Kent u ze nog... de Zwijndrechtenaren

Kent u ze nog... de Zwijndrechtenaren

Auteur
:   J. Dek
Gemeente
:   Zwijndrecht
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3133-9
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Zwijndrechtenaren'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Door de uitgave in 1969 van het fotoboekje "Zwijndrecht in oude ansichten", kwam als vanzelfsprekend de wens naar voren meer te weten te komen over de mensen die in het tijdvak 1880-1940 deel uitmaakten van de Zwijndrechtse gemeenschap. In het fotoboekje "Kent u ze nog ... de Zwijndrechtenaren" is er naar gestreefd zoveel mogelijk facetten van de vroegere Zwijndrechtse gemeenschap weer te geven. Aangezien de informatie hoofdzakelijk is opgebouwd uit persoonlijke herinneringen, zullen er fouten ingeslopen zijn bij het opgeven van namen, data en feiten, zodat opmerkingen van uw kant welkom zijn.

Voor de verzameling van de foto's ziin vele contacten gelegd om over materiaal en informatie te kunnen beschikken. Van vele zijden heb ik een dankbare en spontane medewerking ondervonden en mijn dank gaat uit naar de Zwijndrechtse medeburgers, die bereid waren hun dierbare foto's in bruikleen af te staan, heel in het bijzonder naar mevrouw A. van Dam-de Klerk,

Vroeger was fotograferen een bijzondere gebeurtenis. Voor een schoolfoto werd het beste pakje of jurkje aangetrokken en werden broertjes en zusjes zoveel mogelijk op een foto verenigd om de kosten per gezin zo laag mogelijk te houden. Voor het fotograferen in bedrijven werden de werkzaamheden tijdelijk stilgelegd.

Een collectie oude foto's boeit de kijkers en roept vele herinneringen aan het verleden op en zij maakt allerlei dingen uit het geheugen los, waarvan men dacht dat ze voor goed vergeten waren. Er is een wijs gezegde dat luidt:

"Vergeten betekent verbanning en herinneren is het geheim van de verlossing". Het fotoboekje geeft op de pagina's 1-8 een overzicht van autoriteiten, die deel hebben uitgemaakt van het gemeentebestuur, op de pagina's 9-14 gevolgd door een aantal functionarissen van diverse gemeentelijke diensten. Op de pagina's 15-22 worden de kerkelijke autoriteiten en notabelen van diverse richtingen belicht, waarbij aangetekend dient te worden, dat van de nog vrij jonge rooms-katholieke parochie aileen historische documentatie gegeven wordt, daar het niet mogelijk was over personenfoto's te beschikken. Aan de schoolfoto's op de pagina's 23-36 is een ruime plaats toebedeeld, daar de schooljaren nog het best in de herinnering bewaard blijven en mogelijk zullen leiden tot hernieuwde contacten van de oud-leerlingen. De openbare lagere school aan de Onderdijk bij het Slagveld en de openbare lagere school, te zamen met de twee christelijke lagere scholen in de Groote Lindt, die alle reeds geruime tijd hebben opgehouden te bestaan, worden hier weer in de herinnering gebracht. De tuinderij en de veiling, die in vroeger tijd voor Zwijndrecht een hoofdbron van bestaan vormden, worden op de pagina's 37-40 in de herinnering opgeroepen. Op de pagina's 41-45 worden diverse middenstandsbedrijven, die ten offer ziin gevallen aan de sanering, voor het voetlicht gehaald. Op de pagina's 46-57 passeren familie's, populaire personen, doktoren, de eerste bestuurders van de Boerenleenbank, de P.T.T. en de leden van de burgerwacht de revue. Op de pagina's 58-77 wordt een royaal beeld gegeven van het verenigings- en cultureelleven van Zwijndrecht in het verleden. De gezelligheidsvereniging Dorcas, diverse zang- en muziekverenigingen, de damsport en de diverse voetbalverenigingen vormen een rijke bron van herinneringen aan het vroegere gemeenschapsleven, terwijl de feestelijkheden het straatbeeld een fleurig aanzien gaven. Het fotoboekje wordt besloten met een bijzondere foto van de kleuterschool "De Morgenstond".

1. links: statiefoto van burgemeester Pieter Johannes Albertus de Bruine (geboren op 22 januari 1845 te Vlissingen, overleden op 13 februari 1919 te Dordrecht) en zijn echtgenote, Anna Pieternella Hartog (geboren op 4 december 1852 te Sliedrecht, overleden op 27 oktober 1931 te Zeist). Gedurende zijn ambtsperiode (1877-1917) is er in Zwijndrecht zeer vee1 tot stand gekomen. De eerste leuze van burgemeester De Bruine was:

"Minder de kroeg in en meer naar de school". Dit hield een krachtige aanpak van de scholenbouw in. In 1898 kwam de gemeentelijke drinkwatervoorziening tot stand waarop ook H.I. Ambacht werd aangesloten. De aanzet tot ontsluiting van de Maasoever voor industrialisatie had zijn volle belangstelling en hij beklemtoonde dit tegenover belanghebbenden met het argument: "Als jullie het niet doen, dan laat ik het voor eigen rekening doen". Toen Dordrecht het in 1900 no dig achtte enige grenscorrecties aan te brengen tot over de Oude Maas, werd burgemeester De Bruine het onverzettelijke middelpunt am deze actie van Dordrecht te niet te doen. Van dichter Jan Bloemkoo1 verscheen het strijdlied tegen de annexatie, waarvan het eerste couplet luidde:

Wien Zwijndrechts bloed door d 'ad 'ren vloeit, En make 't ruchtbaar onverveerd,

Van vreemde smetten vrii, Dat niemand onzer vraagt,

Verhef' zijn stem als wij; Zo maar te zijn geannexeerd,

Omdat het Dordt behaagt.

Burgemeester De Bruine wees de tuinders op de mogelijkheden van het veilingwezen, hetgeen leidde tot de oprichting van de eerste veiling op het Zomerlust in 1903. Verder dienen verme1d te worden de oprichting van de Boerenleenbank in 1908 en de proeftuin in 1909. De elektriciteitsvoorziening kwam in 1912 tot stand. Massale woningbouw voor de industriele werknemers in Meerdervoort, Da Costastraat en het Julianadorp gaven een belangrijke stoat tot de ontplooiing van de gemeente Zwijndrecht. Bij zijn afscheid in 1917 rnerkte hij op: "Velen heb ik zien komen, maar ook zien gaan. Toen ik hier kwam, was ik de jongste, thans de oudste. Meerderen zijn mij door de dood ontvallen". - Over zijn pionierswerk in Zwijndrecht sprak hij niet. Zonder een van zijn opvolgers te kort te doen, kan men zeggen dat burgemeester De Bruine de man is geweest die de eerste steen heeft gelegd voor het Zwijndrecht van thans.

Rechts: burgemeester Petrus Doorn (geboren op 18 september 1874 te Delft en overleden op 26 december 1928 te Zwijndrecht) en zijn echtgenote P.H. Doorn-Wiersema. Zijn ambtsperiode liep van 1917 tot 1928. Burgemeester Doorn was een streng calvinist. Op 26 november 1917 werd in Zwijndrecht een politieverordening van kracht die het vloeken strafbaar stelde. Door deze verordening verwierf Zwijndrecht bekendheid in heel Nederland. Deze verordening werd na een kleine wijziging door de Hoge Raad bindend verklaard. Na een kortstondig ziekbed moest de Zwijndrechtse burgerij op 26 december 1928 het verlies betreuren van een nog jeugdig en voortvarend burgemeester in wiens werken en in wiens hart de woorden stonden geschreven: "Pro Rege". Het maandb1ad "De Magistratuur" verscheen in januari 1929 met een speciaal rouwnummer gewijd aan de nagedachtenis van burgemeester Doorn.

2. Burgemeester Jan Albert Jacob Jansen Manenschijn (geboren op 4 juni 1880 te Deventer en overleden op 23 mei 1956 te Zwijndrecht) was op 8 augustus 1906 gehuwd met Jennigje Dekkers, geboren op 9 februari 1875 te Joure en overleden op 22 februari 1945 te Amsterdam. Met een onderbreking van 23 apri11942 tot 6 mei 1945 heeft burgemeester Jansen Manenschijn zijn ambt bekleed van 11 februari 1929 tot 1 april 1946. Als reservekapitein van het Nederlandse leger was hij in houding en persoon een direct persoon. Zo zag men hem in marstempo door de gemeente Zwijndrecht lopen en leerde hij de gemeente kennen. In zijn periode namen de plannen voor een vaste oeververbinding concrete vormen aan. In 1929 werden met de veerpont 230.000 auto's overgezet. In 1932 werd het zwembadbedrijf bij de watertoren in gebruik genomen en in hetzelfde jaar kwam ook het badhuis in de Prins Hendrikstraat gereed. Met voortvarendheid werden de bouwplannen voor een nieuw raadhuis aangepakt. Op 24 november 1931 verhuisden de gemeentelijke bureaus van het Veerplein naar het tijdelijke onderkomen, de villa "Catharina" aan de Rotterdamseweg, en op 24 maart 1933 werd het nieuwe raadhuis geopend zonder feestelijkheden. De crisistoestand liet geen festiviteiten toe. In werkverschaffing werd de nieuwe algemene begraafplaats aan de Jeroen Boschlaan (voorheen Lindelaan) aangelegd. Op 12 juni 1938 werd het rooms-katholieke gedeelte van het kerkhof plechtig ingezegend door de hoogeerwaarde deken van Rotterdam. Inmiddels was de bouw voor de vaste oeververbinding over de Oude Maas begonnen en hiervoor moesten de beide Guanostraten en een gedeelte van de Da Costastraat worden afgebroken. In 1939 werd de verkeersbrug met veel feestvertoon in gebruik genomen.

Na een ambtsperiode van zeventien jaar nam burgemeester Jansen Manenschijn afscheid met de woorden: "Gemeenten en Rijk blijven, maar voor ieder is er een tijd van komen en van gaan".

3. 27 april 1931: de gemeenteraad heeft voor de laatste maal de deur van het raadhuis aan het Veerplein achter rich gesloten en zij stelt rich nog even op voor een afscheidsfoto. Van links naar rechts: verslaggever T. Bakker van het Dordtsch Dagblad, een onbekende verslaggever, wethouder Jos Reijers, twee onbekende verslaggevers, daarachter met hoed op W. Jansen (ambtenaar van algemene zaken), met boekje in de hand een onbekende verslaggever, H. de Vos, C.J. Buitendijk, A. de Waard, wethouder Jac, Bezerner, H.J. Horsman, burgemeester J.A.J. Jansen Manenschijn, secretaris W.J. van der Veen, bode Corstiaan van Haren, J.P. Kogeler, A. Smit, A. Middelhoek, P.J. van Gilst, J. Plomp, W. Vogel sr., J. van Dalen, L. Los en Jac. Bakker.

H.J. Horsman sr. was raadslid van 1918 tot 1941 en van 1945 tot 1947; wethouder van 1931 tot 1942 en van 1945 tot 1946. Tijdens de vacature tussen het heengaan van burgemeester J.A.J. Jansen Manenschijn en de komst van burgemeester C. Slobbe viel H. Horsman sr. de eer te beurt door de commissaris der koningin benoemd te worden tot waamemend burgemeester in de periode oktober 1946-januari 1947. Op advies van de heer C. van Epenhuysen werd de heer H. Horsman in 1904 aangesteld tot bedrijfsleider der cooperatieve winkel op de Ringdijk na eerst acht dagen proefgewerkt te hebben op het zoutkantoor van de firma Van Epenhuysen. In de moeilijke jaren voor 1940 heeft hij rich volle dig ingezet voor de arbeidende klasse en hij was een persoon, die steeds een volle dig begrip toonde voor het standpunt van anderen, zonder de belangen die hij voorstond uit het oog te verliezen,

4. Links: in een van de oude schetsboeken van de bekende schilder Willy Sluiter, die hier van 1897 tot 1909 leefde en werkte, is een geestige schets opgenomen van Anthonie van Namen. Hij is geboren op 28 november 1850 als zoon van tuinder Huibert van Namen en Jacoba Rijke en overleden op 29 september 1912. Hij was gehuwd met Betje Kooiman. Anth, van Namen was raadslid van 1889 tot 1912 en wethouder van 1904 tot 1912. De schets is gemaakt ter gelegenheid van zijn verkiezing tot lid van Provinciale Staten in 1898, waarbij zijn eenvoudige moeder hem uitgeleide deed met de woorden: "Jongie, hou je fesoen hoor tussen al die heere". Anth. van Namen is de oprichter van de bekende zaadhandel Van Namen, later gevestigd aan het Achterhakkers in Dordrecht. Hij woonde aan de Ringdijk 410 voor de werfvan Kooiman (later kledingmagazijn C. van Rijswijk en v.d. Wert). Het zaadpakhuis "Lombok" was gelegen aan de Ringdijk tegenover de bakkerij van Brokking in de omgeving van het Maasplein.

Rechts: Anthonie van Namen Hzn.



tv ... ".· ..

hu),t-· U

....

., ?. '~I' I,.v...

1'1 :

?..?. ~

5. In februari 1935 werd de wethouder Jos. Reijers benoemd tot burgemeester van de gemeente Kamerik en Zegveld. Door een huldigingscomite, samengesteld uit alle maatsehappelijke geledingen en verenigingen, werd de heer Reijers en zijn gezin een grootse afseheidshulde bereid in de raadzaal van het raadhuis aan het Raadhuisplein. Op de foto, in het midden: Johannes Reijers (geboren op 21 maart 1887 te Werkendam; raadslid van 1917 tot 1923 en van 1927 tot februari 1935 wethouder) en zijn vrouw, Anna Cornelia van der Poel (geboren op 4 augustus 1887 te Zwijndrecht), Naast de ouders van links naar rechts: zoon Johannes Marinus (geboren op 12 november 1913), dochter Lena (geboren op 23 september 1918) en zoon Willem Arie (geboren op 3 augustus 1915). In zijn afseheidswoord tot de gemeenteraad sprak de heer Reijers de hoop uit dat de raad de partijwensen niet v66r het gemeentebelang zallaten gaan en mocht hij eens bits zijn geweest, dan hoopt hij dat men de spons daarover zou halen. De zaadhandel v/h Jos. Reijers N.V. aan de Burgemeester de Bruinelaan 10 herinnert nog steeds aan de persoon van Jos. Reijers. Vele gasten op de foto komt men elders in het fotoboek tegen. Uiterst rechts staat de heer J.P. Vogel (later referendaris afdeling algemene zaken) en in het midden rechts, achter secretaris W.J. van der Veen, de heer J.M. Kooijman (later referendaris afdeling financien),

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek