Kent u ze nog... de Steinders

Kent u ze nog... de Steinders

Auteur
:   A.J. Munsters
Gemeente
:   Stein
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1254-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Steinders'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Steinders is de naam waarmee we de inwoners van Stein al in de zestiende eeuw vinden aangeduid. Die naam bevat iets stoers, niet vanwege enige forsheid of struisheid van het figuur van de inwoners van Stein, maar veeleer wegens de vasthoudendheid, doortastendheid en zekere rauwheid, waardoor oudtijds hun optreden en gedragingen getekend werden. Het leven was hard voor hen: onverpoosde veldarbeid van de morgen tot de avond voor een karig stuk zwart brood; later, in de tweede helft van de negentiende eeuw tot 1914, als seizoenarbeider met heel hun gezin een slavenbestaan in werkketen over de grens aan de "brikken en de kroten". Elke boreling werd steeds opnieuw aan die proef onderworpen; slechts de sterksten doorstonden dat en konden het aan.

Daarbij leidde Stein eeuwenlang zijn eigen afgezonderde leven onder eigen souvereine heren, in grote beslotenheid en buiten alle verkeer. Een vaste gang van zaken, opvattingen en gebruiken, een grote onderlinge gelijkheid en vertrouwdheid met elkaar, een algemeen gevoel van samenhorigheid, bereidheid tot burenhulp en gedienstigheid, maar ook eigengereidheid en onverdraagzaamheid tegenover elke uitzondering, verder roddelpraat, ruzies en soms eindeloze veten, die niet zelden met geweldpleging beslecht werden, beheersten de samenleving.

Een vreemde had daar geen toegang en tegenover hem waren ze altijd één, maar ook wantrouwig, enigszins schuwen bang. Zoals één hunner het uitdrukte: ze waren angstig tegenover ieder die "Hollands" sprak, want die had een zekere macht over je! Dat leidde vanzelf ook tot zekere faam in de omgeving, zelfs tot zekere beruchtheid bij de rijksgerechtshoven van het Heilige Roomse Rijk in de achttiende eeuwen tot aanpassingsmoeilijkheden aan het Nederlands bestuur in de vorige eeuw.

Dat alles is thans verleden tijd, maar de periode, die onze illustraties bestrijken, is er een van kentering en overgang, die soms herinneringen oproept aan dat verleden. Met ruimere werkgelegenheid, veelvuldigere contacten, drukker verkeer kwam er welvaart, openheid, verenigingsleven, ontspanningsrnogelijkheid en deelname aan het wereldgebeuren in ruimste zin. Zo is hier in korte tijd de wereld letterlijk en figuurlijk van aanschijn veranderd, ten goede en ten kwade, zoals overal elders.

1. Landelijk en provinciaal gezien stemde Stein altijd voor meer dan negentig procent op de Roomseh-Katholieke Staatspartij, maar plaatselijk was van enige principiële partijvorming geen sprake en speelden velerlei belangen een rol. In het begin van de jaren dertig werd bovendien in Stein een dorpspolitiek bedreven van het ergste soort, die een sensatie was voor het gehele land. De economie maakte een zware crisis door en tevens stond Stein aan het begin van een geheel nieuwe ontwikkeling, die vooruitziendheid eiste op vele gebieden. De financiële toestand van de gemeen te was niet rooskleurig en sommige raadsleden hadden als leus" wij blijven wat we zijn"! Op grond van de volkstelling van eind 1930, waarbij het inwonertal 3723 bleek te zijn, steeg het aan tal raadsleden bij de verkiezing van 1931 van zeven naar elf. Van de negen partijen kregen er vier zitting in de raad. Van de oude raad handhaafden zich vier leden en hieruit werden de twee nieuwe wethouders gekozen. Hun jaarwedde beliep honderd gulden per jaar. Op de foto zien we de gemeenteraad in zijn samenstelling na september 1931, van rechts naar links. Zittend: Willem Thewissen, K. Schipper, Th. Martens (wethouder van financiën en loco-burgemeester), F.P. Bruysten (burgemeester vanaf eind 1913 en raadsvoorzitter), P.M. Salden (wethouder van openbare werken en later loco-burgemeester), Jan Houben en L.H. Brouns. Staande: Joseph Janssen, J. Op den Camp, J. Driessen, J.M.H. Janssen (gemeentesecretaris vanaf 1926), J. Janssen, J.H. Aarts en J. Nix (gemeenteveldwachter en deurwaarder sinds 1920).

2. Ondanks de slagzin van de gemeenteraad veranderde er in weinig jaren heel veel in Stein. De op volle kracht gerakende nabijgelegen mijn Maurits, het Julianakanaal en zijn haven brachten niet alleen uitgebreid verkeer en nieuwe bedrijvigheden, maar openden ook de tot dan toe besloten gemeenschap van Stein voor vreemdelingen, brachten een snellere bevolkingstoename en noodzaakten tot een geheel ander beleid en bestuur van de gemeente. In 1935 werd een nieuwe gemeenteraad gekozen en in 1936 werd een nieuwe burgemeester benoemd. Bij diens installatie werd een foto gemaakt van het gemeentebestuur en het voltallig dienstpersoneel van de gemeente, al was dit laatste nogal beperkt in vergelijking met later tijd. Zittend de raadsleden: J. Houben, Christ, Stijnen, Harrie Hermans, Peer Salden, burgemeester R. Corten, mevrouw Corten, gemeentesecretaris Jules Janssen en de raadsleden J. Driessen en Peer Janssen. Tweede rij: J.H. Schoutrop (veldwachter), A. Alberts (raadslid), Jean Vaessen (ambtenaar ter secretarie), A. Lenssen (gemeenteontvanger en agent arbeidsbemiddeling), H. Driessen (kademeester), H. Aarts (raadslid), P. Janssen (raadslid), M. Höppener (ambtenaar ter secretarie), Jan Knooren (bode en kantonnier) en J. Nix (veldwachter en deurwaarder). Achterste rij: W. Thewissen (raadslid), Louis Bossink (gemeenteopzichter), Jean Stijnen (chauffeur), Christ Eumelen (kantonnier), Christ Backhuys (raadslid) en Tjeu van Mulken (ambtenaar ter secretarie).

3. Het einde van de schoolstrijd te Stein in 1912 was, dat de meisjes naar de bijzondere school gingen en de jongens naar de openbare school bleven gaan. Pastoor Frans Portz, waaraan Stein enorm veel te danken heeft, was er niet in geslaagd het openbaar onderwijs in zijn geheel in bijzonder onderwijs om te zetten. Hij ondervond tegenstand van het schoolpersoneel en ook van de gemeenteraad, die zijn benoemingsrecht dreigde kwijt te raken. Als schaduwzijde van zijn vele initiatieven was hij misschien ook wel wat al te voortvarend. Speciaal het hoofd van de school nam dat niet. Ten gevolge van die althans gedeeltelijke omzetting werd ook het personeel ingekrompen. En zo bleven na 1912 nog slechts over meester J.W. Gielen, sedert 1895 onderwijzer te Stein en sinds 1907 hoofd van de lagere school, afkomstig van Schinveld (zittend) en verder meester L. Goossens (aanstelling 1888), meester Brouns (gepensioneerd 1925) en meester P. Janssen (aanstelling 1906). Deze drie onderwijzers waren alle drie van Stein geboortig. Meester Brouns had de eerste klas en kwam op de klompen naar school. Hij stierf in 1931. In die tijd werd de schoolwijsheid in Stein er wel ingehamerd: "houwen" noemden ze dat. Bijzonder meester Gielen had er een handje van, of liever hij gebruikte de lat, zelfs waar de ouders bij stonden. Er was soms ook wel reden voor!

4. De bijzondere lagere meisjesschool, die in Stein in 1912 werd opgericht, kon nog geen onderwijzeressen betrekken uit Stein zelf, want daaraan viel in die tijd nog niet te denken. Zo stond juffrouw Jansen uit Nijmegen in 1916 voor de vierde klas. Tot haar leerlingen behoorden niet alleen meisjes uit Stein, maar ook uit Meers, niet zozeer vanwege het bijzonder onderwijs als wel omdat de afstand naar Stein veel kleiner was dan die naar Elsloo. Op 17 november 1916 werd nevenstaande foto gemaakt. In de bovenste rij: Truu Lemmens, de zusjes Made en Trina Janssen, juffrouw Jansen, Anna van Mulken, Sie Schepers, Nellie Thewissen en Anna Paulissen. Tweede rij: Betje Demandt, Greta Schepers, Greta Hendriks, Maria Janssen, Anna Smeets, zusjes Marie en Anna Gelissen, Lena Aarts, Lena Corten, Trina Lotz, Maria Janssen, Beth Stijnen en Berb Driessen. Derde rij: Anna Gardeniers, Cielke Lamine, Ida Paulissen, Anna Hermans, Lies Berghs, Anna Smeets, Maria Driessen, Anna Worms, Ida Martens, Marie Coumans, Anna Paulissen, Trina Aarts en Tina Vaassen. Vierde rij: Maria Salden, Lena Westhoven, Maria Bours, Beth Aarts, Trina Berix, Judith Op den Camp, Barbara Dautzenberg, Marie Worms, Maria Wijnen en de zusjes Bethje en Greet Claassen.

5. Juffrouw Antoinette Erckens uit Beek werd in Stein aan endere lagere meisjesschool als

onderwijzeres aangesteld in mei 1917. foto zal in haar eerste gemaakt zijn. haar

klas zien we verschillende jongere kinderen van de kleuterschool, die met hun zusje samen de foto aantrekkelijker maakten voor hun ouders. In de bovenste rij: Josephine Driessen, een Belgisch meisje, Anna Op den Camp, Ida Gorissen, Anna Thewissen, Agnes van Muiken, Fieke Berix, Anna Berix, Anna Op Camp, Maria Hermans, Lies Janssen en Meehel Houben; ter zijde juffrouw Erckens. Tweede rij: Yvonne (een Belgisch meisje), Nel Moonen, ThB Pepels, Maria Krumphorn, Bella Janssen, An Wijnen, Greta Muris, Thilla en Ida Driessen, Greta Pepels en Maria Lotz. Derde rij: Barbara Gelissen, Anna Pepels, Greta Op den Camp, Ida van Mulken, Mai van Mulken, J acq. Muris, Harrie Schepers en Thil Schepers, Anna Gardeniers en Lies Lotz. Onderste rij: Thil Schepers, Greet van de Wal, en Mien Savelkoul, Leo Dassen, Marieke Thil Op den Camp, Mina Op den Camp, Jeanne Worms, Sjeng Pepels, Antje Savelkoul en Ida Gardeniers. Juffrouw Erckens ondervond, dat het niet altijd geraden was kinderen te straffen, toen een boze moeder haar de kleren van het lijf rukte.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek