Makkum in oude ansichten deel 1

Makkum in oude ansichten deel 1

Auteur
:   P.J. Tichelaar
Gemeente
:   Littenseradiel
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3898-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Makkum in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Er is zo voor en na heel wat over Makkum en zijn geschiedenis geschreven. Door de Fryske Akademy zijn twee delen van de Sudwesthoekrige aan Makkum gewijd en in de Geakunde fan Wunseradiel die in 1969 in opdracht van het bestuur van de gemeente tot stand kwam is veel over Makkum te vinden. *

Dit boekje, met achtendertig gereproduceerde prentbriefkaarten en andere foto's, probeert een momentopname te geven van een tijdperk uit de geschiedenis van ons dorp. Deze opname is voor ons, mensen van vandaag, historisch en geeft beelden van een toestand die zichtbaar en voelbaar achter ons ligt. Aan de andere kant is deze opname een kind van de voorgeschiedenis van het dorp Makkum, eens een welvarende plaats aan de wereldvermaarde Zuiderzee met nijverheid, handel, zee- en binnenvaart, factoren die bepalend zijn geweest voor het stedelijk karakter van de plaats.

De nijverheid was veelvoudig en verhoudingsgewijs

omvangrijk: het belang ging ver uit boven dat van een regionale verzorging en was aanleiding tot handel op binnen- en buitenland die, in samenhang met de gunstige ligging van het dorp aan binnen- en buitenwateren.Ieidde tot scheepvaart. Behalve zuivel - in die jaren zeker niet industrieel bereid - waren de produkten in de eerste plaats gemaakt van klei uit de omgeving: baksteen, dakpannen, buizen, estriken, muurtegels, gleiersschotels en rood pottegoed. Maar ook andere grondstoffen boden arbeid. De schilbanken voor de Friese kust boden een overvloed van schelpen voor meer dan honderd kalkovens met hun leshuizen. Schepen werden gebouwd en onderhouden op scheepswerven, houtmolens zaagden het in Scandinavie gekochte en vandaar aangevoerde hout, er was een oliemolen, een trasmolen, de grootste lijnbaan van Nederland, de enige papiermolen en de enige glasblazerij in het noorden van het land, een leerlooierij en een zeepziederij. Vrijwel al deze nijverheid had zich genesteld langs de Grote en Kleine Zijlroede, de beide tot vaarwaters verbrede oude waterlopen die

de Makkumermeer met de Zuiderzee verbonden en tot 1780 elk hun eigen sluis hadden.

Ondanks de ligging aan open internationaa1 vaarwater is er nooit sprake geweest van een (buiten)havenaccomodatie van enig belang, evenmin trouwens als in Workum en Hindeloopen. De schepen die deze plaatsen aanliepen werden, zodra mogelijk, door de sluizen geschut waarna het lossen en laden langs de binnenkaden plaatsvond. De afmetingen van de schepen waren bepalend voor de maten van de sluizen, hetgeen verklaart dat de Makkumer sluis enkele malen moest worden vergroot.

Welstand verworven door fabrikanten, kooplieden, reders en kapiteins vindt men weerspiegeld in de stedelijke structuur en enkele nog overgebleven zeventiende- en achttiende-eeuwse gevels. Voor de bevolking is er genera ties lang voldoende werk geweest, de enige basis voor het dagelijks brood in die jaren, Toen dat minder werd - in de neergang van de negen-

tiende eeuw - ging men naar zee, naar de grote vaart of naar de loggers van de Noordzeevisvaart.

Van dit alles vinden we iets terug in dit boekje. Het was lastig een keuze te maken uit de overvloedige oogst uit de verzamelingen van Ludwig de Boer, Lolke Halma, Jentje Hoeksema, Hennie de Vries, David Visser en Dirk Zwart die hun materiaal ter inzage gaven aan Evert Bruinsma, die hielp bi] de selectie. Bij het aanduiden van de huizen zijn eenvoudigheidshalve de namen van de tegenwoordige bewoners gebruikt, tenzij anders vermeld. Hopelijk beleven velen aan dit boekje evenveel plezier als de samensteller.

"'K. de Vries, Makkum, sier en sied fan Wunseradiel Bolsward 1965.

H.T. Obreen, Makkum en de westkust van Friesland, Bolsward 1965.

J.J. Spahr van der Hoek, Geakunde fan wtmseradiel, Bolsward 1969.

Oroet uit Makkum.

Uleeschmarkt,

1. Wij staan op de stoep van "De Zwaan" en kijken naar een afgedamd deel van een van de twee Makkumer levensaders: de Grote Zijlroede. Deze liep vroeger van de Turfmarkt rechtdoor naar de sluis achter het huidige postkantoor. Later werd zuidelijker een nieuwe sluis gebouwd en werd het eind van de vaart gedempt. De in de zeventiende eeuw aan weerskanten van de vaart gebouwde huizen vormden een "rige", wat in de volksmond ook de naam van de vaart werd.

De officiele namen van de kaden waren Vleeschmarkt en Appelmarkt.

'lA.KKUI

2. Tot de demping in 1903 diende de Rige tot ligplaats van de beurtschepen op de omliggende p1aatsen. Een jaar of tien na de demping was het aangelegde plantsoen al flink gegroeid en verrichtten de publieke waterpomp en - dubbele - kru1 goede diensten! De zeventiende-eeuwse gevel van Tj, Rinia Sf. was ondanks ijveren van de doopsgezinde dominee Fleischer in 1907 gemoderniseerd. Rechts, nog net zichtbaar, de trapgevel van Marten Venema.

3. Ook de tegenwoordige B1eekstraat was water. De nu negentigiarige Gerrit Kingma nam op 31 maart 1903 deze foto, van de kant van de Waag af de Bleeksrige inkijkend. Links, met schoorstenen, de huizen van Lolke Kleiterp en Lammert Hoekstra met de voeten in het water. Ter hoogte van de nauwe steegjes (tussen Bosma en Nauta en tussen Zwart en Ankerplak) waren hoge brugjes die aansloten op de Wijde Steeg en de Schoolsteeg.

<:jroet uit JYfa~~um

4. Tussen Kerkstraat en Bleeksrige waren en zijn enke1e stegen. Ben ervan was breder en heette daarom Wijde Steeg, tot deze naam voor enke1e bewoners niet goed genoeg meer was en het Middenstraat werd. Op de achtergrond, dus nog achter het huis van de familie Meinsma in de Kerkstraat, torent het dak van de vroegere Vermaning, de doopsgezinde (schuiljkerk, Nadat in 1909 de nieuwe kerk aan de B1eekstraat in gebruik was genomen diende het gebouw Lubertus Postma en Sjirk Rolsma tot timmerwerkplaats, tot het in 1923 afbrandde.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek