Loosduinen in oude ansichten deel 3

Loosduinen in oude ansichten deel 3

Auteur
:   H. van Zon
Gemeente
:   's-Gravenhage
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1822-4
Pagina's
:   120
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Loosduinen in oude ansichten deel 3'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

IN LEIDING

Schreef ik bij het -verschijnen van het tweede deeltje van "Loosduinen in oude ansichten" dat het zaak was om nog alles snel vast te leggen, voordat het gehele oude dorp zou zijn verdwenen, nu kan ik zeggen: het is verdwenen! Want waar is het gezellige kruispunt? Waar zijn de gezellige, dorps aandoende huisjes gebleven? Alles is afgebroken. Natuurlijk, op de kale plekken zal weer nieuwe bebouwing komen. Die zal alIicht comfortabeler zijn, meer gericht op onze welvaartverlangens, maar over honderd jaren zal men zeggen: "Gut, wat een oude huizen staan daar, gauw afbreken maar, dan kunnen we weer iets anders neerzetten! " Zo is de weg van de historie, zo is het altijd al gegaan, maar. .. het gaat nu alleen zo beangstigend sne!! Wat vandaag nieuw is, is morgen alweer aan verandering toe. Zo ging het in het verI eden toch niet: als iemand na een vijftigjarige afwezigheid nog eens een kijkje kwam nemen in zijn geboortedorp, dan zou hij het herkennen. Als men nu terug zou komen na nauwelijks tien jaren, dan zou men met stomheid geslagen staan te kijken. Nog nooit is een dorp (in vredestijd) zo grondig en snel afgebroken en (mag ik het zo stellen) vernield, aIs ons Loosduinen. Het is echter niet de bedoeling een "requiem voor een dorp" te schrijven, maar een beeld te geven van hoe ons Loosduinen vroeger was. Sam en met de eerder verschenen twee deeltjes in deze serie meen ik erin te zijn geslaagd een zo volledig mogelijk beeld te geven van wat was en van wie er wocnden (hoewei dat laatste natuurlijk slechts met mate kon gebeuren). Om dit beeldverslag ook toegankelijk en daardoor interessant

te maken voor de "nieuwe" Loosduiners, die zich in de wijken Kraayenstein, Nieuw Waldeck en (binnenkort) in Houtwijk hebben gevestigd of zich nog zullen vestigen, laat ik hieronder een lijst van straatnamen volgen, zoaIs deze tot omstreeks 1967 luidden, met daarachter de huidige benaming.

Verspronckstraat - Nocturnestraat; Fabritiusstraat - Sonatinestraat; Pieter de Hooghplein ~ Cantateplein; Vermeerstraat - Melodiestraat; Kijkduinsestraat tussen Symfoniestraat en Laan van Meerdervoort - Pisuissestraat; Frans Halsstraat - Fanfarestraat; Jan Steenstraat - Serenadestraat; Prins Hendrikstraat ~ Syrnfoniestraat; Paulus Potterstraat Fugastraat; Rubensstraat - Preludestraat; Rembrandtstraat ~ Ouverturestraat; Gevers Deijnootstraat - Buitentuinen; Heemskerkstraat - Binnentuinen; Columbusstraat ~ Kruidentuinen; Piet Heinstraat - Plantentuinen; Trompstraat Houttuinen; D}J Ruyterstraat - Vogeltuinen; Evertsenstraat - Stadstuinen; Stationsweg - Lippe-Biesterfeldweg; Julianastraat ~ Luxemburgstraat; Dillenburgstraat - Laurenburgstraat; Haagweg - Oude Haagweg; Houtweg - Kapelaan Meereboerweg; Maeweg - Madepolderweg; Groeneweg Polderlaan (laatste stuk bij de Nieuwe Weg-Leugenbrug); Nieuwe Slag - Groen van Prinstererlaan; Nieuwe Weg (tot Dekkershoekje) - Margaretha van Hennenbergweg; Wilhelminastraat (liep van Willem III straat tot de Ockenburghstraat) - Loosduinse Hoofdstraat; Emmastraat (liep van Willem III straat tot de Witbrug) - Loosduinse Hoofdstraat.

Hoewel bedoeld als aanvulling op de eerder verschenen twee deeltjes, heb ik ook van de daarin getoonde straten weer foto's opgenomen, zij het dan met een afwijkend of ander tijdsbeeld, zodat ook onze nieuwe medebewoners zich een compleet beeld kunnen vormen. De ruimte heeft mij ditmaal de gelegenheid gegeven om ook de buitenwegen, boerderijen en tot nu toe nog niet behandelde delen van Loosduinen te tonen, waarbij enkele uitzonderlijk zeldzame afbeeldingen werden opgenomen.

Bijzondere vermelding verdient ditmaal de eertijds zeer bekwame en ijverige Loosduinse fotograaf P.e. van Eykelenburg, die de volgende foto's maakte: 23, 24, 26, 30, 33,35, 71 en 97.

Een rectificatie op afbeelding 86 in deeltje 2 wil ik gaarne op deze plaats verme1den. Hoe secuur ook wordt getracht om alles te controleren, toch sluipt er weI eens een misser tussendoor. De afgebeelde foto stelt namelijk niet de eendenkooiwoning van Hegge aan de Leyweg voor, maar de kooikerswoning van Vonk, die zich beyond op de plaats waar nu de voetbalterreinen liggen in hilt Zuiderpark. Het zal dan ook ongetwijfeld de familie Vonk zijn die voor de woning staat. Mijn excuses.

Met opzet ben ik ditmaal niet te veel ingegaan op de historie van Loosduinen, omdat ik meen dat dit beter kan worden bewaard voor een geschiedkundig verslag, waarvoor de voorbereidingen reeds worden getroffen.

Het doet mij bijzonder veel genoegen te mogen constateren

dat de zachte wenk welke ik in de inleiding van deeltje 2 gaf inzake het bewaren van de oude benamingen van de verdwenen buitenplaatsen en boerderijen, tuinderijen, enzovoort, niet tevergeefs werd geplaatst. "Groenhoven" bijvoorbeeld heeft nu zijn naam gegeven aan een der f1atgebouwen in de wijk "Leyenburg". En zo zijn er ook in de nieuwe tuinbouwgebieden vele voorbeelden te vinden.

Tot slot zou ik gaarne de vele Loosduiners die mij in de loop der jaren van informatie en soms ook van materiaal voorzagen (en dan in het bijzonder mejuffrouw G. Zuiderwijk, de heren A.H. Jansen Blitterswijk en J. van der Gaarden), mijn hartelijke dank betuigen, terwijl ook de ambtenaren van het gemeentearchief van Den Haag voor hun medewerking mijn dank verdienen. Ik maak tevens in dit verb and van de gelegenheid gebruik om u te wijzen op het bestaan van de werkgroep "Oud-Loosduinen", die zich ten doel stelt om datgene wat nog over oud Loosduinen voorhanden is te bewaren, zodat ook het nageslacht de kans krijgt om hiervan kennis te nemen, terwijl de werkgroep daarnaast ook in de archieven duikt, om het verleden van ons dorp uit te pluizen. Voor belangstellenden is hierbij altijd plaats om te help en.

Rest mij nog de gebruikelijke verontschuldigingen aan te bieden voor onnauwkeurigheden of onvolledigheden, welke ongetwijfeld de kans zullen hebben gekregen binnen te sluipen. Aanvullingen en verbeteringen zijn bij mij altijd welkom. U kunt deze via de uitgever aan mij doen toekomen.

1. De grens tussen Loosduinen en Den Haag lag tot 1902 bij de Beeklaan en de De la Reyweg. Vandaar dat wij onze wandeling daar beginnen. Aan de Loosduinse zijde lag "Oostbroek", overblijfsel van een zeventiende-eeuwse buitenplaats. Het water, dat langs de grensscheiding stroomde, werd "De Beek" genoemd en liep via de Lange Laak tot aan de huidige Erasmusweg en sloeg dan met een scherpe hoek rechtsom in de richting van de Wateringse Strijp. Op "Oostbroek" was een pomp van de Loosduinse vrijwillige brandweer gestationeerd, totdat na de annexatie door Den Haag, in 1902, van het Loosduinse grondgebied tot aan de huidige Soestdijksekade, deze pomp op Halfweg werd geplaatst. De pomp werd bewaard in het linker gebouw. Omstreeks 1928 werd het complex afgebroken en werd de grond bouwrijp gemaakt voor de wijk "Oostbroek".

2. Deze typisch gebouwde boerenwoning bevond zich in het verlengde van de rij woningen op de voorgaande afbeelding. In het midden van de negentiende eeuw werd het gehele complex gronden tussen De la Reyweg en de Leyweg gekocht door onze latere koning Willem II. Na zijn overlijden, in 1849, werd het geheel gekocht door B.E. Cankrien uit Rotterdam voor de somma van f 150.500,-. Het mat toen 82 bunders, 54 roeden en 68 ellen! Hierna kwam uiteindelijk een deel van de grond, waarop nu de woonwijk "Oostbroek" ligt, in handen van grondspeculanten, die het omstreeks 1928-1930 lieten bebouwen.

3. Onze weg vervolgend langs de nog landelijke Loosduinse Vaart, in de richting Loosduinen, zien we tegenover de bocht bij de huidige Fahrenheitstraat enkele heel oude tuinderswoningen staan, welke reeds in 1745 in deze vorm door De la Fargue werden vastgelegd. Op de voorgrond beyond zich tot in het begin van deze eeuw de zogenaamde "Valkeniersbrug", over een sloot, welke naar de boerderij "Valkenbosch" leidde. De naamsoorsprong ligt in het feit dat "Valkenbosch" in de tijd van prins Maurits het eigendom was van zijn valkenier. De hier afgebeclde woningen behoorden toe aan de buitenplaats "Oostbroek" en werden bewoond door pachters. Later werden op het complex ook tuinderijen gesticht en werden de woningen verhuurd aan tuinders. De matten op de schuit werden gebruikt voor het afdekken van de lage kassen voor komkommers. De opname is van 1925.

4. Daar in de voorgaande deeltjes reeds afbeeldingen van de Loosduinseweg werden opgenomen, kunnen we nu met grate sprongen onze weg langs de vaart vervolgen. Waar nu de Gooilaan ligt, lag tot 1925 de oprijlaan naar boerderij "Rustenburg". Deze lag weer op de plaats waar zich nu de sportvelden tussen het scholencomplex bevinden. Deze oude boerderij is een overblijfsel van een grate buitenplaats, daterende uit het begin van de zeventiende eeuw. De eerst bekende eigenaar van de "Bollenhofstede", zoals het toen heette, was Florens Carel van Beijeren van Schagen, graaf van Warfuse. Het was echter reeds in 1620 ook al in deze familie, die afstamde van de Hollandse graven uit het Beierse huis. De laatste bewoner was de familie Van der Laan. In het linker huis woonde rentmeester Herfst. De opname is uit ongeveer 1920.

5. Ter plaatse van de huidige Fatimakerk aan de Escamplaan stond tot op het einde van de jaren twintig de boerderij "Vredenburgh", overblijfsel van een zeventiende-eeuws herenhuis, dat later weer terugviel tot hofstede. Oorspronkelijk werd deze ook weI de "Binnenwooningh" genoemd, vanwege de ligging, ver van de "straatweg" (Haagweg). De houten brug links lag over de scheidingssloot, welke overging in de zogenaamde Middelwatering, een belangrijke afwatering van de Oost-Escamppolder. Op de plaats van de sloot, rechts, loopt nu het water van het "Laakkanaal" langs de Soestdijksekade. Deze opname werd gemaakt in 1928, toen er sprake was van het graven van het genoemde kanaal.

6. Van 1882 tot 1932 reed over de Loosduinse- en de Haagweg (de laatste heet nu Dude Haagweg, om verwarring met de Rijswijkse Haagweg te voorkomen en omdat onze Haagweg waarschijnlijk al uit de heel vroege middeleeuwen stamt, dus ouder is, werd dit voorvoegsel eraan gelijmd) de stoomtram van de "Westlandsche Stoomtram Maatschappij". Op deze foto ziet u hem, tegen het eind van zijn loopbaan, bij de brug naar de Soestdijksekade. Op de achtergrond ziet u de bomen van de begraafplaats "Nieuw-Eykenduynen", ook al een oude buitenplaats, waarvan het gebruik weI heel anders is geworden dan tot aan het eind van de vorige eeuw. Een van de laatste bewoners van de buitenplaats was de heer Maas Geesteranus, de directeur van de Staatscourant.

7. De afstand tussen de verschillende delen waaruit Loosduinen bestond, was zeer groot. Er werd daarom in 1875 gepleit voor een tweede open bare Iagere school, die dan ook in het volgende jaar op Halfweg werd geopend. Zij stond bij de Laan van Eik en Duinen, op de plaats waar nu nog het enig overgebleven gebouw tussen deze laan en de Kamperfoeliestraat staat, op het ogenblik in gebruik als garage van een autobedrijf. Het achterste deel is nog een overblijfsel van de school, welke in 1926 defmitief werd gesloten, omdat na de tweede (en complete) annexatie de hier in de buurt woonachtige kinderen gebruik konden maken van de gemeentescholen, die zich in de naaste omgeving bevonden. U ziet hier de school, vlak voor de afbraak.

8. Een foto van een schoolklas is altijd dankbaar materiaaL Speciaal als men er ook nog namen van de afgebeelde personen bij weet. Ondanks het feit dat deze foto van omstreeks 1890 moet zijn, werden er toch nog kinderen herkend. Op de achterste rij, van links naar rechts: meester Dormaar (later hoofd van de eerste openbare lagere school in het dorp zelf), twee onbekenden, Jan Kok, Frans Zuidwijk, Chris Koehler en Chris NederpeL Middenrij, van links naar rechts: een onbekende, Marie en Alie Kok, weer twee onbekenden en Stiena Kok. Helaas liet men bij de voorste rij verstek gaan. Overigens is het wei nuttig om te weten waarom op deze oude foto's altijd zoveel kinderen van verschillende leeftijden, maar wel van dezelfde familie of gezin afgebeeld staan. Men kon nu eenmaal niet zoveel geld uitgeven aan deze luxe zaken en nu had men aile kinderen op een plaat.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek