Leiderdorp in oude ansichten

Leiderdorp in oude ansichten

Auteur
:   C. Hobo
Gemeente
:   Leiderdorp
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3850-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Leiderdorp in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

VERANTWOORDING

Ret was moeilijker dan ik dacht om in een boekje van tachtig bladzijden te laten zien hoe Leiderdorp er uitzag tussen 1875 en 1925.

Allereerst, omdat in die periode de annexaties van 1896 en 1920 vielen en Leiderdorp aan Leiden de gebieden met een randstedelijke bebouwing moest afstaan. Ret grondgebied, dat zich in vroeger eeuwen zelfs uitstrekte tot aan de Burcht in het centrum van Leiden, werd verkleind van 1.407 tot 1.172 hectare. Ret zielental liep daardoor in 1896 terug van 4.726 tot 1.700 en in 1920 van 3.118 tot 2.083.

In 1920 bleef er vrijwel niet meer over dan een lintbebouwing langs de Oude Rijn.

In detweede plaats was het samenstellen van dit boekje geen eenvoudige zaak, omdat in deze serie in 1968 een boekje over Leiden is verschenen, zodat ik me moest beperken tot de huidige grenzen, de Oude Rijn en de ZijI. Ook het feit dat de lintbebouwing langs de Oude Rijn eerst in het begin van de dertiger jaren werd losgelaten, bepaalde in sterke mate het "gezicht" van dit boekje. Hoewel het de titel "Leiderdorp in oude ansichten" draagt, werden behalve enkele oude foto's ook enkele foro's van latere datum opgenomen, enerzijds omdat nu eenmaal niet alles is vastgelegd in oude ansichten, anderzijds omdat de enorm snelle groei na de Tweede Wereld-

oorlog tot gevolg had, dat diverse woningen en andere gebouwen moesten worden afgebroken en van de verdwijnende situaties eerst kort voor de afbraak een foto werd genomen. Een enkele keer is dus gebruik gemaakt van naoorlogse foto's om toch te kunnen laten zien hoe Leiderdorp er uitzag in "grootvaders tijd".

Ten slotte werden ook enkele groepsfoto's opgenomen, om de lezer een indruk te geven van de samenlevingsverbanden in een dorpje van ongeveer tweeduizend inwoners. Aangezien het aanzien van oud-Leiderdorp zeer sterk wordt bepaald door het verleden en het de nietautochtone inwoners steeds weer opvalt dat er, behalve de kerk en enkele oude boerderijen, betrekkelijk weinig uit vorige eeuwen is bewaard gebleven, heb ik gemeend er goed aan te doen in dit voorwoord ook iets over het ontstaan en de ontwikkeling van Leiderdorp te moeten opnemen.

De Oude Rijn was in oude tijden de grens van het Romeinse rijk. Ten zuiden daarvan liep de heirweg naar de kust, ten noorden .daarvan lag het "niemandsland", een moerassige en vrijwel onbewoonde streek. De oudste bewoningssporen, uit de derde eeuw na Christus, zijn dan ook niet meer dan die van een vissersnederzetting, Uit oude stukken is Leiderdorp eerst bekend uit de lijst van goederen van de Sint-Maartenskerk te Utrecht,

een lijst waarvan de oudste delen van omstreeks het jaar 177 dateren.

Het gebied ten noorden van de Oude Rijn, waar Leiderdorp ligt, kreeg echter eerst een definitieve bewoning na hetjaar 1000.

Met uitzondering van de geannexeerde gebieden - de eerste annexa ties vonden reeds plaats in de veertiende eeuw - ontwikkelde Leiderdorp zich tot een agrarische nederzetting. Tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten, zo lezen we in de beschrijving van Van der Aa, werden hier "gruwelijke tonelen van verwoesting aangericht". Ook tijdens het beleg van Leiden werden in de om Leiden Iiggende "ambachten" grote verwoestingen aangericht. De Spaanse bevelhebber had in Leiderdorp' zijn hoofdkwartier. Allerdroevigst was de toestand waarin ons dorp zich na de belegering bevond.

"Het bloeiende dorp, vroeger een juweel aan de kroon van Rijnland, was bijna volkomen verwoest. Vele huizen en boerenhofsteden waren in brand gestoken. Aileen de geblakerde muren waren nog over en toonden de moedwil van de vreemde krijgsbenden. De kloosters en de parochiekerk waren aan een algehele vernieling niet ontkomen. De kerk had gediend tot legering der soldaten en tot paardenstal", zo lezen we in de beschrijving van VanderAa.

De kerk werd in 1620 herbouwd en is het oudste gebouw in de gemeente.

Na deze korte historieschets zal het een ieder die dit leest duideJijk zijn, waarom er zo weinig uit vroegere eeuwen bewaard is gebleven.

Omstreeks 1630 telde het oude ambacht 128 huizen, een eeuw later 195 en nog een eeuw later 330. Omstreeks 1840 vonden de inwoners hun bestaan niet aileen in melkerijen, kaasmakerijen en warmoeslanden, maar waren er ook drie steenbakkerijen, een pannenbakkerij, een Iijmkokerij, een traankokerij en een houtzaagmolen. Daarbij dient men wei te bedenken, dat Leiderdorp zich toen nog uitstrekte tot de Zijlsingel, de Herensingel en de Maresingel in het huidige Leiden.

Gaarne spreek ik de wens uit, dat ook de niet-autochtone inwoners, nu de gemeente reeds meer dan 16.000 zielen telt, na deze uiteenzetting met belangstelling en begrip van dit boekje kennis zullen nemen.

Hartelijk dank aan allen die mij bij de samenstelling behulpzaam zijn geweest door het verstrekken van ansichten, toto's en inlichtingen. De ondervonden medewerking was bijzonder groot.

GEill:EXTE [,r:rnt:lJ)onp.

r I

so s rtt: Ii W o "I} s

-"~ ~

_ .so.-_K.--,

=~;:.;:. !o.h ?? ~~"""

1:-"- :.----~~- --...:"

: ~. - __ '>':"0 __ ~._",_.~_~, ~.I,:. ---'

!31i7.

Greet uit LEIDERDORP.

1. We beginnen onze wandeling in Achthoven, ongeveer op de plaats waar de Oude Rijn de gemeente binnenkomt. Met een "Groet uit Leiderdorp" zien we hier aan de rechterzijde van de weg de boerderij Ringgraaf, die sedert 1872 wordt bewoond door het geslacht Van Zwieten. De uit oude stukken reeds in 1793 bekende "kapitale boerenwoning met zomerhuis en stalling voor koeien, staande aan de Lage Rijndijk in Agthooven onder den Ambagte van Leyderdorp", was kort voor 1872 tot de grond toe afgebrand.

2. Gaande over de Achthovenerweg in de riehting van het dorp zien we vervolgens de boerderij Achthoven, die sedert 1831 wordt bewoond door het geslacht Roest. "Agthooven" werd oorspronkelijk ter leen gehouden van de domproostdij te Utrecht. In 1676 ging ze uit de boedel van E. Pieek, heer van der Does, over op Abr. Foreest, in 1696 op Van der Marek, in 1706 op P. van Lelyveld en vervolgens op mr. P. F. en P. G. Hubrecht, de laatste twee schouten van Leiderdorp. Ret theehuisje en het kapitale voorhuis werden in 1880 gesloopt.

Groet ult LEIDERDORP.

3. In dezelfde eigendornspapieren als van de boerderij Achthoven wordt in 1676 de woning Hoogkraan genoemd. In 1716 werd "Hoogcraen" beschreven als een hofstede met stalling voor paarden en koeien, een zomerhuis en een houtbos. Meer dan anderhalve eeuw is deze boerderij bewoond geweest door het geslacht Koot. Het gehele gebouwencomplex wordt momenteel grondig "opgeknapt" en zal als buitenplaats worden betrokken door de heer F. de Boer.

4. In Achthoven hebben van ouds twee steenfabrieken gestaan, een waar nu de woningen van Patrimonium staan en een waar nu Durisol bouwelementen maakt. De laatstgenoemde steenfabriek werd in 1801 door Pieter Reijnaud overgedragen aan Jan Janse Koning. Deze steenfabriek werd oorspronkelijk ter leen gehouden van de domproostdij te Utrecht. Omstreeks 1930 ging de familie Koning over op het maken van drijfstenen en in 1940 werden het bouwelementen. Van de heer J. Koning werd deze luchtopname, gemaakt voor 1930, verkregen.

5. In 1906 bouwde H. P. Koning J.Jzn. de villa Casa Cara, naast de toenrnalige steenfabriek. Op deze kaart is verder net nog zichtbaar de boerderij Dijkzicht, die reeds voorkomt in uit 1754 daterende stukken, Ze kwam in eigendom van de familie Bos via de schoonvader van zijn grootvader, genaamd Broeckhuijzen. Thans is deze boerderij eigendom van de gemeente.

UI'IG. li"AUTA. V:ELSEli".

6. Deze van v66r 1905 daterende foto is genomen vanaf de Hoge Rijndijk in Zoeterwoude, vanaf de overzijde van de Oude Rijn. De huisjes op de voorgrond staan langs een loodrecht op de Oude Rijn uitkornende sloot. Aan de overzijde ziet u de tussen de Achthovenerweg en het Jaagpad staande boerderij van A. van Leeuwen.

LEIDEROORP. 1153.

7. Deze boerderij heeft in 1970 plaats gemaakt voor de bungalow van de familie Stoeke. Ze stond aan het Jaagpad op de plaats waar de Kleine Does uitmondt in de Dude Rijn. Deze oude boerderij werd achtereenvolgens bewoond door de families Van Leeuwen en De Graaf. De Kleine Does is de grens tussen de wijk Achthoven en de Doeswijk. Het bruggetje is de Pottersbrug.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek