Warning: mysql_connect(): Headers and client library minor version mismatch. Headers:50156 Library:50527 in /home/0003/sites/s245/europese-bibliotheek.nl/web/require/database.req.php on line 15

Warning: session_start(): Cannot send session cookie - headers already sent by (output started at /home/0003/sites/s245/europese-bibliotheek.nl/web/require/database.req.php:15) in /home/0003/sites/s245/europese-bibliotheek.nl/web/require/require.req.php on line 2

Warning: session_start(): Cannot send session cache limiter - headers already sent (output started at /home/0003/sites/s245/europese-bibliotheek.nl/web/require/database.req.php:15) in /home/0003/sites/s245/europese-bibliotheek.nl/web/require/require.req.php on line 2
Uitgeverij Europese Bibliotheek | Kwadendamme in oude ansichten | boeken | alfabetisch-overzicht
Kwadendamme in oude ansichten

Kwadendamme in oude ansichten

Auteur
:   A.A.J. de Boo
Gemeente
:   Borsele
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3229-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kwadendamme in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Historie in vogelvlucht

Kwadendamme is voor 1400 ontstaan in de nieuw-ingepolderde Zwakepolders: Slabbekoorn, Vreeland polders, Kaneelpolder en Stellepolder. De kaart van Christiaan Sgroten noemt het in 1573 "Steell" (een verschrijving van "Stelle"). Nissestelle en Baarlandstelle zijn op die kaart ingetekend met een huisje.

Het zijn in hoofdzaak boeren met hun knechts en meiden geweest die de nieuwe polders kwamen bewonen. Die boeren konden ruimschoots in alle eigen behoeften voorzien en ze waren daardoor onafhankelijk. De hervorming had in 1578 op de Zuidbevelanders dan ook bijna geen greep, Wei werden de kerken en de kerkegoederen genaast, maar de boeren bleven - met hun arbeiders en arbeidsters - katholiek. Ze stelden zelfs hun huizen en schuren aan de priesters beschikbaar om er de mis op te dragen, huwelijken te sluiten en doopjes toe te dienen, biecht te horen en de eerste communie te vieren. Het werden "kerkhoeven". Daarvan waren er in de omgeving van Kwadendamme genoeg. We noemen: "De Kaneelpolder", "De Steenen Hoeve", "Hoeve Siguit" (Jasperse), "De Phoenix", "De Parelvisserij", "De Oude Brouwerij", "Het Westdorp", "De Quistkosthoeve",

"Nissestelle I" (De Winter) en ;,Nissestelle II" (Acda), "Weltevreden", "Voor Den Tijd", "Hof't Zand", "La Solitude", "Hof Middelzwaake", "Nooitgedagt" en "Ostria".

Die hoeven lagen in wei vijf verschillende arnbachtsheerlijkheden. Als .het kerken in de ene heerlijkheid werd bernoeilijkt, kon men toch zijn godsdienstplichten vervullen in een andere hoeve dichtbij, maar in een andere heerlijkheid gelegen.

Kwadendamme was eeuwen tevoreneen kapel rijk. Die stond in de noordoosthoek van Oudvreeland, maar in 1573 wordt geconstateerd dat die kapel allang is verdwenen. Wij denken aan een dijkdoorbraak. In 1686 behoort ruim negentien gemeten grond aan de voorrnalige kapel die tot 1838 nog in Oud Vreeland wordt aangeduid met "waar de kapel plag te staan".

Dan heeft er ook nog een "ridderhof" te Kwadendamme gestaan, waar verder niets van bekend is dan dat de funderingen dwars door De Witte Dam tot onder ,,'s Lands Welvaren" liggen. Hoogstens zou hieruit destijds Het Pleintje kunnen zijn ontstaan; het zou dan ooit de tuin van die hofstee geweest kunnen zijn,

Op Kwadendamme heeft een schuttersgilde bestaan, "Sint Sebastiaan", dat eigenlijk het gilde van Hoedekenskerke,

Vinninge en Ostende was. Het werd in 1677 voor Kwadendamme heropgericht. Het schuttershof van dit gilde was "De Zwaan", waarin na de gedeeltelijke verwoesting in 1944 onder andere een Kampense schelling werd gevonden van rond 1630. "Sint Sebastiaan" is eind januari 1903 opgeheven. In de Franse tijd is het idee geboren in dit oude centrum een katholieke kerk te bouwen. Dat gebeurde in 1801. Het gebouwtje stond evenwijdig aan de dreef naar het land van J oos de Haan, Waar nu de toren van de kerk is, was toen de pastorie. De Haans dreef heette weldra Kerkdreef; naar het westen liep ze dood op de watergang van de Liesjesweel. Kwadendammes kerk was, evenals die van 's-Heerenhoek, za gebouwd dat ze in een ommezien tot schuur kon worden ingericht, als de toestanden van vaar 1795 weerkeerden. Daarom komen er in 1820 pas een toren, uurwerk en luidklok, De Kerkdreef wordt aangezand om een ietwat redelijk wegdek te krijgen. Kwadendamme wordt dan een nederzetting voor ouderemensen die dichtbij de kerk willen wonen.

Er komt een smid (Jan Pieterse de Jonge, 1810, waar nu Hundersmarck is), een wagenrnaker/klompenmaker (Jan de Belder, 1800, waar nu het PZEM-gebouwtje is), een karrelappet (Pier-de Belder, waar de smidse van Depondt was), een

boerenklerenmaker (Gommertje Beulens, 1800, bij de Lindeboom) en een schoenmaker (Pieter Raas, 1814, aan het Langeweegje bij de Kruisweg). Ook winkeliers en herbergiers vestigen er zich voor de opvang van verkleumde kerkgangers en voor het bij hen kunnen doen van "booschappen": winkelwaren - zelfs brood - kocht men bij voorkeur voor een hele week tegelijk.

Als er in 1873/74 een parochiale school is gebouwd, is een toppunt van leefbaarheid voor het dorp bereikt.

Van nadien stammen de in dit boekje opgenomen foto's en ansichten. Ze helpen ons het leven en de toestanden van vroeger weer eens aan te zien en te doorleven. Het belangt ons aller voorgeslacht aan! Een keuze is altijd aanvechtbaar. Veel van het moois dat in beeld bewaard bleef hebben we met kunnen opnemen. Toch hopen we dat u aan deze keuze genoegen beleeft.

Zonder de hulp van anderen hadden we dit boekje niet kunnen presenteren. We danken in het bijzonder Marien Geus, Ka Geus-de Baar, Bas Chamuleau, Dina ChamuleauVerbeek en mijn zoon Rob, die ons zozeer hebben geholpen.

1. Luchtfoto van Kwadendamme vanuit het westen genomen. Op de plaats waar thans de beide scholen (Kleuterhaven en Monseigneur Heijligersschool) staan, was ongeveer de oorspronkelijke "quaden damme", doorgebroken en vemield v66r 1400. Op de foto is dat het donkerder, driehoekige stuk grond boven de brede lichte strook.

Luchtfoto van A. van der Poest Clement Sf. te Nisse.

2. Hoeve "V66r Den Tijd" omstreeks 1895, gezien vanaf de Siguitse Dijk, De dreef links is thans ongeveer de Rozenstraat; de hoeve stond zowat waar de bungalow "Vreeland" nu is. Hier woonde v66r 1800 Adriaan Cornelisse Pover, die het brein was van het groepje personen dat in 1799 een kerk te Kwadendamme wilde stichten. Tot zijn dood, in 1821, hield hij als "boekhouder" stevig de touwtjes van "zijn" in 1801 gebouwde kerk in handen. In 1821 kwam de hoeve in handen van Jan Marinusse Langemaere en daarna in die van zijn dochter Ka. Toen Ka in 1900 overleed wilde geen van haar vijf kinderen de hoeve, zodat die in 1901 werd verkocht en gesloopt. De schuur werd herbouwd aan de Schoortjeszandweg onder 's-Gravenpolder (thans Joop Boonman). Op de foto zien we Cathrien en Kees Keijzer, kleinkinderen van Kaatje Langemaere.

3. Foto uit de toren genomen (ongeveer 1930) in oostelijke richting. Links is de Kerkdreef. Naar rechts zien we "Het Pleintje" (nu Witte Dam) met de muziektent voor het huis van bakker Arjaan Bal. Terzijde van diens schuur begint het Donkere Weegje, dat naar de Siguitse Dijk slingert. Rechts onderaan is een huis met zijvleugel. Dat was cafe "De Zwaan", waar Cornelis Marinusse Copmels in 1799 reclame begon te maken voor een kerkgebouw. "De Zwaan" heeft tot 1920 als cafe bestaan. Bij de bevrijding (26-29 oktober 1944) werd het rechterdeel grotendeels verwoest. Door herbouw en verbouw is het thans, op "De Kamer" na, onherkenbaar veranderd.

-'.,..-

f§]immm

~~c~J ~l~~~~.:~

' .. -........_-

J~ ~d. Jt1= Q~~ &~:~

.~~~~ .

4. Zo was de kerk van Kwadendamme tussen 1801 en 1902. Deze prent is een vrij ruwe schets: de spits van de toren was in werkelijkheid achtkantig en het dak van de pastorie was ongeveer een halve meter lager dan het dak van de kerk.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek