Klazienaveen in grootmoeders tijd

Klazienaveen in grootmoeders tijd

Auteur
:   J.H.T. Hoogers
Gemeente
:   Emmen
Provincie
:   Drenthe
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6110-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Klazienaveen in grootmoeders tijd'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Inleiding

De liefde tot zijn dorp en streek is een ieder aangeboren. Deze variant uit een bekend vers van Joost van den Vondel is op velen van ons van toepassing en niet in het minst op de inwoners van Klazienaveen. Zij immers hebben het geluk en het voorrecht te mogen wonen in een plaats die leeft; waar het bruist van activiteiten en waar het goed toeven is, liggend in een omgeving met vele goed bereikbare prachtige natuurgebieden, waar de sams zo nodige rust nog volop is te beleven.

De geschiedenis van Klazienaveen is nog een jonge geschiedenis, want in 1850 ligt het veenmoeras ten zuidoosten van Emmen er nog ongeschonden bij. De ontsluiting van de venen komt dan echter vrij snel op gang en het zijn mensenhanden die die ontwikkeling in gang hebben gezet en doorgezet tot wat Klazienaveen nu is. Wie kennis neemt van de beschikbare feiten en brannen, krijgt bewondering voor hoe onze voorouders uiteindelijk met veel bloed, zweet en tranen dit alles tot stand hebben gebracht.

Een terugblik in graotmoeders tijd kan slechts een bescheiden antwoord geven op de vraag hoe er werkelijk geleefd en gewerkt is.

Ook al is er een verheugende belangstelling graeiend voor de geschiedenis van Klazienaveen en de streek waarin het is gelegen, moe ten we helaas toch vaststellen dat er nog te veel authentiek materiaal verloren is gegaan of dreigt te gaan.

In de voorbereiding van dit fotoboek en in de bijna vier jaar waarin ik de honderd afleveringen "Klazienaveen rand 19 .. toen" heb geschreven, is me gebleken dat velen nog met graagte vertellen over de geschiedenis van Klazienaveen en hoeveel bijzonderheden zij nog kunnen vertellen die nergens zijn vastgelegd. Ik yond het derhalve een must, om door middel van deze bescheiden bijdrage te komen tot een vervolg van, , Klazienaveen in oude ansichten" geschreven door Willen Hielke van Veen. "Oral history" - in de praktijk veel te weinig toegepast - is het vastleggen van de mondelinge overlevering door hen die in staat zijn deze ervaringen en herinneringen onder woorden te brengen. Veel van deze mensen blijken voorts te beschikken over gegevens en beeldmateriaal, dat ongebruikt blijft liggen en na hun dood wegens gebrek aan belangstelling bij kinderen of kleinkinderen verloren dreigt te gaan. De invoering van een zogenoemd "cultureel codicil" - waarbij afspraken worden gemaakt over wat er later met dit materiaal dient te gebeuren, bijvoorbeeld door het ter beschikking te stellen van het gemeenteof rijksarchief of museum - kan daarbij van groot belang zijn. De grate collectie prachtige toto's en ander materiaal uit grootmoeders tijd van Klazienaveen die me de afgelopen [aren is geschonken zal ook een plaats krijgen waar het compleet blijfi en toegankelijk voor hen die nog eens een blik in het dorp van vraeger willen werpen.

Ik nodig u uit om samen met mij door middel van dit boekwerkje een uitstapje te maken in het Klazienaveen uit grootmoeders tijd: de periode van ongeveer 1890 tot aan de Tweede Wereldoorlog. We doen dit via de route die het trammetje van de D.S.M. begin deze eeuw door het dorp maakte. Komende vanaf de landskant vanafErica stoppen we bij de ha1te Dordschebrug en maken even een uitstapje via de Dordschedijk richting Weiteveen. Daarna naar de volgende halte, de trambrug bij de uitmonding van het Scholtenskanaal, en we verzoeken de machinist op ons te wachten tot we weer zijn teruggekeerd van een tocht tot halverwege Klazienaveen-Zwartemeer. De tram brengt ons dan via de Mr. Ovingstraat en daarna het Scholtenskanaal WZ. tot Sluis 2 te Klazienaveen-Noord, dat dan tevens het einde is van onze tocht door Klazienaveen in grootmoeders tijd. Ik hoop dar deze uitgave met evenveel belangstelling wordt bekeken en gelezen als "Klazienaveen in oude ansichten".

Al diegenen, die bij de totstandkoming van dit boekje hun medewerking hebben verleend, wil ik graag heel hartelijk danken. Ik hoop dat dit boekje voor u een feest voor het oog en de herinnering mag zijn.

Jan Hoogers

Komend vanaf de richting Erica beginnen we onze fototocht door Klazienaveen in grootmoeders tijd op de plaats waar het Oranjekanaal (voor velen beter bekend als de Bladderswieke) uitmondt in het Van Echtenskanaal. We zien de eerste kleine houten Oranjesluis, die samen met een stoomgemaal in 1889 werd gebouwd. In het kader van de Marshallhulp werd eind [aren vijftig een nieuwe sluis gebouwd en de Bladderswieke verbreed om zo middels het Bargermeerkanaal het industriegebied van Emmen voor de scheepvaart goed bereikbaar te maken.

2 Daar waar de Bladderswieke uitmondt in het Van Echtenskanaal en verder oostelijk tot iets voorbij de Dordschebrug doorklieft het Van Echtenskanaal de Hondsrug. Staande op die Dordschebrug en kijkend in de richting Erica zien we het best hoe diep het kanaal tussen de hoge wallen ligt. Tegenwoordig, met modern materiaal, zou het graven van het kanaal een fluitje van een cent zijn geweest, maar eind vorige eeuw ging dat nag met menskracht: de kanaalgraver met zijn schop. De verlenging van het kanaal vanaf Erica tot aan de Duitse grens heeft dan oak achttien [aar geduurd.

Op de foto uit 191 8 ziet u hoe diep men moest gaan. De

rwee-onder-een -kapwoningen links op de hoge wal zijn nu de houtskeletwoningen ter hoogte van de Hillegondabrug aan hetVan Echtenskanaal N.Z.

KLAZIENAVEEN

3 Een kiekje enkele jaren later genomen dan de vorige opname, dus 192 O. Het betreft een gedeelte van de Langestraat, even voorbij de gereformeerde kerk in westelijke richting. De hoge bomen links staan in de tuin van de pastorie. De weg richting Erica is nog een zandwoestijn en dat zou het nog wel enige jaren blijven. In 1918 werd de elektriciteitscentrale in het centrum in gebruik genomen, maar het is nog niet doorgetrokken naar dit deel van Klazienaveen. De palen rechts van de weg zijn dan ook geen straatlantaarns, maar masten van schepen. Telefoon was er al wel, getuige

de telefoonpalen links van de weg. In het eerste huis heeft lang melkboer Tijmes gewoond. Deze woning is nu afgebroken en is nu de toegangsweg om achter de kerk te komen. In de volgende drie

huizen hebben onder anderen Heuvelman, Horlings en Boerland gewoond.

"

ZUIDZIJDE KANAAL, KLAZIENAVEE

4 Dit kiekje is genomen vanaf dezelfde plaats als de vorige foto, maar nu in oostelijke richting. De weg en het fiets-voetpad zijn nag steeds niet verhard, maar de pastorie van de gereformeerde kerk die u rechts ziet was intussen wel aangesloten op het elektriciteitsnet. Direct naast de pastorie (in dit geval oostelijk daarvan) staat de gereformeerde kerk nag zander toreno Door de bomen is nag net een glimp te zien van de onderwijzerswoning van de christelijke school. De elektriciteitspaal iets verderop, die pal voor de toegang tot de schaal staat, heeft schijnbaar al menige klimpaging maeten daorstaan.

n t! rl.1<: P" /0" ? K ezrene -een

5 De gereformeerde kerk aan de Langestraat, gebouwd in 1891 onder arehiteetuur van AlbertWassing door aannemer OldertTepping uit Noordbarge voor een aanneemsom van f 2200. Het betrof de bouw van het voorste deel dat we op de foro zien. Het aehterste, daar dwars opstaande deel, werd gebouwd in 1908. Onder arehiteetuur van W van Straten werd later de kerk nag weer verbouwd en kreeg een toren. De kerk kreeg de naam "Eben-Haezer" en de eerste dominee was ].v.d. Vlies.

GEREFORM EERDE KERK, KLAZIENAVEEN

6 Het was op 1 2 maart 1902 te Nieuw Dordreeht dat de Vereniging tot Stichting van Seholen met den Bijbel voor de omliggende veenkolonien werd opgerieht. De bouw van de eerste ehristelijke school te Klazienaveen kon beginnen. Dat ging met de nodige voorrvarendheid, want al op 30 juli 1903 werd de school met drie klaslokalen offieieel geopend en konden de toen 138 leerlingen onder leiding van hoofdonderwijzer De Bruyn en rneestel' Pelikaan de nieuwe school betrekken. In ] 909 volgde er een uitbreiding met een 10kaal en in 191 ] nog eens met twee lokalen bovenop de reeds vier bestaande. Hoofdonderwijzers van deze lagere

school waren achtereenvolgens: J. de Bruyn, P. van Rotterdam, H. Oostijen, J. Visser en W Dijkstra. De school werd in ] 992 gesloopt en heeft plaats gemaakt voor bejaardenwoningen.

DORDSCHEBRUG

7 Jan de Bruijn, geboren op 17 juli 1866 te Naarden, kunnen we zeker rekenen tot een van de pioniers van het christelijk onderwijs te Klazienaveen. Hij werd per 1 mei 1903 benoemd als eerste hoofd van de eerste christelijke school te Klazienaveen. Men verzocht meester De Bruijn om zijn reis naar Klazienaveen nog even uit te stellen, want de school was op die datum nog niet klaar en er was geen onderwijzerswoning. Maar hij kwam en de lessen werden gegeven in de kerk. Per brief van 16 juni 1927 vroeg hij om gezondheidsredenen ontslag, wat hem per 15 oktober eervol werd verleend. Naast zijn vele activiteiten in het onderwijs

was hij ook nog zeer aetief betrokken bij de Oranjevereniging, de Vrijwillige Landstorm en de Anti Revolutionaire Partij. Hij overleed te Emmen op 18 maart 1931 in hotel Groothuis tijdens een toespraak VOOT de Vrijwillige Landstorm.

8 Het was 12 oktober 1935 toen de chrtstelijke muziekvereniging "De Bazuin" werd opgericht. Initiatiefnemers waren toen dominee Verhoog, Y. Woudstra, H. Knol en G. Woelders. Dirigent werd A.R. van Wijk uit Val the , die dit oak nog was to en het korps in 1960 zijn 25-jarig bestaan vierde. De vereniging heeft nog bestaan tot 1 januari 1990. Enkele leden rnusiceerden tot voor kart nag in huiskamerkring. Op de foto de voorste rij van links naar rechts, 1. Post, R. Post, G. Woelders (een van de oprichters) , A.R. van Wijk, J. Luchies en H. Post. Midden: 1. Veldman, R. Post, E. Post, K. Post, H. Luchies en T. Homans. Achter: G. Veldman, B. Be-

rends, J. Woelders, W de long en T. Reinders.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek