Kent u ze nog... de Spieksters

Kent u ze nog... de Spieksters

Auteur
:   Jakob B. Bronsema
Gemeente
:  
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1348-9
Pagina's
:   96
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Spieksters'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

26 Eerbetoon aan de arbeiders

Hier wordt het beeld van de arbeid weergegeven. Vincent van Gogh, de kunstenaar-evangelist, tekent hem in de houding van alle tijden: de spittende boerenarbeider. Deze afbeelding wil een eerbetoon zijn aan alle mannen en vrouwen, van wie de sociale omstandigheden generaties lang allerbelabberdst waren. In hun huisjes werd dikwijls koude en bittere armoede geleden, vooral in de winter, als de losse arbeiders wegens gebrek aan werk ontslag kregen. Het was geen uitzondering dat de kinderen met een plak koolraap als 'middagmaal' naar school moesten!

De kerk sprong zo nu en dan wel bij, door bijvoorbeeld een 'uitdeling' te houden voor de armen, maar dat was meestal wel een onbarmhartige barmhartigheid. De nood moest wel heel hoog zijn voordat men tot zo'n vernederende gang kwam. Nu waren er sommige boeren die hun arbeiders 's winters wel eens wat extra's toestopten. Het was echter in feite weinig meer dan een 'pannetje soep' bedeling. In de eerste plaats was men in die kringen druk met de orthodoxie, die als het belangrijkste het belijden van de zuivere leer beschouwt, dit in tegenstelling tot de orthopraxis, een evangelische houding van naastenliefde, voortvloeiend uit het geloof in Jezus' prediking van een rijk van liefde. Bij de kerk nu was er echter jarenlang een bedroevend tekort aan sociale bewogenheid!

Er gaat het gerucht dat men in die tijd wel eens zei: 'De boeren hol'n ons arm en domie holt ons dom.' Hoe dit ook zij, in de praktijk van alle dag kwam het er wel vaak op neer. Trouwens de

'dikke boeren' beheersten het dorp wel op een dominante wijze: 'Ik heb drei knechten, ain ien 't goul, ain op stoul en ain ien schoul,'

Deze asociale toestanden doen ons sterk denken aan de bijbelwoorden van Jesaja 1, vers 11-17 en die in Jacobus 5, vers 4: 'Zie, het loon, dat door u is ingehouden van de arbeiders, die uw landen hebben gemaaid, schreeuwt, en het geroep van hen, die uw oogst hebben binnengehaald, is doorgedrongen tot de oren van de Here Zebaoth.'

Gedenken we hen met mededogen en respect!

Foto links boven: Jakob B. Bron(t)sema, landarbeider, geboren op 22 november 1851, overleden op 29 maart 192 1 , gehuwd op 1 7 november 1 881 met Bouwke Klein (foto rechts boven), geboren op 31 oktober 1849, overleden op 30 september 1935.

Zij woonden op "r end van Groot Ol'diek'.

Rechts onder: hun zoon Berend]. Bronsema, landarbeider, geboren op 23 februari 1890, overleden op 1 april 1978, gehuwd op 22 juli 1920 met Grietje Vos, geboren op 16 juli 1900, overleden op 18 juni 1980 (zie: Nrs. 41,44 en 45). Zij woonden aan de Achteromweg 14.

Het volk

lij kennen niet den delierten zwier Van de gebaren, en het soepel spreken

De woorden die zij uit hun harten breken lijn luid; hun lachen schuimt als donker bier.

lij werken machtig, wild is hun plezier; Brutaal wordt ieder vreugde aangekeken. Hun feesten razen, en de nachten bleken Als 't dorp nog davert van dans en getier.

Hun wezen is als van gewone bloemen, Die sedert jaren in hun tuinen staan, Waarover met een traag eentonig zoemen In zworen vaart de donkre hommels gaan.

Maar wie hun hart wint, ziet wat zij nooit noemen, Den gouden vloed van liefdes honing aan.

Willem de Mérode.

27 Hervormde school voor C.~O.circa 1930

1 handwerkjuffrouw Aaltje Medema, 2 Corrie Uilhoorn, 3 Hendrik Vegter, 4 Rieka Bakker, 5 Jakob Bronsema, 6 Hennie Poort,

7 Fennie Vos, 8 Henk Bakker, 9 Hendrik Poort Kzn., 10 Willy Heuker, 11 meesterTop, 12 Willem 1. Brondsema Tzn., 13 Piet van Dijken, 14 Willem Heun Gzn., 15 Anje Uilhoorn, 16 Jan Vegter, 17 Piet Heun Kzn. 18 meester Kamp, 19 Harmientje Huisman, 20 Dirkje Buitenwerf, 21 Aaltje Heun, 22 [anna Uilhoorn, 23 Ferdinand Uilhoorn, 24 Thomas Heuker, 25 Evert Bronsema, 26 Betje Lanting, 27 Corrie Lanting, 28 Pieter Bronsema, 29 Mart je Pastoor, 30 Krienje Heun, 31 Piet Schoneveld Kzn., 32 Jantje van Dijken, 33 Geertje Medema, 34 Grietje Medema, 35 Piet Dijkhuizen. 36 Piet Heun, 37 Jan Heuker Hzn.,

38 Luit je Brondsema Tzn., 39 Harmannes van Dijken, 40 Henkie Poort, 41 Jantje Medema, 42 Aalje Lanting, 43 Anneke Brondsema [dr., 44 SiertVegter, 45 Anton Lergner en 46 Antje Schoneveld.

Het meest bekende hoofd van de Hervormde school voor eva. was wel meester Jan Kamp. Hij werd in 1898 te Appingedam geboren en overleed in 1976 te Stellendam. Van 1 juni 1924 tot 25 oktober 1945 was hij in Spijk werkzaam. Hij was een uitmuntend, zeer origineel en inspirerend onderwijzer. Voor velen heeft hij zich op allerlei wijze verdienstelijk gemaakt. We denken bijvoorbeeld aan de Avondschool en aan al die leerlingen die hij klaarstoomde voor de HBS. Mede door zijn gecompli-

ceerde karakter was hij echter een wat vreemde eend in de Spijkster bijt, nog altijd een dorp van 'kinderen in verstand en in boosheid'. De onderlinge verhoudingen werden er in de loop der jaren door bepaalde gebeurtenissen niet beter op en er ontstond een conflictsituatie die escaleerde. Dit leidde er in 1945 uiteindelijk toe dat het schoolbestuur redenen genoeg meende te hebben om hem te ontslaan. Nu is het niet te ontkennen dat meester Kamp bepaalde 'gebreken' had. Alhoewel domineeA. Groot geen zitting in het schoolbestuur had bemoeide hij zich toch met deze netelige zaak. Persoonlijke verhoudingen hebben daarin zeker een minder fraaie rol gespeeld en men mag zich afvragen of de betrokkenen wel die houding hebben aangenomen die men van hen als christenen mocht verwachten. Er branden soms vreemde vuren op het altaar!

Erg veel beroering heeft deze ellendige kwestie niet gebracht. Na de Bevrijding waren de meesten met hun eigen toekomst bezig. Het was na al het gebeurde misschien ook wel de enige oplossing, temeer daar met het hoofd der school tevens de predikant van het dorps toneel verdween.

Ook op godsdienstig gebied was meester Kamp een non-conformist. Hij had op dit terrein een eigen zienswijze en paste eigenlijk niet in het versleten straatje van alle dag. Met de predikanten kon hij soms moeilijk overweg en deze werden door hem wel eens betiteld als 'geeste-lijken'.

28 Hervormde school voorC.~O.-1932

Bovenste rij, van links naar rechts: 1 meester Brontsema, 2 Albertje Pieterman, 3 Harmarmus Buitenwerf, 4 Piet van Dijken, 5 Harmientje Huisman, 6 Aalje Lanting, 7 Jantje van Dijken, 8 Piet Schoneveld Kzn., 9 Anje Schoneveld Kdr., 10 Willy Heuker, 1 1 Sicco de Haan en 12 meester Kamp.

Middelste rij: 1 Jan de Haan, 2 Kees van der Eide, 3 ? Buitenwerf, 4 ? Schoneveld, 5 Betje Lanting, 6 Corrie Lanting, 7 Thomas Heuker, 8 Jakob Bronserna, 9 Evert Bronserna en 10 Jan Heuker.

Zittend: 1 Henkie Riepma, ? Schoneveld, 3 Piet Dijkhuizen,

4 ? Schoneveld, 5 Piet Noordhuis en 6 Pieter Bronserna.

Meester Kamp was een boeiend verteller, zodat de leerlingen aan zijn lippen hingen. Trouwens, van ieder vak wist hij wat bijzonders te maken. Bepaald onvergetelijk en typerend is wel dat hij op verzoek van zijn stervende vrouw de leerlingen van zijn klaslokaal met geopende ramen een lied van geloof en vertrouwen liet zingen: 'Kalm op mijn verlosser leunend, heb ik vrêe, ja vrêe.' (Johannes de Heer, lied 619.)

Een van zijn favoriete liederen was 'Ik voel de winden Gods vandaag', dat hier wordt geplaatst te zijner herinnering:

Ik voel de winden Gods vandaag; vandaag hijs ik het zeil.

Gehavend is 't en zwaar van schuim, maar 'k hijs 't en hoop op heil'

Want Christus zelf, als stille gast reist in mijn scheepje mee,

op wilde, hoge zee!

De tranen, die ik heb geweend, zijn door Gods wind gedroogd;

ik denk niet meer aan wat voorheen vergeefs ik heb gepoogd.

Maar met vernieuwde levensmoed neem ik een vast besl ui t:

ik voel de winden Gods vandaag en zeil de haven uit'

0, laat mij nooit vergeten, Heer, hoe Gij Uw liefde toont.

Doe mij bedenken, hoe Gij wreed met doornen werd gekroond.

En, wijze Loods, als ik het waag en weer mijn zeilen hijs,

nu 'k voel de winden Gods vandaag ... leid Gij mij op mijn reis!

Noorse melodie, dichter onbekend.

Vertaler Cornelis Boeke, 1884-1966.

Ontleend aan zijn Broederschapsliederen.

29 Hervormde Knapenvereniging

Circa 1934 op Vliegveld Eelde. Staand, van links naar rechts: 1 meester Pot, 2 Willem Sikkema, 3 Piet Dijkhuizen. 4 Tjark Kremer*, 5 Piet Noordhuis, 6 meesterTop en 7 chauffeur.

Midden: 1 Geert van der Ploeg, 2 Mennie van der Woude, 3 SienVegter, 4 Berend Klinkhamer? 5 Piet Noordhuis Pzn., 6 Willem Ebbens, 7 Piet Bos, 8 Jan Swieringa en 9 [obke Sikkema. Zittend: 1 Pieter Bronsema B.]zn., 2 Willem Ebbens, 3 Piet Schoneveld, 4 Pieter Bronsema B.Fzn., 5 Willy Heuker Jzn., 6 Hendrik Vegter en 7 Even Bronsema.

* Werd in de oorlog 1940-1945 door de Duitsers opgepakt en kwam op 28 januari 1944 in een concentratiekamp bij Bremen (BRD) om het leven.

Dit is de diek bie Spiek

Dit is de diek! Mien riek Mienlaand Ligt veur mie

Ien zien groot verbaand.

Het koolzaad bluit, Het koren gruit,

De laiwerk zingt De hemel blinh.

En aan de kim

Ien 't loug, de toren

len roemte haast verloren Zingt blied zien stem Over zien riek: 'Kiek,

dit is Spiek, stoef bie Noorderdiek! '

Vrij noar: D. S. Hovinga.

Oet: Störm en Stilte.

30 Bejaardenreis circa 1935

1 S. de Haan, 2 Th. Ham, 3 WK. Pastoor, 4 H. Rozeboom, 5 H. Riepma, 6 Kl. Riepma, 7 Th. Pijper, 8 'Wieboorri' Dijksterhuis, 9 H. Poort, lOF. Bronsema, 11 Kl. Pieterman, 1 2 ]. H. Bakker, 13 mevrouw Coolman-v.d. Krieke, 14 F. Coolman, 15 [ac, Brondijk, 16 mevrouw Brondijk, 17 1. Brondijk, 18 Joapje Stoppels, 19 mevrouw Zaagman, 20 Rieks Feeken, 21 Liesbeth Bronsema, 22 P. Danhof 23 mevrouw Mulder, 24 mevrouw Dijksterhuis, 25 mevrouwWiersema, 261. Rondhuis, 27 H. Ebbens, 28 Abel Huisman, 29 Tetje Bos, 30 Am. Stoppels, 35 Albert Smit, 36 Fokke de Haan, 37 mevrouw Gr. Kremer, 38 Pieter Dijksterhuis, 39 mevrouw Cremer, 40 mevrouw Bakker-Elema, 41 Kee ter Wal, 42 Sieberdien de Haan, 43 mevrouwT A. Schoneveld, 44

Jantje v.d. Werf, 45 mevrouw Evers-Dijkhuizen, 46 mevrouw Aafke Flikkema, 47 mevrouw B. Smit-Boerema, 48 mevrouw Noordhuis, 49 [elte van derWoude, 50 mevrouw Kl. Pieterman, 51 F. Wiersema, 52 H. Hartman. 53 mevrouw De Haan, 54 M. Wiersema, 55 Martha de Haan, 56 Martien Busz. 57 mevrouw Medema, 58 mevrouw Bos, 59 mevrouwWiersema-Dijksterhuis, 60 mevrouw Willekes, 61 de heer Klinkhamer, chauffeur; 62 mevrouw Zuidhoff-v.d. Krieke, 63 S. R. Voorthuis, 64 mevrouw B.Alting-van der Ploeg, 65 H.Alting, 66 H. Bos, 67 burgemeester P.S. Wiersema, 68 Jan Koster, 69 H.W Zuidhoff, arts; 70 mevrouw WWiersema en 71 W Mulder.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2021 Uitgeverij Europese Bibliotheek