Kent u ze nog... de Tielenaren

Kent u ze nog... de Tielenaren

Auteur
:   N.M.F. Lathouwers en J.P. H. van Zoelen
Gemeente
:   Tiel
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4364-6
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Tielenaren'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

16. Of schoon de Tielse V.V.V. steeds veel activiteiten heeft ontwikkeld om het vreemdelingenverkeer te stimuleren, deed zij vooral in de jaren dertig veel om belangstelling te wekken voor de Betuwe als fruitstreek. In het voorjaar trokken de bloeiende boomgaarden nog duizenden bezoekers en op de bloesemzondagen gaf dat een grote en gezellige drukte in de binnenstad. Het was in die tijd nog een bijzonderheid voor de Tielenaren dat het verkeer dan moest worden geregeld door verkeersagenten. Veel jongelui verleenden op die dagen hun medewerking door bij de Betuwse veren propagandamateriaal uit te reiken. Wellicht geinspireerd door het sucees van de koninklijke maatschappij "De Betuwe" n.v., die in 1935 haar mascotte .Flipje", het fruitbaasje van Tiel, had geintroduceerd, schreef de V.V.V. een prijsvraag uit met het doel een paar figuren te creeren als symbool voor Tiel als centrum van de fruitstreek. Gestimuleerd door de heer Frans van Hesteren, destijds leerling van de kunstacademie in 's-Hertogenbosch, deed een aantal leerlingen mee aan de prijsvraag. De eerste prijs werd gewonnen door mejuffrouw Willy Kenniphaas te Drimmelen met haar creatie "Maaike en Kriekske", die de meikers en de zwarte kers voorstelde. Het idee was geboren, maar de uitvoering van het ontwerp was geen gemakkelijke opgave. Met dit werk belastten zieh de heren Job van Eyk, Frans van Hesteren en Maarten van Toorn. In mei 1939 werden "Maaike en Kriekske" als ereburgers van Tiel geinstalleerd, Nevenstaande foto geeft een beeld van deze installatie voor het gemeentehuis. U ziet op de voorgrond Maaike en Kriekske. Reehts, naast de geluidsinstallatie, de toenmalige burgemeester, de heer N.F. Carnbier van Nooten. Links van hem de geluidsinstallateur, de heer Hommersom. Op de eerste rij zien we van links naar reehts de heren: Maarten van Toorn, A. Starn, onbekend, C.A. v.d. Heuvel, F. Darn, W. van Zetten en N. van Gijn. Aehter hen de heren: J.G. van Hesteren, ? Udo, J.G.H. Hermens, G.J.B. van Heuven, ? Prummel, B.P.F. Bruggeman en J.J. Jansen. Geheel reehts, met haar hand om de pilaar, Tineke van Zetten. In het midden van de aehterste rij staat een jongeman met een bril op. Dat is de heer Frans van Hesteren. Voor zijn aandeel in de uitvoering van het ontwerp kreeg hij van het bestuur van de V.V.V. een gitaar aangeboden. Het aardige is dat hij nog steeds gitaar speelt, zij het niet meer op het instrument van 1939. De installatie werd opgeluisterd met muziek van het "Tiels Stedelijk Muziekcorps". De man met de grote trom is Jopie van Randwijk en geheel reehts staat de heer Joh. de Weijer, diebij de muzikale rondgangen als leider optrad.

17. Koos van Elk was meer dan vijftig jaar een bekende persoonlijkheid, niet aileen bij aIle vrienden van de watersport, maar ook bij ve1e Tielenaren die niet tot deze categorie behoorden. Omstreeks 1914 woonde hij nog aan de Oude Haven. Het huis stond ongeveer op de plaats waar nu de Betuwse Autocentrale aan het Zoutkeetstraatje is gevestigd. Op de kleine werf herstelde de familie Van Elk roeiboten en zij hield zich verder be zig met het verhuren van booties. In de Havendijk was een nauwe doorgang met een ophaalbrug, die de Oude en de Nieuwe Haven met elkaar verbond. Maar in de loop der tijd werd de Oude Haven steeds meer ontoegankelijk, waarom omstreeks 1920 een begin werd gemaakt met het dempen ervan. Overigens werd dit werk eerst na 1945 voltooid met het puin dat moest worden opgeruimd in de door de oorlog verwoeste binnenstad. Na de eerste wereldoorlog moest ook het oude huis en de werfvan de familie Van Elk aan de Oude Haven verdwijnen. Daarom werd een nieuw huis met botenwerkplaats gebouwd aan de Waalbandijk. Nu worden het huis en de schuur gebruikt als clubhuis van de Tielse watersportvereniging "De Waal". In de jaren twintig verhuurde Koos een roeibootje voor 10 cent per uur, maar een schooljongen behoefde het op woensdagmiddag niet zo nauw met de tijd te nemen. Maar dat was anders in de zomer. Op zondagmiddag was het vaak zo druk dat er geen roeiboten meer beschikbaar waren. Dan liep Koos soms een paar kilometer langs de uiterwaarden om met zijn megafoon de jongelui terug te roe pen die te lang op het water bleven, terwijl nieuwe klanten bij het botenhuis stonden te wachten. Vanaf de "groene krib" had men bij avond een mooi gezicht op de stad. Daar schilderde de bekende Tielse kunstschilder Joh. Ponsioen zijn gezicht op Tiel in de avondschemering.

Hiemaast een foto die weliswaar omstreeks 1950 werd gemaakt, maar die een goed beeld geeft van een paar bekende Tielenaren bij het botenhuis. We zien van links naar rechts: de heer Dorland, Koos van Elk en zijn zwager Herman Beerden.

18. Nevenstaande foto uit het arehief van de heer N.M.F. Lathouwers geeft een duidelijk beeld van een gedeelte van het Plein (in de volksmond "de plein" geheten) omstreeks 1900. Op de aehtergrond zien we de bekende Waterpoort die de Duitsers in het laatst van de tweede wereldoorlog hebben opgeblazen en waarvoor plannen bestaan om dit monument in de oude staat te herbouwen, zodra hiervoor voldoende financiele middelen aanwezig zijn. Boven de poort was een lokaaltje besehikbaar waarin huisvlijtonderwijs werd gegeven. Links van de poort exploiteerde de heer J.R. van den Bergh het cafe "De Harmonie". Later werd mevrouw Van Dalen de eigenaresse. In deze ge1egenheid was een mime zaal, waarin vaak familiefeesten plaatsvonden. Rechts op de foto is nog juist de ingang ziehtbaar van de Grote Societeit, De oude gaslantaarn, links op de foto, werd tegen de tijd dat de duisternis invie1 door de zogenaamde lantaarnopsteker aangestoken en tegen de oehtend gedoofd.

We zien hier de straatmakers met hun helpers bezig met de verbetering van het wegdek aan het einde van de Kleibergsestraat. Let vooral op de straatstenen die hiervoor werden gebruikt, die "kinderhoofdjes" werden genoemd. Op de voorgrond zien we van links naar reehts: Gerrit van den Broek, ? van Plateringen, ? Pleijer (met schop), ? van der Heijden, w.e. Fiege, conducteur van de stoomboot "De Postiljon" en Gerrit van Dam.

19. Het fraaie gebouw aan de Rechtbankstraat, waarin nu het kantongerecht nog zitting houdt en waarin tevens de kantoren van de rijksontvanger zijn ondergebracht, werd op 31 oktober 1882 als zetel van de arrondissementsrechtbank en van het kantongerecht in gebruik genomen. Van 1811 afwerden in Tiel al rechtszittingen gehouden voor het arrondissement Tiel, die plaatsvonden in een particulier huis dat stond op de plaats waar nu het cultureel streekcentrum "Agnietenhof" is verrezen. De regering heeft tweemaal het voornemen gehad de rechtbank in Tiel op te heffen. In 1862 stuitte dit plan echter op fel verzet van de gehele Tielse gemeensehap. Iedereen kwam in het geweer om te protesteren. Onder meer heeft vooral de toenmalige burgemeester, jonkheer P.A. Reuehlin, zieh beijverd voor het behoud en zijn pogingen zijn toen met sucees bekroond.

Omstreeks 1923 was de reehterlijke macht in Tiel als volgt samengesteld. Arrondissementsrechtbank: mr. G. Murman (president), mr. A.G.A. ridder van Rappard (reehter), mr. C. van Nievelt (reehter), mr. W.F. van Everdingen (reehter) en mr. D.G. Kortenbout van der Sluijs (rechter-commissaris), Als rechters-plaatsvervangers traden op: mr. J. Blom, mr. J. Versteegh, mr. S. Rink en mr. H.K. Roessingh. Officier van justitie was mr. P. Hofstede Crull en substituut-officier mr. P. Oosting. Griffier was mr. H.J. Wervelman en substituut-griffier mr. E.J.W. Top.

Het kantongerecht was aldus samengesteld: mr. G.J. van Everdingen (kantonrechter), kantonrechters-plaatsvervangers: mr. E.J.J. van Lidth de Jeude, mr. J. van Nes en mr. M.W. Kleijn. Als griffier: mr. H.C. Hooft Hasselaer. In 1932 kwamen de eerste berichten dat de regering het plan had om de rechtbank in Tiel, uit bezuinigingsoverwegingen, op te heffen. Een comite van actie nam onrniddellijk stelling tegen dit regeringsvoornemen en de heer P. Camman deed een boekje, "De Stad Tiel en haar Rechtbank", het licht zien, dat bedoeld was als protest. Niettegenstaande al deze pogingen moeht dit niet baten, In 1932 werd de arrondissementsrechtbank defmitief opgeheven. Het kantongerecht bleef gehandhaafd. Na de oorlog werd mr, J. van Nes als kantonrechter benoemd.

De foto hiernaast werd gemaakt bij het afseheid van de arrondissementsrechtbank in 1933. Van links naar reehts zien we: mr. baron Van Dedem, mr. H. van Everdingen, mr. C.G. Sehattenkerk, mr. J. Versteegh, mr. D. Visser, mr. W.F. van Everdingen, mr. A.G.A. ridder van Rappard (president), mr. W. Hofdijk, mr. Terwindt, mr. S. Rink, mr. H. Roessingh, mr. C.W. Andrea en mr. L. van Itallie. Staande van links naar reehts: deurwaarder J. van Noort, concierge Van Soest en ambtenaar ter griffie L.H. Mertens.

20. De koffiestroopfabrikante Bruijnis & Co. vestigde in 1885 de "Nederlandsche fabriek van verduurzaamde vruchten De Betuwe" met als directeur de heer F.C. Baesjou. In het archief is nog een stuk aanwezig, gedateerd 20 december 1885, waarin koningin Emma haar dank betuigt voor de toezending van de eerste Nederlandse vruchtenjam. Bij de massa was het artikel jam nog vrijwel onbekend. Het werd geirnporteerd voor een kleine groep mensen die het in Engeland had leren kennen. In het begin had de nieuwe industrie met veel moeilijkheden te kampen, maar allengs groeide wat meer belangstelling voor het produkt, al bleef een aantal consumenten het Engelse fabrikaat prefereren. Maar omstreeks 1900 stond, a1s gevolg van de Boerenoorlog, de sympathie van de Nederlanders aan de kant van de Zuidafrikaanse boeren en daarom werden veel Engelse artikelen geboycot. Op 19 juni 1888 werd de firma omgezet in een naamloze vennootschap en werd de naam gewijzigd in: "Mij. De Betuwe, voorheen J.H. Bruijnis & Co." In 1910 werd de heer F.M.P. Gouverne benoemd tot enig directeur. Onder zijn leiding breidde het bedrijf zich gestadig uit, hoewel de grote vraag naar fruitprodukten eerst ontstond tijdens en na de eerste wereldoorlog. De overheid verstrekte jam op de distributiebonnen en daardoor werd het algemene gebruik sterk gestimuleerd. In 1927 werd de heer J. Kuipers benoemd tot mede-directeur. Voor die tijd had hij met succes in Engeland de verkoop van halffabrikaten behartigd. Onder lei ding van het tweemanschap GouverneKuipers nam het bedrijf een grote vlucht.Tijdens de eerste maanden van 1945 werd een groot gedeelte van het bedrijf verwoest, maar met grote voortvarendheid werd na de oorlog een hypermodern bedrijf opgebouwd, waarin een efficiente produktie onder uiterst hygienische omstandigheden kon worden gerealiseerd. Na de dood van de heer F.M.P. Gouverne werd in 1960 "De Betuwe" overgedaan aan Unilever. In 1964 bestond de toenmalige directie uit de heren: dr. J.D. Kuipers (voorzitter directie), W. van Uden (fmancieel directeur), M.F. Gouverne (fabrieksdirecteur) en J.P.H. van Zoe1en (verkoopdirecteur).

Nevenstaande foto werd gemaakt tijdens een uitstapje omstreeks 1936. U ziet van links naar rechts zittend: P. Vissers, T. van Vlaanderen, W. van Doorn, P. v.d. Sterre, T. Campagne, E. Steijns, M. Weijenberg, A. Wouterse, G. de Kleijn, M. v.d. Peppel, C. van Meurs en P. van Alphen. Tweede rij: twee kelners, K. van Os, G. Spee, P. Kloot, G. Velders, J. van Uitert, Jac. Wouters, W. Augustinus, J.P.H. Wouters, G. van Mourik, S. van Vliet, M. Hak, A. van Wiggen, Fr. Horstink, Jac. Baas, G. de Weerd, C. Grazel, W. Wouterse, D. van Zetten, ? Oud, P. Wouterse en drie kelners. Laatste rij: A. Heevel, C. Vissers, J. Weijenberg, A. de Waal, D. Bijl, A. van Meeteren, B. v.d. Pol, J. v.d. Leest, H. van Os, R. van Gent, R. van Maanen, S. van Arnhem en C. van Kuilenburg.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2022 Uitgeverij Europese Bibliotheek