Leidschendam - een veranderd dorpsgezicht

Leidschendam - een veranderd dorpsgezicht

Auteur
:   Hendrik Brouwer Schut
Gemeente
:   Leidschendam
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6464-1
Pagina's
:   144
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Leidschendam - een veranderd dorpsgezicht'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Leiscliendam

een veranderd dorpsgezicht

door Hendrik Brouwer Schut

ZALTBOMMEL

Bij de foto op de omslag:

De houtzaagmolen De Salamander in een winters decor (1955) met links op de foto het bijbehorende herenhuis windlust, dat helaas in 1992 door brand werd verwoest. Ret oude dorp Leidschendam ligt am weerszijden van de Vliet ofhet Rijn-Schiekanaal. Ret ontstaan, de ontwikkeling en de bedrijvigheid dankt het aan een dam c.q. sluis. De karakteristieke bebouwing wordt al vele eeuwen gedomineerd door de contouren van de beide kerken en de molens. Omdat zij boven de bebouwing uitsteken bepaalden zij van

W~OEN

OEKJE

ISBN1 0: 90 288 64644 ISBNI3: 978 90 288 6464 1

© 1997 Europese Bibliotheek - Zaltbommel

© 2009 Reproductie van de oorspronkelijke druk uit 1997

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/ of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zander voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

verre al het silhouet van het dorp. Ret zoveelste bouwplan dreigde de inmiddels sterk vervallen molen definitiefin de vergetelheid te laten verdwijnen. Zover kwam het gelukkig niet, Sterker nog, de even verderop am de Vliet herbouwde molen is het tastbare bewijs dat het ook anders kan, Dankzij gezamenlijke inspanningen van de Leidschendamse bevolking en bedrijven/ instellingen draait en zaagt de molen weer als in de jaren na de bouw en ingebruikneming in 1795.

De foto komt uit de prlve-colleetie van Arie Zijlstra.

Europese Bibliotheek Postbus 49

5300 AA Zaltbommel telefoon: 0418 513144 fax: 0418 515515

e-mail: publisher@eurobib.nl

Inleiding

Nog is er een generatie die kan verhalen over hoe hun dorp, of beter hun leef- en werkomgeving, er rand de eeuwwisseling uitzag. Steevast komt tijdens deze gesprekken naar voren dat zij gedurende hun leven een veelvoud aan veranderingen hebben meegemaakt. Veranderingen als straatverlichting, water uit de kraan, telefoon, betere behuizing en het niet langer gebonden zijn aan de plek waar men ter wereld kwam. De mogelijkheid om te reizen van de ene naar de andere plek was natuurlijk altijd al aanwezig. Alleen de snelheid van het reizen nam steeds meer toe. Misschien is dit wel synoniem aan de snelheid waarbij tijdens ons leven de veranderingen elkaar opvolgen. Bovendien wordt die veranderde samenleving ook alsmaar gecompliceerder. Waar is de tijd gebleven dat 'de wereld ophield' buiten het dorp! De televisie brengt dagelijks het wereldgebeuren in de huiskamer.

In 1998 is het zestig jaar geleden dat de gemeente Leidschendam werd gevormd. De gemeenten Stompwijk en Veur, die zijn gescheiden door de Vliet, versmoIten door de samenvoeging tot een gemeente. De nieuwe naam voor deze gemeente was een voor de hand liggende, want wat deze beide gemeenten naast hun agrarische karakters gemeen hadden, was de bebouwing aan weerszijden van de Vliet ofhet Rijn-Schiekanaal. Die bebouwing - ooit ontstaan in de directe omgeving van een dam in dit

vaarwater tussen Delft en Leiden - stond al eeuwen bekend onder de naam 'den Leijtschen Dam'.

Leidschendam dus, maar hoe zag rand de eeuwwisseling de Veurenaar, de Stompwijker, de Leidschendammer zijn, en de passant dit, dorp?

Twintig jaar na die samenvoeging kwam ik, een kleuter nog, met mijn ouders, opa, braer en zus in Leidschendam wonen (later kwam daar nog een zusje bij). In feburari 1998 is dat precies veertig jaar geleden. Hoe dat is om de omgeving waar men leeft en werkt te zien veranderen kan ik mij heel goed voorstellen. Zo is inmiddels zowel 'mijn' kleuterschool als de lag ere school afgebraken. De plek waar zich ooit de graenteveiling beyond en waar ik mijn eerste zakgeld verdiende, is met moeite terug te vinden. De BlauweTram, die je van verre al hoorde aankomen en die bij ons achter de flat aan de Delflandstraat reed, is allang door bussen vervangen. Het sportpark De Heuvel waar ik zaterdags voetbalde is binnen afzienbare tijd herschapen in een woonwijk. Als er voor mij al zoveel veranderde, hoe voelt dit dan voor menig dorpsgenoot op leeftijd? Aan allen stelde ik die vraag. Een aantal pareerde deze vraag met 'war is er niet veranderd?' of'zo langzamerhand ben ik een vreemde in mijn eigen dorp'.

De voormalige agrarische gemeente Veur is grotendeels op de schop gegaan. Stompwijk, met zijn vaart met bruggen en karakteristieke lintbebouwing, heeft gelukkig nog een eigen gezicht en Wilsveen zijn eigen groene charme, met de drie molens als markant element daarin. Het historisch hart van Leidschendam klopt nog steeds, al heeft het te lijden van ritmestoornissen.

Talrijk zijn de veranderingen en in heel wat gevallen zijn het zonder meer positieve. Toch is een kritische noot op zijn plaats want wat eenmaal weg is, is voorgoed weg. Het kan dan ook zeker geen kwaad enige terughoudendheid te betrachten alvorens besloten wordt over te gaan tot slopen of tot het laten verrichten van diep ingrijpende veranderingen.

Nu is een foto in veel gevallen een laatste herinnering. Dit boekwerk laat dan ook zien hoe het was en hoe het moment eel is of wat wij er van gemaakt hebben, zonder overigens een oordeel te vellen. Het bekijken van de foto's en het lezen van de verklarende tekst heeft iets van een ontdekkingsreis. Het vergelijken van oude en nieuwe situaties maakt reacties los, voor de een is dat er een van bevestiging en voor de ander is het een ontdekking. Ik draag dit boek dan ook op aan een nu nog jonge generatie, waartoe mijn dochters Petra, Carla en Carina behoren, omdat zij als toekomstige bewoners het gezicht van het dorp mede zullen bepalen.

Het samenstellen van een boek is de ene helft van het werk, het verzamelen van de benodigde gegevens de andere helft. Oude foto's zijn in dit boek van essentieel belang. Een groot gedeelte van de toto's komt uit het gemeentearchiefvan Leidschendam. In dat verband wil ik voor hun bemiddeling en medewerking mevrouw A.E.C.M. van Wijk en de gemeentearchivaris, de heer F.F.].M. Geraedts, noemen. Mijn dank gaat ook uit naar de heer C.A. van Grieken, die een afdruk van de door mij geselecteerde oude toto's maakte. Daarnaast heb ik gebruik gemaakt van afen overdrukken van een aantal andere oude afbeeldingen die ik jaren geleden verkreeg van de in 1994 overleden heer A.A. Zijlstra.

Twee geanimeerde gesprekken, aan de hand van de oude foro's, met dorpsgenoot in hart en nieren de heer K. Visser, leverde gegevens op die ik in de teksten heb verwerkt.

De teksten zijn door mijn vrouw Astrid niet alleen gelezen maar ook daar waar nodig gecorrigeerd.

Leidschendam, juli 1997, Hendrik Brouwer Schut.

1 Het jaagpad langs de Vliet werd in de loop der tijd een 'rijweg'. Aan weerszijden ervan spiegelden de bomen en theekoepels van de verschillende buitenplaatsen zich in het water van de Vliet. De foto is meer dan honderd jaar oud en is gemaakt op de grens van de gemeenten Stompwijk en Rijswijk.

Rechts de in 1886 gebouwde bouwmanswonlng ' Meyvliet. Vier jaar daarvoor was de buitenplaats met deze naarn gesloopt. Even verderop, en verscholen tussen het lover, ligt het in 1790 herbouwde woonhuis op de buitenplaats Zeerust en daar weer naast de landgoederen Zuyderburch en Leeuwenbergh. Aan de overkant van de Vliet lagen toen

de Voorburgse buitenplaatsen Arentsburgh", Hoekenburg en Heeswijk.

Vandaag de dag is de 'rijweg' een drukke verkeersweg geworden. De buitenplaats Zeerust is anna 1997 niet alleen

bewaard gebleven maar bovendien nog vrijwel geheel intact. Kortom, een plek binnen onze gemeente om te koesteren.

2 De Westvlietweg in 1915 met de tol en links de Oude Tolbrug gezien in noordelijke richting. Rechts verscholen achter de bomen lag het landgoed Leeuwenbergh dat omstreeks het midden van de

1 7 de eeuw werd gesticht. In 1925 werd er op het bestaande huis een etage gebouwd en daarmee kreeg het huis zijn huidige vorm. Na die verbouwing stichtte de nieuwe eigenares, Emilia Maria Dorrepaal, er een herstellingsoord. Tegenwoordig is de Vereniging Dr. Schroeder van der Kolk eigenaresse van Huize Dorrepaal. De vaste oude Tolbrug is ten tijde van het verbreden van de Vliet vervangen door

de op deze pagina afgebeelde brug, maar ook deze is later door een moderne brug vervangen (zie foto hiernaast). De bruggen op de toto's liggen niet op dezelfde plek. De oude brug lag recht voor wat

nu de Park Leeuwenberghlaan wordt genoemd!

3 De Westvlietweg in 1907 gezien naar de spoorbaan Utrecht-Den Haag. De foto is vijftien jaar na het verbreden van de Vliet (1892) gemaakt. Voor de spoorlijn Utrecht CSDen Haag SS werd in 1867 een concessie verleend aan de Staats Spoorwegen. De spoorbrug, onderdeel in deze lijn, vormde een hindernis voor de toenemende scheepvaart omdat zij voor £link wat oponthoud zorgde. Daarnaast ondervond ook het treinverkeer hinder van de regelmatig geopende brug. Met het omhoog brengen van de spoorbaan en de ernaast gelegen rijksweg werden meer problemen gelijktijdig opgelost. Links, aan de overzijde van de Vliet, het in 1641 door

Constantijn Huygens gebouwde buiten Hofwijck (voor de restauratie). Hofwijck en een gedeelte van de tuin zijn in originele staat teruggebracht. De weidse blik is in de loop der tijd echter behoorlijk beperkt.

ot: VI.IE.,. iii] 1I0l'1I'1](f( vrlrlu OE UliST/Ilili/iT/li

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek