Loon op Zand en Kaatsheuvel in oude ansichten

Loon op Zand en Kaatsheuvel in oude ansichten

Auteur
:   E.J.M. van Beers en P.J. van Elshout
Gemeente
:   Loon op Zand
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0352-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Loon op Zand en Kaatsheuvel in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Loon op Zand, vroeger Venloon geheten, dankt zijn naam aan de vennen ten noorden en ten noordwesten van het dorp. Thans zijn er nog verscheidene bekend:

Plakke-Leike, Kraanven, Noormansputte en andere. De oudst bekende kerk van Venloon, gewijd aan St. Willibrord, dateert van 1233 en stond op de plaats die nu nog kerke akker genoemd wordt. In deze tijd ontstonden de dorpen en men mag aannemen dat het dorp, dat later Venlo on zou gaan heten, een van de oudste van deze streek is. De bevolking werd hiertoe aangezet door het werk van de abdijen. De St.-Willibrorduskerk te Venlo on behoorde tot de abdij Tongerlo.

Later verplaatste het dorp Venloon zich vijftien minuten gaans of "zes boogscheuten" in westelijke richting. Men zocht bescherming rondom het kasteel, dat bewoond werd door Willem van Hoorne (1269), waarvan de hoorns in ons gemeentewapen getuigen. In 1386 kocht Pauwels van Haestrecht de heerlijkheid Venloon van Willem van Hoorne voor 2200 gouden Franse schilden.

Er begon een periode van grote activiteit, waarbij Venloon in deze streek een centrale plaats innam.

Pauwels van Haestrecht, heer van Venloon, heer van Drunen, Tilburg en Goirle liet een turfvaart graven van 's-Gravenmoer naar 's-Hertogenbosch. Tussen 1400 en 1500 heerste hier een grote bedrijvigheid door de turfindustrie, welke voor deze streek van economisch belang was en waarvan op de eerste plaats de kasteelheer profiteerde en daardoor ook de kerk. In deze periode werd van Venloon uit de Sprangse kerk gebouwd die tot 1610 een bijkerk van Venlo on bleef. In 1437 telde Venloon honderdzevenentwintig huizen en het inwonertal bedroeg toen zeshonderdvijfendertig.

De gemeente Loon op Zand bestond van oudsher uit twee gedeelten. Men onderscheidde wijk A, zijnde Venloon, "Straatkwartier", omdat het lag aan 's Herenstrate of heerbaan van Antwerpen naar Heusden en van 's Hertogenbosch naar Geertruidenberg. Wijk B was Kaatsheuvel als "Vaartkwartier", omdat het lag aan de turfvaart. Op het Vaartkwartier lag een hoeve, die officieel de naam droeg: "Hoeve van de Heer op de Vaart". Op deze hoeve waar in de eerste helft van de zeventiende eeuw een Hendrik Cets woonde was omringd door een dubbele gracht en daardoor zeker het voornaamste gebouw ter plaatse. De moeilijk uit te spreken naam Vaartkwartier ging dus plaats maken voor Cetshoeve, dat later verbasterd werd tot Ketsheuvel en Kaatsheuvel.

In de eerste helft van de zeventiende eeuw had de streek veel te lijden van oorlog en pest. In 1639 overnachtte Frederik Hendrik, de veroveraar van Den Bosch, met heel zijn leger in Loon op Zand, de soldaten konden van alles gebruiken behalve rekeningen! Na 1648, de vrede van Munster, werd ook hier de rooms-katholieke godsdienst verboden en moesten de Loonse ingezetenen hun kerk afstaan aan de protestanten. Op het einde van deze periode, circa 1730, werd in deze streken begonnen met de schoenmakerij. Kaatsheuvel begon zich sterk uit te breiden en in 1731 werd daar de eerste rooms-katholieke dienst gehouden in een oude boerderij. In 1811 werd Loon op Zand van een heerlijkheid een gemeente. Op 15 januari 1853 werd het gemeentehuis van Loon op Zand naar Kaatsheuvel overgebracht. De commissaris van de Koning droeg het burgerlijk gezag over aan kapitein Vogels, daarna werd de staat van beleg afgekondigd. Het raadhuis dat toen te Kaatsheuvel betrokken werd ziet u op de omslag van dit boekje.

1. Kasteel van Loon op Zand rond 1700. Het werd in 1770 vanwege zijn bouwvallige staat gesloopt. Het ondergedeelte van de linker toren is blijven staan, het was de vroegere ridderzaal die later werd omgebouwd tot herenhuis.

2. Zo zag het kasteel er na de verbouwing van 1770 uit.

3. Na 1648 moest Loon op Zand zijn kerk afstaan aan de protestanten. De kerk werd slechts gedeeltelijk als zodanig gebruikt: het priesterkoor deed dienst als raadhuis en een gedeelte als rommelhok. De dichtgemetselde boog onder het grote raam was vroeger een deur en men kon er met paard en wagen binnenrijden.

4. Tijdens de reformatie stond de adellijke familie Van Immerseel hun brouwerij achter het kasteel af aan de Loonse ingezetenen, om daar hun godsdienstoefeningen te houden. De schuurkerk werd in de laatste wereldoorlog door de Duitsers in brand gestoken en vernield.

5. Kerk en pastorie vóór 1900. De pastorie werd gebouwd onder pastoor Kleijsen.

6. Het kasteel vóór 1900. Het bruggetje op de voorgrond verschafte de bewoners van "Klokkenberg" en "Financiën" toegang tot de schuurkerk.

7. Panorama vanuit de kerktoren, circa 1920. Links de oude openbare school, rechts het nog niet afgebouwde Gerlachusgesticht, dat thans afgebroken is en plaats gemaakt heeft voor het bejaardencentrum "Venloene".

8. De openbare school circa 1920. Ze is thans verbouwd tot cultureel centrum.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek