Klazienaveen in oude ansichten

Klazienaveen in oude ansichten

Auteur
:   H. Wiegers, W. Hielke en H. Visser
Gemeente
:   Emmen
Provincie
:   Drenthe
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3827-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Klazienaveen in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Gelukkig is het land,

Waar 't kind ziin moer verbrand.

(moer of moor is veen)

INLEIDING

De plaats Klazienaveen, de naam zegt het at, is door het veen ontstaan. Deze naam is er aan gegeven door de grote industrieel en wellicht de grootste vervener van Nederland, W.A. Scholten uit Groningen. Deze he eft de naam van zijn vrouw, Klaziena, vereeuwigd in de plaatsnaam Klazienaveen. De naam van Scholten zelf vindt u terug in het Scholtenskanaal. Aan het Scholtenskanaal was het centrum van Klazienaveen gepland met aan de westzijde hotel, postkantoor, marechausseekazerne, dokterswoning, enige winkelpanden en natuurlijk een begaanbare weg. Dit ailes is er ook gekomen.

Maar ziet, zoals het dikwijls doet,

't Komt anders uit dan men vermoedt.

dichtte Wilhelm Busch tientailen jaren geleden al en zo is het ook hier gegaan. Het centrum is gekomen aan het Van Echtenskanaal, het kanaal waardoor eens, net als door het Scholtenskanaal, een levendige

scheepvaart plaatsvond, vooral door de afvoer van turf. Het Scholtenskanaal is inmiddels afgesloten en nu (in 1974) zou men, vooral in het centrum, ook het Van Echtenskanaal graag gedempt zien. Met een variatie op een Duits gezegde zouden wij kunnen schrijyen: "Het kanaal heeft zijn plicht gedaan, het kanaal kan gaan" (ja, dichtgaan dan).

Als waterweg heeft het geen zin meer en het verdeelt de plaats maar in tweeen, Vroeger had den de beide kanten van het kanaal zelfs nog verschillende namen, de noordzijde heette toen aileen Klazienaveen, de zuidzijde werd aangeduid als Barger-Oosterveen. Om de zaak nog een beetje ingewikkelder te maken, werd het geheel in de volksmond meestal "Dordsebrug" genoemd, naar de brug over het Van Echtenskanaal. Hierbij stoten wij meteen op de ouderdom van Klazienaveen. De eerste Dordsebrug droeg als jaartal 1889. Nemen wij dit jaartal als geboortejaar van Klazienaveen dan zien we dat de plaats nog erg jong is, nog lang geen honderd jaar.

Dit houdt tevens in dat de hele bevolking import is of

in ieder geval kinderen of kleinkinderen van import. Dit verklaart wellicht ook de durf en ondernerningslust van de inwoners. Het zijn meestal niet de bangsten, die gaan emigreren of in dit geval "migreren". Men wil de vroegere veenbevolking graag afschilderen als drinkers en vechtersbazen (juister nog: messentrekkers). Natuurlijk waren die er; de uitgevochten vetes op de voorjaars- en najaarsmarkt, waar meestal bloed vloeide, bewijzen dit. Maar dan moeten wij ook even kwijt dat deze veenbevolking honderden hectare land, door mid del van enorm zwaar handwerk - wat het turfgraven toch was - enige meters lager heeft gelegd. Hierdoor kwam een toen zeer gewilde brandstof bloot en ontstonden tevens de vruchtbare dalgronden voor boer en tuinder, 0, zo! Wie het ene zegt, moet het andere niet verzwijgen.

Gelukkig is het land ... Ja, ook de jeugd van toen, hier in de veenstreken heeft geluk gekend, al was het dan meer geluk in eenvoud en eendracht dan in welvaart. Vrees voor dik worden bestond er praktisch niet, want zelfs de veel gegeten spekpannekoeken maakten

nog niet dik, maar waren hard no dig om het lichaam voor het zware werk in stand te houden. Voor de koude wintermaanden was er dit voordeel: in het veen keek men niet op een turfje. Voor open vuur en potkacheltje was er voldoende brandstof. Klazienaveen met zijn ruim twaalfduizend inwoners is geen historische plaats. Dus geen kastelen, burch ten of iets dergelijks. Geen eeuwenoude wegen, waarover legers of mensengroepen trokken ... Wat zeg ik? En de onder het veen verborgen en deze eeuw blootgelegde gedeelten van de Romeinse brug dan? Inderdaad! Hoe wild, woest en ledig dit onbegaanbare moerasgebied ook was, toch zijn er, lang voordat de eerste man de stikker in het veen kon steken, hier mensen geweest.

Met dit stukje oude geschiedenis moeten wij het doen. Gelukkig is dat ook niet de bedoeling van deze uitgave, maar gaat het om de jongere geschiedenis. Even tijd? Vooruit, dan gaan wij met een plaatje en een praatje wat herinneringen ophalen. Veel plezier ermee!

1. Dit p1aatje stelt het houten hervormde kerkje voor op het bovenveen te K1azienaveenNoord in het begin van deze eeuw. De beide personen zijn de jonge evangelist W. de Weerd en vrouw. Toen dit kerkje vervangen werd door een grotere stenen kerk op het reeds afgegraven veen aan het Scholtenskanaal is dit houten gebouwtje overgeplaatst naar Barger-Compascuum, waar het nog jarenlang dienst heeft gedaan. De heer De Weerd heeft door zijn vele activiteiten grote bekendheid verworven tot ver buiten zijn standp1aats.

2. Hier staat pastoor A.C. Dames op het kerkhof achter de katholieke kerk tussen veen en turf in Klazienaveen. De kerk zelf komen wij nog wel tegen. Was het veen voor de kerkbouw dan al afgegraven, meneer pastoor heeft nog ruim zicht op de veenderij rondom. Tussen kerk en de korenmolen op de achtergrond in de nevel belette geen woning het uitzicht, hoogstens een turfbult. Dat is nu wel een beetje anders.

KLAZI ENAV EEN.

K(jkjes in de veender-ij.

3. Een eenvoudige arbeiderswoning op het bovenveen. Dat zo'n huis meestal als "keet" betiteld werd, is geen wonder. Op de voorgrond is een begin gemaakt met turfgraven, het zogenaamde "afbonken" was heel belangrijk. Een staatsman met vooruitziende blik (regeren is immers vooruitzien) heeft al ver voor 1900 hierover een wet ontworpen. Deze wet schrijft voor dat de bovenste laag van het veen behouden moet blijven. Vermengd met zand ontstaat hieruit dan later de vruchtbare dalgrond.

Turtqreven met erbeiderswoninq. KLfiZIElYfiVEEIY.

4. Zo, het afbonken is al gebeurd, de brokken veen van de bovenste laag zijn, voor behoud, in de "koele" terecht gekomen. Je kunt voor de woning mooi zien, hoe dik die laag wettelijk moet zijn. Dit werd gecontroleerd door een ambtenaar, de zogenaamde "twintig doemer" (doeme: duim). De turfgraver he eft van de volgende laag reeds gedeeltelijk turf gegraven. Dit gaat door tot voorbij de voorkant van de woning. Daarna gaat het verder naar beneden, waardoor een nieuwe koele (kuil) ontstaat voor het afbonken.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek