Leusden in oude ansichten deel 2

Leusden in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J.M. Schouten en F. van Loenen
Gemeente
:   Leusden
Provincie
:   Utrecht
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6487-0
Pagina's
:   96
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Leusden in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

9 Openbare school Hamersveld (omstreeks 1930). We zien op deze foto, enigszins door elkaar, maar rechts achteraan beginnend:

Cor Verwey, Jan Reemst, Aart van Herwaarden, Geurt van Loenen, Teuntje de Kruijf Bertha Wanner, Truus Reemst, Gerrie Bloemendaal, Jansje van Loenen, Geertje van Loenen, Arie van de Berkt, Antoon van de Berkt, Nico Walet, Gerard van Dijk, Jan van Loenen, Gijs van Leeuwen, Tijmen de Kruijf Klaris Versteeg, Evert Jan van Loenen, Gijsbert van Dijk, Gerrit van Loenen, Gerrit Wanner, Hennie Holtman, ? Holtman, Sien du Pree, Rietje Holtman, Antje van de Berkt, Jet Essenburg, N eeltj e Verwei j, J ohan Wanner, Jaantj e Wanner en boven meester Monsma.

10 Deze foto werd bijna een eeuw geleden bij de spoorhalte van de gemeente Leusden gemaakt. De overwegwachter Aaltje van Engelenhoven heeft de zondagse kleren ervoor aangetrokken: een baaien rok, een wit gesteven schort en de knipmuts volgens de protestantse dracht. Zij draagt haar dochterWilhelmina en heeft haar stevig ingepakt tegen het koude herfstweer. Bertus, met pet, is gekleed in een zwarte lange broek en een tot boven aansluitend jasje. Sophie heeft een ietwat deftig jurkje aan en heeft witgeschuurde klompen. De oudste dochter Evelien draagt een eenvoudige zwarte jurk en geen opsmuk. Dirkje kijkt goed in de lens, want er is haar verteld dat daar het vogeltje uit komt vliegen. De bokpaal voor de bovengrondse telefoonlijn stond er vanaf 1906. Afwijkingen van de dienstregeling konden nu worden doorgegeven en ook moest men in Amersfoort tijdig weten of de trein bij de halte

Leusden moest stoppen. Midden op de foto staat de grote en sierlijke klok, die ging rinkelen als de trein eraan kwam. Aaltje waarschuwde dan met een rode vlag het schaarse ver keer op de nabi jgelegen overweg. De posttrein naar Kesteren stopte dagelijks om 6 uur. De spoorlijn is daar opge-

heven. Het zogeheten Ponlijntje tussen Amersfoort en LeusdenZuid vormt een schamel restant van wat eens een internationale spoorverbinding vormde. Het lijntje doet aileen dienst voor de aanvoer van auto's.

11 Bij de boerderij 'De Zuidwind' aan de Hamersveldseweg lag in 1886 een halte van 'De Hollandsche I]zeren Spoorweg Maatschappij'. De parochianen uit Achterveld en Hamersveld waren gedurende een periode van meer dan 150 jaar over een afstand van 120 kilometer te voet naar de bedevaartsplaats Kevelaer getrokken. In 1886 gingen zij voor het eerst met de trein naar Weeze, drie uur sporen voor

f 2,68 per persoon. De resterende afstand naar Kevelaer moest weer lop end worden afgelegd. Misschien hebben latere bedevaartsgangers daar weI gebeden voor de wetsovertreders, waarvan een courant in 1929 het volgende wist te berichten:

'Langs het spoor lop en wint sams een stuk uit maar het mag nu eenmaal niet. Zo snijdt een heel rukje af de spoorlijn in de gemeente Leusden, tussen de weg van Hamersveld naar de Mof en de Woudenbergseweg. WeI zeven personen zijn er op een Zondag

bekeurd. Dat zijn de kerkgangers van Hamersveld die van de lijn gebruik maken. Zij de den dat omdat het pad door de landerijen onbegaanbaar was door het water en over de straatweg langs de Mof is een eind om. Het kostte c. de G. die weI voor de Rechtbank was verschenen een boete van

f 7,5 O. Dat viel tegen want hij had het voor f 6,00 (een goed weekloon) kunnen afkopen. De overige overtreders zullen nog weI van de opgelegde boete horen.'

12 Het was een teken des tijds dat de korenmolen van 'Bavoort' in 1917 werd afgebroken. Men stond op de drempel van een nieuwe tijd, waarbij men niet meer van de wind afhankelijk wilde zijn en de zaken grootscheepser wilde aanpakken. In hetzelfde jaar werd de 'Coopera tieve Handelsvereniging Leusden' - kortweg de Cooperatie - opgericht. De heren R. van de Burg,

H. Brouwer Hzn., A. van den Hengel en H. Voskuilen hebben daarbij elkvoor f 15.000 borg gestaan bij de Boerenleenbank. Het gebouw van de inkoopvereniging werd in 1929 gebouwd aan het eind van de Hamersveldseweg, dichtbij de toenmalige halte van de spoorlijn naar Kesteren. Men had dan ook een eigen aftakking van het spoor. De bloei van de Cooperatie is ook al weer voorbij en het hoofdgebouw is in verval. De foto toont buitenopslag van steenkool en van balen stro. Het paadje midden boven op de foto was van oorsprong een

Kerkepad, met klaphekjes. Het staat nu als de Tabakssteeg bekend en gaat straks de grens vormen van de opdringende bebouwing vanuit de Pondriehoek rechtsboven.

13 De Hamersveldseweg van vroeger. Een klinkerweg, smal en hobbelig, het pad ernaast modderig en met kuilen, de bermsloot verontreinigd door huishoudelijk afvalwater. Langs de sloot staan wat bomen en de palen van de bovengrondse stroomvoorziening. Er is al enige nieuwbouw tussen de daggelderswoningen en de boerderijen met hun uitritten. In de verte loopt Hannes, die al zingend naar school gaat:

Hannes loopt op klompen, / zimpe, zampe, wmpe. / Door de plassen dot het spat, / Broek en kousen worden nat. / Moeder zegt: 'Je loot het, hoor!' / Hannes loopt maar rustiq door; / hij loot zich niet lompen!

De kerk, de school en het Zusterhuis lagen aan de weg en vormden een klein centrum. De Hamersveldseweg is sterk veranderd en vormt nu een moderne verbindingsweg tussen twee nieuwe centra: 'De Biezenkamp' in het noorden en 'De Hamershof' in het zuiden.

14 De boerderij 'Het Claeverenblad' is bij de nieuwbouw gespaard gebleven en prachtig gerestameerd. Het bedrijfsgedeelte lag naar de Hamersveldseweg gekeerd, met dwars daarap het witgepleisterde woongedeelte, dat uit 1603 stamt. De vier grate ramen met graene luiken zijn van vitrage voorzien om de boze geesten af te wenden.

Rond de boerderij ligt nu het woonwijkje'De Brink'. Het bedrijfsgedeelte werd in een later stadium uitgebreid met twintig reupels voor melkkoeien. De melkbussen met 30 tot 40 liter melk werden door de melkrijder op een eenpaards veerloze kar geladen. Jan van de Pol, die in 1897 te Hamersveld werd geboren, was zo'n melkrijder en wist het volgende te vertellen: 'Ut melkgerei wier snaachts betoverd deur een heks. Geneen boer in Hamersveld die in mien jonge tied snachts de melkemmers op ut melkrik buten liet stoan.

Snaachts reje de heksen deur de locht en as der ene dur locht van kreeg dat melkgerei buten sting dan haalde ze er wat mee uut. De melk was andersdaag bedorven en deugde nargens meer vur. De kalven en varkens gingen dood als ze er van zoope. Komt zukke melk in de karn dan kun je de

botter er niet afkriege. De pastoor late komme, dat wil nog weI us helpe.'

15 Bij de boerderij "t Spul', Meent 1, heeft de laatste tabaksschuur van Leusden gestaan. Deze heeft eind 1970 moeten wijken voor de nieuwbouw van de wijk 'Groenhouten'. Er werd in Hamersveld en directe omgeving vrij veel tabak verbouwd, maar minder dan vlak onder Amersfoort en Nijkerk. Rond Amerongen werd de beste inlandse tabak geteeld. De Hamersveldse tabak moest het hiertegen op de duur in kwaliteit afleggen. De boerderij 'Nieuwenhorst'. in de buurt van 'Het Scham', bezat 4,5 morgens aan tabaksland en een tabaksschuur van tien gebinten. Er rustte een fikse hypotheek van f 2500 op en er moest tot verkoop worden overgegaan. De niet onbemiddelde Klaas Wijntjes heeft voor het land ingezet op

f 210. Dit bedrag werd door Aalbert Dieters met f 95 verhoogd tot f 305. Daarna werden de restanten van de tabaksschuur geveild, waaronder een 'Parthij alderbeste Steenen'. De opbrengst

hiervan was 380 gulden en 10 stuivers. Er resteerde zo een fiks tekort. We weten niet hoe het verder is afgelopen.

16 Benjamin Cohen was in de 18de eeuw eigenaar van de boerderij 'De Biesart' en woonde in Amersfoort. Er hoorde bij 'De Biesart' destijds 19,5 morgens of circa 16 hectare aan land dat zwaar moest worden bemest. Cohen is met het telen van tabak schatrijk geworden. De tabaksschuur van "t Spul' her inner de tot voor kort nog aan die tijd en heeft op het land van Cohen gestaan. De Cohensteeg in Hamersveld houdt de naam van onze grootste tabaksverbouwer in ere. De bevolking sprak vroeger van de Smoussesteeg - smous

is van oudsher een scheldwoord voor jood - maar deze kwetsende naam heeft men gelukkig laten vallen. Het eens zo landelijke pad doorsnijdt tegenwoordig het nieuwe Hamersveld, maar reikt niet meer tot aan de Hamersveldseweg. Er staan nog wilgen langs het pad die de Hamersvelden van vroeger nog hebben gekend.

17 Steven van den Berg was een veelzijdig man. Hij verkocht het graan in vaste en in vloeibare vorm, want hij was zowel bakker als tapper. Zijn nering lag aan de Hamersveldseweg, op de plek waar Herman van den Hengel een slijterij heeft bezeten en waar nu een appartementencomplex met winkels is verrezen. De vrolijke en dikbuikige bakker-tapper was een bekende dorpsfiguur en heeft voor de vroegere 'Roomsch Katholieke Staatspartij' in de gemeenteraad van Leusden gezeten. In de herb erg van Steven werd regelmatig hout geveild. Daarbij werden vaak boerderijnamen genoemd, zoals: Taailand, Beekhuis, Den Hemel, Kleine Klooster, GrootWildenburg, Klein Wildenburg, Groot Krakhorst, den Brink en Vrijhoef in Leusbroek. Er waren ook Stoutenburgse namen bij: 'Nieuwhorst' en 'Becken kamp'. Tijdens de verkopingen werd ook sterke drank verkocht: de jenever voor 68 cent en en de brandewijn voor 75 cent en per

maathoudende fles. Daarnaast waren er 'Amstel Bieren'.

18 De foto werd genomem op de Hamersveldse boerderij 'Noordwijk' van Job Vrijhoef, waar in 1932 een melkcursus werd gegeven. Het materiaal bestond uit solide verzinkt ijzerwerk. De melkzeef of teems mocht hierbij niet ontbreken.Van links naar rechts, bovenste rij:

Wim Vrijhoef, Kees van Oosterom, Grada ?, Hannes Blom, Liza ?, Jan Tolboom, Arie Vrijhoef en me ester Monsma. Onderste rij:

Mietje ? en Reyertje Wanner.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek