Krommeniedijk in oude ansichten

Krommeniedijk in oude ansichten

Auteur
:   G. Visser
Gemeente
:   Zaanstad
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4504-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Krommeniedijk in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Krommeniedijk is het meest westelijke eind van wat sinds enkele jaren Zaanstad heet. Een lintvormig dorpje, oorspronkelijk langs een dijk ontstaan, dat in 1980 het 700-jarig bestaan herdacht. In oorsprong zuilen de bewoners (nu een 450 in getal) voomamelijk op de landbouw en visserij gericht zijn geweest, later zochten en vonden vele Krommeniedijkers werk in de langs de Zaan verrijzende fabrieken en andere industriele bedrijven. Bij de feestelijkheden van vorig jaar is echter ook de nadruk gelegd op de walvisvaart, waarin een paar eeuwen geleden vele Kromrneniedijkers deel hadden. Ret was in die tijden mogelijk om ergens ter hoogte van het huidige Callantsoog vanuit zee het land in te varen en via de grote meren het hart van West-Friesland, het II en Amsterdam te bereiken. Die route voerde langs Krommeniedijk door een waterloop "De Cromme II" geheten en naar die waterloop zijn zowel Krommenie als Krommeniedijk genoemd.

Von den dus in oude tijden vele Krommeniedijkers werk en brood bij en om de walvisvaart, omstreeks diezelfde tijd vestigden zich in Krommenie (een klein half uur gaans van Krommeniedijk) ook de zogenaam-

de "rolreders". Dit waren zeildoekfabrikanten die hun produkten aan de zeilvaart leverden. Die produkten werden aanvankelijk niet fabriekmatig vervaardigd maar de rolreder had een aantal "thuiswevers" in dienst. Dat waren mensen die aan hun huis een vertrekje hadden gebouwd waarin hun weefstoel stond, een met handen en voeten bediende constructie waarop de wever het zeildoek vervaardigde. Een zwaar en slopend werk, van's morgens vroeg tot's avonds laat; de meeste weyers werden dan ook niet oud. Pas eind vorige eeuw heeft de laatste Krommeniediiker-thuiswever zijn werk beeindigd.

Landelijk is Krommeniedijk altijd geweest en tot in onze tijd is dat zo gebleven. Zoals gezegd verrezen de woningen langs een dijk die het achterland tegen de wateren van de Cromme II moest beschermen en al is die doorvaart nu geslonken tot een smaile sloot, Krommeniedijk wordt nog altijd begrensd door groene landerijen en door een flinke plas die nu "De Krommenie" wordt genoemd. WeI komt zuidelijk de bebouwing van Krommenie flink oprukken, maar een brede groenstrook zorgt er toch voor dat het landelijk karakter van Krommeniedijk bewaard blijft. Dat zal

iedereen kunnen getuigen die het dorpje doorwandelt. Voor het samensteilen van dit kijkboekje hebben wij die wandeling ook weer eens gemaakt en wel van west naar oost. Wie vanaf het even buiten Krommeniedijk gelegen fort het dorp binnenkomt, heeft direct het kenmerkend aanzicht van Krommeniedijk voor zich. Dat toont ook het eerste plaatje. Het van 1755 daterende hervormde kerkje beheerst het beeld, al is het 's zomers zo in opgaand groen verpakt dat de spits van het torentje nauwelijks meer zichtbaar is. Wie vervolgens het bruggetje over gaat dat de eertijds brede doorvaart overspande, passeert bijna direct daarna cafe "Vanouds het Veerhuis" dat de scherpe bocht die de weg daar ter plaatse maakt, beheerst. In dit cafe woonde vroeger ook de tolgaarder die het hek bediende dat de weg voor de passanten afsloot. Deze tol is in 1933 opgeheven. Wie op dit punt rechts afslaat komt na enkele minuten buiten het dorp op de oude Westdijk die naar Krommenie voert; linksaf voert de weg door het eigenlijke dorp. Men passeert dan al heel gauw het pittoreske kerkje dat een bezoek zeker waard is. Vervolgens zijn het voorlopig aileen aan de linker kant de woningen, wat tuinderijen en

een enkele boerderij, die het beeld bepalen. Tien minuten lopen verder vindt men rechts het dorpshuis van Krommeniedijk, waarin zich nu al twintig jaar het drukke verenigingsleven van de dorpelingen afspeelt. Een centrum van aktiviteiten dat een grote stimulans is voor het gemeenschapsleven van de Krornmeniedijkers. Hier ongeveer bevindt zich ook de lagere school, de enige onderwijsinstelling die het dorp rijk is en waarvan het voortbestaan wegens te weinig leerlingen nogal eens aan een zijden draad heeft gehangen. Vanaf dit dorpscentrum is het nog een kwartiertje wandelen naar het eind van het dorp dat zich langs de "Taandijk" tussen de weilanden verliest.

Wij zeggen allen hartelijk dank die ons bij het sam enstellen van dit boekje door het beschikbaar steilen van ansichten en foto's hebben geholpen. Lang niet altijd is het gelukt om alle op de plaatjes zichtbare personen met name te noemen maar daarvoor zijn de toto's ook van te oude datum. Wij vertrouwen echter dat menige Krommeniedijker evenals zijn kinderen en kindskinderen, van deze blik in het verleden zullen genie ten en er even het hart aan ophalen.

1. Dit is het karakteristieke bee1d voor wie Krommeniedijk vanuit het westen binnenkomt. De toren van het oude kerkje ziet u midden in het beeld, reehts het voormalige tolhuis en aehter de beide jongens het bruggetje over de doorvaart tussen het water van de Krommenie en (reehts) de plas De Grote Ham. De foto werd omstreeks 1908 genomen, waarsehijnlijk door fotograaf Jan Krijgsman wiens familie toen in het tolhuis woonde. Op het huis valt nog flauw het woord "fotografie" te lezen. De jongens op het weggetje zijn Kl. Reijne (links) en Thomas Boekel. De vrouw met de witte boezelaar is mevrouw Krijgsman.

2. Dit plaatje werd omstreeks dezelfde tijd als het vorige gemaakt vanaf de "tolbrug". Helemaal links op de foto bevindt zieh de boenwal aehter de voormalige pastorie, in het midden de boerderij waar tegenwoordig H. Al het bedrijf uitoefent en reehts over de sloot het huis waarin, ten tijde dat deze foto gemaakt werd, de familie Reijne woonde. Om het tolgeld te ontlopen legden de Reijne's een plank over de sloot en kwamen zo in Krommeniedijk. Deze familie had in de volksmond dan ook lang de naam "Reijne van de plank". Dit ter onderseheiding van andere families Reijne. De sloot ten slotte is al wat overbleef van de brede vaarweg waarlangs in vroeger eeuwen walvisvaarders en andere zee- en binnenvaartsehepen richting Amsterdam trokken.

3. Het tolhek zoa1s het ruim een eeuw heeft gestaan. Het werd in 1830 gep1aatst en pas in 1933 opgeruimd. Dit dankzij de ve1e akties die de Zaanse bevolking in de jaren twintig en het begin van de jaren dertig van deze eeuw tegen de tollen in hun gebied voerde. Het tolhuis zelf is altijd een cafe geweest waarvan de naam "Vanouds het Veerhuis" herinnert aan de tijd toen de "tolbrug" er nog niet was en passanten met een bootje over het water werden gezet. De foto dateert van 1920.

4. In cafe "Vanouds het Veerhuis" was eertijds ook een biljartclub gevestigd. Hier poseren omstreeks 1905 de leden voor hun clubhuis en bij hun spel namen ze blijkens het opschrift van het bord "aile uren een lepel". Wat die lepel inhield staat er niet bij, maar het zal wel geen water geweest zijn. Van links naar rechts zien we de volgende personen: Jan Rol, Kl. Reijne, Kl. Krijgsman, Dirk R01, Siem Bunschoten, Jb. Slooten, Siem Noom en Henk Reijne. Knielend, van links naar rechts: Jan Krijgsman, Cor Koome en Jb. Reijne.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek