Maasdriel in oude ansichten deel 2

Maasdriel in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J.H.G.J. van Heeswijk
Gemeente
:   Maasdriel
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1299-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Maasdriel in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De tijd waarover dit boekje gaat, wordt wel eens "de goeie oude tijd" genoemd. De mensen waren toen meer tevreden als nu en er was meer gezelligheid onder elkaar. Op de zomeravonden stonden of zaten groepjes buurtbewoners op een hoek van de straat of in een wegberm bij elkaar te buurten. Toch werd er in die tijd veel armoede geleden en een groot gedeelte van de bevolking van onze dorpen leefde op het wankel minimum van de bestaansgrens. Neen, in de jaren 1900 tot 1940 ging de welvaart, zo die elders in ons land was, onze deur wel voorbij. Dit was in het gehele rivierengebied zo en zeker in de Bommeierwaard met zijn geïsoleerde ligging.

Ten gevolge van de vele overstromingen en dijkdoorbraken, zochten de inwoners van onze dorpen een veilige plaats op aan de dijk om hun huis te bouwen. Deze dijkwoningen waren maar klein en toonden ons wel de armoede van de streek. De meeste van deze huisjes werden onder aan de dijk gebouwd en door de kleine ramen zaten de bewoners hun leven lang tegen de dijk aan te kijken. Ook de schuren boden te weinig ruimte. Wij herinneren ons nog goed de talrijke hooi-

mijten die langs onze dijken stonden. Zij spraken in dit opzicht een duidelijke taal.

In deze tijd verdwenen ook de grote boeren, deels door gebrek aan opvolgers, deels omdat hun bedrijven bij de erf deling gesplitst werden. Ook kwam het voor dat zij hun gronden aan de kleine boeren verpachtten. Er waren in Driel veel kleine boeren, juist omdat de mogelijkheden om dit te worden ruim waren en de drang naar zelfstandigheid groot was. Deze kleine bedrijfjes waren echter onvoldoende rendabel om ervan te kunnen bestaan. De meeste kleine boeren gingen dan ook elders werken als boerenknecht, op de steenfabrieken of in de mandenmakerij. De vrouwen van deze boertjes en ook van de arbeiders trachtten wat bij te verdienen door thuis knopen te maken voor het in Kerkdriel gevestigde filiaal van de "N.V. Knoopen fabrieken Jean Güppertz" te Zaltbommel. Anderen maakten in de zomer uitjes schoon voor de inmakerijen te Ammerzoden. Zowel voor de arbeider als voor de kleine boer, was er 's winters weinig te verdienen. De steenfabrieken lagen stil en men moest teren op hetgeen men in de rest van het jaar verdiend had. Zo

gingen in het najaar vele arbeiders en boeren, wanneer de steenfabrieken stillagen, naar Duitsland om te helpen bij het binnenhalen van de oogst.

De mandenmakerij, die in Driel rond 1870 opkwam, beleefde haar bloeiperiode van 1900 tot 1910. Toen had er in deze bedrijfstak weer een inzinking plaats. In 1905 waren 142 Drie1enaren in de mandenmakerij werkzaam. Dit aantal liep in 1926 terug tot 74, onder andere door het wegvallen van de export naar Engeland. Om deze nijverheid nieuwe impulsen te geven, werd in 1923 de houtvlechtschool opgericht, waar men onder bekwame leiding meer het luxe vlechtwerk leerde maken.

Ook de steenindustrie ter plaatse had in deze periode met crisisverschijnselen te maken. Het gemeenteverslag over 1910 rapporteert dat het minder goed gaat in deze industrie. Zo lag Kerkdriels grootste steenfabriek, die van P.A. Ne1emans (thans Kerkdriel Keramiek), van 1911 tot 1918 stil. In 1926 werkten op dit bedrijf toch altijd 65 volwassenen en 10 kinderen.

Dit is in grote trekken de economische toestand van onze dorpen, waar de werkeloosheid toen bijna even

groot was als op de dag van vandaag. Maar met dit verschil dat de sociale uitkeringen gering waren en niet wettelijk geregeld, zodat velen vooral in de wintermaanden en als de oogst tegenviel, een beroep moesten doen op de armbesturen, de diaconie of de St.-Vincentius Vereniging.

De vraag naar het boekje "Maasdriel in oude ansichten" was zo groot dat het mij verantwoord leek een tweede deeltje samen te stellen. Dat dit mogelijk was, dank ik aan de vele belangstellende gemeentenaren en oud-inwoners, die mij kaarten en foto's ter beschikking stelden en deze vaak nog van een toelichting voorzagen. Ik wil hen bij deze mijn erkentelijkheid betuigen voor hun spontane medewerking.

Ik heb in dit boekje getracht wat meer aandacht te besteden aan het leven en werken in onze gemeente, door een aantal oude en vaak verdwenen beroepen en ambachten en hun beoefenaars naar voren te halen. Ik had dit gaarne nog wat uitgebreider willen doen, maar helaas ontbrak mij het materiaal.

I I

11

18';;

XOORDBRlRAXT.

GIDH:EX'ff: .L~:.1 e .?.

I

./

~ ?? h ??.?? 1 I: su. 000.

M~I('_,. ~_

-,

--,-

L

1. Zo zag de gemeente Alem c.a. (Alern, Maren en Kessel) er uit voordat de afsnijding van de bocht in de rivier de Maas in 1933-1934 plaatsvond. Dit kaartje uit 1865 geeft duidelijk het grillige verloop van deze rivier aan, vooral ten noorden van het dorp Alem. De Maas liep toen om de Piekenwaard heen. Het veer bij het dorp vormde de verbinding met Rossum en vandaar heet het café Van Ingen nog steeds het Veerhuis. Het veer op Kerkdriel, dat toen ook reeds lang bestond, staat op dit kaartje niet aangegeven. Op 1 januari 1958 werd de gemeente Alem c.a. opgeheven. Het dorp Alem kwam bij Maasdriel en Maren en Kessel gingen naar Lith. Deze scheiding van de dorpen door de rivier heeft echter niet verhinderd dat het verenigingsleven in Alem toch nauw verbonden is gebleven met dat van Maren en Kessel.

2. Deze foto uit 1926 laat zien hoe hoog het water van de Maas toen aan de dijk te Alem stond. In dat jaar brak in het land van Maas en Waal bij Dreumel de dijk door. Dit zeilschip (een Hagenaar) van J. van Ingen lag afgemeerd aan de Maasdijk, bij het Veerhuis te Alem. Rechts kan men nog juist het hek van het Veerhuis zien. Aan de ligging van het schip is duidelijk te zien dat het water tegen de rand van de dijk stond. Rechts op de achtergrond de steenfabriek "Rossum". Het schip lag op de plaats waar nu het wachthuisje van "Onze Tram" staat.

3. Toen deze foto genomen werd, was de dijk (nu St-Odradastraat) nog een echte dijk, dat wil zeggen een waterkerende dijk. Rechts vooraan het Veerhuis van waaruit men per voetveer over de Maas gezet kon worden naar Rossum. De St.-Hubertuskerk, in de jaren 1872 tot 1875 onder het pastoraat van Antonius Godschalx, werd gebouwd door het aannnemersbedrijf Essers uit Gewande en de Alemse timmerlieden Schippers. In 1963 werd de torenspits door een kleinere vervangen. Naast de kerk, waar nu J. van Oers woont, woonde Driek Greve, die een bakkerij en een herberg had. In het huis met de mensen voor de deur woonde klompenmaker Piet van Lent, Het huis met de ornamenten rond de ramen werd bewoond door Theo van Sonsbeek, die er het boerenbedrijf uitoefende. Het eerste huis links was de boerderij van Frans Pompen en in het volgende huis woonde Huib van Loon. Midden op de straat staan Mien Steenbekkers (links) en Cato van Mil.

4. Een stukje Dijk (thans St.-Odradastraat) te Alem in de jaren twintig met links het woonhuis van de burgemeesters van Alem, van Waardenburg en Smits. In het huis met het hek woonde Piet van de Pol. Het is het stamhuis van de familie Welten, thans te Zaltbommel, die hier in het begin van deze eeuw reeds een handel in hooi en stro dreef. Ook heeft er nog Hannes Pompen gewoond, die burgemeester van Alem was. Achter de linden (rechts) kijkt men op de diaconiewoningen, die in de Tweede Wereldoorlog verwoest zijn. Met de hondekar is de dienstbode van Jan van Mook, Drieka Rovers.

5. De dijk te Alem, gezien in noordelijke richting. Rechts de school met het schoolhuis, bewoond door achtereenvolgens Jac, Sars, Jan Klingen en Piet van der Sterren. In het midden het huis van Piet van de Pol, later bewoond door Cornelis Pompen. Links de woningen van de diaconie. Deze wisselden nogal eens van bewoner. In het eerste huis woonden achtereenvolgens Verdonk, Peter Beenen, Willem Steenbekkers en Johan de Rouw. In de middelste woning Thomas Schungel, schoenmaker Van de Burgt, de rijksveldwachters Peterse en Harmse en later Hannes Steenbekkers. In het derde huis de brigadiers Elshout, Cremers, Schapink, Van der Lee en Hellings.

6. Langs de dijk te Alem, in de richting van het Eind, stonden vroeger veel meer bomen, die het dorp een fleurig aanzien gaven. Links, in het eerste huis, woonde Meinhard Pompen en naast hem Jacobus van Boxtel, die het boerenbedrijf uitoefende. In het hoge huis verderop woonde bakker Van Mook. In de open ruimte tussen deze huizen in, had Piet Rooijakkers zijn bakkerij en herberg. Men ziet hem met zijn vrouw, Mieke Brekelmans, naast het huis staan. De lange man op de achtergrond is Bart van Rooij. De laatste drie meisjes van de groep zijn, van links naar rechts, Jaan van Lent, An Brekelmans en Mien van Lent.

7. Alem was een echt rivierdorp en de huizen waren dan ook veelal langs de dijk gebouwd om tegen overstromingen gevrijwaard te zijn. Deze foto laat ons de dijk zien (thans St.-Odradastraat) met rechts de boerderij van Leonardus Steenbekkers, die in de Tweede Wereldoorlog verwoest werd. In het dwars staande huisje verderop woonde metselaar Hannes Brekelmans en in het huis daarnaast Joost van Breda. Rechts een groepje notebomen, waar menig oudere ingezetene van Alem nog prettige jeugdherinneringen aan bewaart.

8. Voor de kanalisatie van de Maas had ook Alem veel last van het hoge water in de winter. Telkenjare, als het water in de rivier de Maas hoog werd, had men hier niet alleen last van kwel, maar dan kwam ook de Beerse Overlaat in werking en dat was in Alem goed merkbaar. Hoe hoog het water in 1917-1918 bij het Gansje stond, de woning van ganzenvanger Dries van Rossum, toont deze opname. Voor hij hier kwam wonen, werd dit huisje bewoond door Betje van KesseL Nog te zien is het huis waarin nu Martinus van Mook woont. Tussen deze beide in woonde Rien van Kessel. Dit huis is later afgebroken. In de boerderij links op de achtergrond woonde toen Kobus Baars, later Jan Toonen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek