Leusden in oude ansichten deel 2

Leusden in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J.M. Schouten en F. van Loenen
Gemeente
:   Leusden
Provincie
:   Utrecht
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6487-0
Pagina's
:   96
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Leusden in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

49 De Schutterhoeflaan ontstond omstreeks 1930 en was daarmee de eerste nieuwbouwwijk van Leusden. De sociaal ingestelde eigenaar van de buitenplaats 'De Schuttershoef' maakte de aanleg mogelijk door de verkoop van een aantallosse perceeltjes grand aan de rand van zijn landgoed. Zo'n verkoop was in die tijd nog zeer ongebruikelijk. Er waren slechts weinig bouwvoorschriften. Mede daardoor kreeg de laan in het niemandsland tussen Amersfoort en Bavoort een rijk gevarieerd karakter. De rechterzijde werd pas later bebouwd. De foto uit 1960 Iaat links de VIVO-winkel van ].H. Elsinga zien, die de nering tot 1964 heeft gedreven. De bakkerij 'De Schutter' was aan de overzijde van de Schutterhoeflaan gevestigd.

50 Twee schaduwrijke opritten voeren van de Arnhemseweg naar het wat hoger gelegen huis 'Groot Schuttershoef'. Er is een steen in de voorgevel van de voormalige buitenplaats gemetseld: 'Deze steen is gelegd door Pieter Jan Hendrik en Willem Hendrik Roell 14 Augustus 19 19.' De naam 'Schuttershoef' is vrijwel zeker ontleend aan een nabijgelegen boerderij, waar vroeger de schutter of opzichter van de marke van de Leusderberg heeft gewoond. De Tweede Wereldoorlog is voor het landhuis een moeilijke tijd geweest. Eerst werd het gevorderd voor Duits soldatenvolk en in 1945 moest het onze Canadese bevrijders huisvesten. Het gebouw is in juli van dat jaar grotendeels afgebrand. Toen het rieten dak eenmaal vlam had gevat, was er geen houden meer aan, Kort daarna werd tot nieuwbouw besloten. 'Groot Schuttershoef' is nu een rusthuis voor ouderen, die door Gijsbertha van de Lee en haar man Gijsbertus van den

Hoek liefderijk worden verzorgd. Als men bij mooi weer in het tuinhuisje zit, schiet onwillekeurig een gedichtje van Toon Hermans in de gedachten:

ZOMER

het zornert w zalig / de lucht is w aanhalig / de geurrn van rozemarijn / de zon ern monstrans / met ern Godd'lijke glans / en de Heme! ern blauw baldakijn.

51 Al in de 16de eeuw heeft bij 'Bavoort ' een korenmolen gestaan. Er is dan sprake van 'een mergen !ants daar een huys & een wint molen op staat'. Een morgen was ongeveer 0.85 hectare of bunder. De molen zal ongetwijfeld enige keren zijn vernieuwd en meermaals hersteld. Een tweetal inkervingen no emden de jaartallen 1702 en 1766. Demolen en de nabijgelegen tapstede hebben een druk bezocht hoekje gevormd. De boer bracht zijn zakken met rogge ofboekweit. Kinderen mochten vaak meerijden op de tweepaards veerloze kar. De molen bij 'Bavoort' is vroeger een schepmolen geweest. De molenaar mocht als loon een zestiende deel van het graan behouden. Dit in tegenstelling met een geldmolen, waar de molenaar zijn loon in geld kreeg uitbetaald. Er is groot nieuws in het jaar 1900. De courant meldt met een fikse advertentie: 'N otaris Bolk te Amersfoort zal wegens overlijden van den eigenaar publiek verkoopen op dinsdag 12 Juni 1900

namiddags 1 uur in het koffiehuis De Arend de Windkoornmolen 'Bavoort' met nieuwe schuur en het in 1894 gebouwde stoomgemaal, en aile daarbij behoorende machincrien, werktuigen en gereedschappen. De molen met 2 stel steenen, het stoomgemaal met 2 stel zessteen-

ders, machinekamer en koelhuis. Verder partijen mais, gerst, lijnmeel, 200 zakken, karretjes op veeren met !antaarns, paardentuigen, snijmachine en Paardendekens. Koper wordt Cornelis van Dortvoor f 6550.'

De molen werd in 1917 afgebroken.

Bavcortsche mo·len

52 De tapperij 'Bavoort' is alom bekend. En druk is het zeker wanneer de boeren, burgers en buitenlui op de houtverkopingen afkomen: 'N otaris A.N.]. Vos te Amersfoort zal op Donderdag 28 Ianuari 1892 des voormiddags ten lOme ten huize van den kastelein Evert Hoenderdaal aan Bavoort in het openbaar verkoopen voor den HoogEdelGestr. Heer Mr. WHo de Beaufort 100 perceelen eiken en ander hakhout, droge takkebossen en ondereinden van boom en.' Er vinden later nog meer houtverkopingen op Bavoort plaats. Kastelein Evert Hoenderdaal is dan al overleden en zijn vrouw heeft de zaak overgenomen. De eiken, het hakhout en de slieten komen uit diverse plekken in Den Treek: Velddorp, Konijnenbosch, de Gortzak, Fokkerheuvel, bij het Schaaphok, de Hooge Klei, bij de wed. De Kruyff en R. Lagerwey op het Heetveld en bij 1. de Kruyff op Ooievaarshorst. Niet alleen 'Den Treek' heeft hout in de verkoop. Andere par-

tijen worden verkocht in opdracht van den HoogWelGeb. Heer Mr. H.].H. baron van Boetzelaar van Oosterhout, de 'Hervorrnde Diaconie van Leusden' en de 'Maatschappij tot Opvoeding van Weezen in het Huisgezin'.]. Hartskamp, bosbaas op Nimmerdor, treedt daarbij op als aanwijzer.

UITSP.A.NNING "B.A.VOORT"

LEUSDEN.

53 Het werd na de eeuwwisseling gaandeweg minder met de houtverkopingen op 'Bavoort'. WeI is het er op vrijdag 9 september 1904 nog een drukte van belang, als de nabijgelegen boerenhofstede 'Het Grifthuis' wordt verkocht. Het koffiehuis annex tapperij moet het steeds meer van de passanten hebben, die er het laatste nieuws komen doorspreken. Ze hebben van de scheerensliep Schaap uit Amersfoort een wetsteen gestolen en de verdachte is de bedelaar Co enraad de Pypekop. En tussen het Tolhuis en Swijnenvoirt is een tabakskerver in de sloot gegooid. Hij leeft nog en pakt een pittige borrel tegen de schrik. Er moet naar nieuwe verdiensten worden uitgezien en 'Bavoort' weet met zijn tijd mee te gaan; bij de oude tapstede wordt al voor de Tweede Wereldoorlog een kampeerboerderij gevestigd. Meer ranja en minder jenever, en mensen die zomaar met vakantie gaan. Ook daar kon men bij een borrellang

over praten ... Het huidige restaurantBavoort' is aan deTreekerweg 28 gevestigd.

I· ICam!'t'erhocr()erij "Bal'oori" -

54 De winkel van Renes stond aan de Gude Arnhemseweg in de buurtschap 'Bavoort'. Het opschrift van de winkelluidde 'Chocolade Suikerwerken'. De smalle klinkerweg voor het huis liep naar de plek waar nu het restaurant staat. De winkel was op werkdagen van's morgens omtrent 7 uur tot's avonds 20 uur open. Voor de zaterdagen was het sluitingsuur op 22 uur vastgesteld. Aan deze sluitingsuren werd strikt de hand gehouden. Renes was de uitgever van bijgaande hart, die hij voor een vierduitstuk (2,5 cent) verkocht. Daarbij kwam nog een postzegel van een cent. Hij verkocht ook kajepoetolie, SB-stijfsel, grutterswaren, pijp- en pruimtabak, drop in so orten (katjes-, veter- en hondendrop), groene zeep, borstels, blauwsel voor de witte was en nog veel meer. De kruidenier bezocht zijn klanten twee keer per week. Eerst ging hij 'horen', waarbij de bestellingen per klant in een apart boekje worden

opgeschreven. Enkele dagen later werden de boodschappen in de mand van de transportfiets geladen en aan huis bezorgd. Geen vakantie, en altijd bidden, werken en weinig slap en. Renes heeft echter geen honger geleden; de zaak heeft goed gelopen.

55 De Marechausseekazerne in Bavoort werd in 19 16 gebouwd, compleet met stallen voor de paarden en cellen voor de arrestanten. De leden van de militaire politie waren bij de plaatselijke bevolking niet geliefd, ook al omdat ze de openings- en sluitingstijden van de winkels en herb erg en streng hebben bewaakt. De bakkers mochten niet voor 's ochtends vijf uur beginnen. Elders in het land zijn kranten volgeschreven met protesten van de gegoede bmgerij, die zo 's ochtends bij het ontbijt hun verse kadetje moesten missen. Niet aileen bakker Hilgeman in Bavoort, maar zelfs bakker Schouten in Achteveld heeft heel wat te stellen gehad met de dienstklopperij van 'Dikke Marcus'. Ook de winkeliers, die na sluitingstijd 'achterom' een klant

op bezoek kregen, keken drie keer uit hun doppen voordat zij de spullen meegaven. En de kastelein moest de laatste borrel tij-dig inschenken, want anders

was hij er gloeiend bij. Later werd in de kazerne een post van de Rijkspolitie gevestigd en ging het er wat soepeler aan toe. In 1994 is het besluit gevallen dat het gebouw zal worden gesloopt en dat er een appartementencomplex voor in de plaats zal komen.

56 De ansichtkaart werd in 1 93 7 gepost. De foto van de Arnhemsche straat is in de richting van Amersfoort genom en, circa tweehonderd meter voorbij de afslag van de Ooivaarshorsterweg. We spreken nu van de Arnhemseweg. Het rijwielpad links op de foto is inmiddels verdwenen en vervangen door een pad aan de rechterkant. In het pand midden op de foto heeft Reinier Malkenhorst een winkel gedreven. Hij was de opvolger van de weduwe Van de Hee en heeft zich als melkboer met een buurtwinkeltje in zuivelproducten weten op te werken tot de eigenaar van een volwaardig kruideniersbedrijf

57 De kosterswoning, de pastorie en de kerk van Leusden-Zuid liggen half tussen het groen verscholen, met op de voorgrond een hooiland. Hier werd in de jaren vijftig het eerste nieuwbouwwijkje van Leusden-Zuid gebouwd, dat to en nog als Leusbroek te boek stond. Er heeft ook een bord gestaan met het opschrift 'Nieuw Leusden'. Allemaal nogal verwarrend. Tegenwoordig noemt men de gehele nieuwbouwwijk van na de oorlog Leusden-Zuid. De naam Leusbroek blijfi dan gereserveerd voor de buurt tussen 'De Mof' en het Valleikanaal.

58 De kerk van de Hervormde Gemeente van Leusden stond tot het jaar 1827 in Oud-Leusden. Het gebouw werd echter steeds bouwvalliger en moest worden gesloopt. De toren bleef gelukkig gespaard. De nieuwe kerk werd in 1828 aan de Arnhemseweg te Leusbroek gebouwd. De nodige grond - bekend als 'Tip en Lagevogeldriest' - was een schenking van enkele Leusdenaren en besloeg in totaal4258 vierkante ellen. Een gedeelte van het afkomende materiaal van de gesloopte kerk moest in de nieuwbouw worden verwerkt. De aanbesteding van het metselwerk werd gegund aan een combinatie van een drietal aannemers voor de kapitale som van f 2200. De architectuur van de kerk was niet opvallend. Het was een zogenaamd Waterstaatskerkj e, een type waarvan er in die periode weI meer in ons land zijn gebouwd. De afmetingen werden in 'strepen' (millimeters) vermeld: totale lengte 18.800 streep,

waarvan 4200 voor het voorgebouw, breedte buitenwerks 12.300 streep. Later, in 1900, zal de kerk worden vergroot. In de frontgevel van de kerk is een peilstift ingemetseld. Een bordje vermeldt: 'Hoogte van het Rijnwater op den 14 Maart bij de doorbraak van de Grebbedijk.

Anno 1855.' De peilstift zit ongeveer een halve meter boven het maaiveld en de kerk staat op een geringe terreinverhoging. Hamersveld en Leusbroek hebben in 1855 dan ook geheel onder water gestaan. De dokterspraktijk en het kruisgebouw links van de kerk moesten worden gesloopt

voor een ontsluitingsweg voor de nieuwbouw in Leusden-Zuid.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek