigen dag zo gebleven! "

14. "Wij gaan verhuizen", zegt het personeel van "C.J. Speelman & Zoonen", maar niemand kan zeggen waar ze heengaan. Ze zitten hier bij" Transforma" (Ansichten 9 en 11), de woning van de heer Elias Speelman, maar de verhuizing naar "Casa Reale" vond pas in 1921 plaats, en deze foto lijkt toch ouder. Misschien gingen ze gewoon naar een andere tuin of een andere schuur. Ook dat werd wel "verhuizen" genoemd. Hier poseren van links naar rechts, staande: Kees Hoogervorst, Witteman, het dienstmeisje van "Transforma", Piet van Dijk en Janus van der Lans. Zittend op de manden: Lau van der Voort, een onbekende en weer - met pijp - Henk Oudshoorn ("Henk'shóóre" of "Henkeshóóre", bij Speelman een onmisbare figuur). Liggend Leen Oudshoorn en Gerrit Hoogervorst.

Na veel overwegen en aarzelen is Speelman ten slotte met de maalderij gestopt. Wat het zwaarste is moet ook het zwaarste wegen. De bollen hebben het uiteindelijk gewonnen. De molen werd ten dele gesloopt, maar de stomp is tot op de huidige dag bij de Postwijkkade blijven staan. Het onderste gedeelte werd pakplaats en de molenzolder kantoor. Daar, "op Vlooienburg" zoals hij het altijd noemde, zat de Sassemse hoofdonderwijzer, J. Beumer (nummer 29), op zijn vrije middagen aan de boekhouding.

In 1868 was de bloembollenzaak van Speelman officiëel opgericht en ze heeft dus ongeveer honderd jaar bestaan. In 1878 startte men met een uitvoerige export naar alle landen, behalve Oost-Europa. Bovendien hield men zich bezig met hybridisatie, teelt van lelies en andere bijgoedgewassen. Tussen Sassenheim en Voorhout werd steeds land bijgekocht. 't Was àl Speelman wat de klok sloeg. Daarbij heeft Speelman de tactiek van Sokrates, door vragen en luisteren wijzer worden, altijd behouden. Zijn zoons Eel (Elias J.) en Hans (Johannes M.J.L.A.) zetten de zaak met de heer Krouwel voort. Vooral door gunstige handel met Amerika tijdens de Eerste Wereldoorlog werd geld gemaakt. Al verwekte dat als altijd natuurlijk ook wel jalouzie. Toen Mijnheer Eel eens in zijn nieuwe tilbury bij het Nestje reed, riep iemand: "Daar gaat hij van onze centen! " Men schrok er van en Mijnheer Speelman werd er voorlopig niet meer gezien ....

15. In 1812 woonde reeds een C. Westerbeek, "daggelder", aan de Sassemse Hoofdstraat. Later woont een C. Westerbeek in Voorhout, thans Jacoba van Beyerenweg 73. De "eerste steen" vermeldt: "Gelegd door P. Westerbeek Czn, 1 mei 1884". Thans is daar de firma J.W. van Reisen gevestigd.

Westerbeek was uit eenvoudige ouders geboren en moest al jong met zijn handen zijn brood verdienen. "Bij gelegenheid was onze vriend aan het spitten en daarbij overdacht hij wat de toekomst wel voor hem zou worden. Met spitten, dacht hij, zal ik het wel niet ver brengen. Ik moet wat anders prakkezeeren, ik moest naar Duitschland gaan en daar gaan werken en trachten bollen te verkoopen. Zoo gezegd, zoo gedaan. De graaf werd aan den kant gezet, het Zondagsche pak aangetrokken en onze vriend trok er op uit. Zijn onderneming gelukte en binnen enkele jaren had hij een mooien handel op Duitschland. Groote uitbreiding heeft hij aan zijn exporthandel nooit gegeven. Zijn spreekwoord was: "Ik pak liever honderd kisten waar wat aan verdiend wordt, dan duizend kisten waar geen of weinig winst aan zit. De kistenziekte heb ik nu eenmaal niet graag"". Tot zover Jan Braun, die dan nog extra over C. Westerbeek Sr. de loftrompet gaat steken.

In het midden op deze foto zien we C. Westerbeek, "ouwe Kees Westerbeek", in zijn schuur. Let U eens op de manden met C.W.B. en die grote deuren met ruitvormige glazen, toenmaals de grote mode. De foto is van 1892.

Staande poseren van links naar rechts Jan Molenaar, later kweker en zaadhandelaar, en Wi11em van der Laan, die in Voorhout een handel begon in kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Dan volgt aldus de baas zelf. Rechts staan Kees van Ginhoven, de baasknecht, die ook voor de koeien van Westerbeek zorgde en Gerrit van Nobelen, de schilder, later ook sigarenwinkelier!

Zittend: Vrouw Langmuur en Marie de Groot, later getrouwd met J. van Dijk, bollenman te Voorhout. Dat kleine meisje is Klasie van der Kwaak uit Rijnsburg. Rechts zit - met een mopmuts op - Vrouw Marijt.

Liggend: Piet en Wim Westerbeek, die later naar Amerika emigreerde. Dan Willem Floor uit Voorhout en Herman Baartman, de oprichter van Baartman & Koning (nummer 23).

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek