Margraten in oude ansichten

Margraten in oude ansichten

Auteur
:   Cor Bertrand
Gemeente
:   Margraten
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0360-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Margraten in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Margraten is een reeds lang bestaande plaats in het glooiende heuvelland van zuid-Limburg, Mogelijk was hier in de Romeinse tijd al sprake van bewoning, maar daarvoor ontbreken de bewijzen. Vast staat wel dat Margraten meer dan zeven eeuwen geleden al een dorp van enige omvang moet zijn geweest, aangezien het in 1262 een zelfstandige parochie werd.

De naam van dit dorp is van kerkelijke oorsprong. Volgens de plaatselijke historicus G. Sluijsmans hebben de heren van het nabije Gulpen er in de dertiende eeuw een kapelletje gesticht ter ere van Maria op de Berg, in het Latijn "Maria ad Gradus" geheten. Via Mariëngrad is uiteindelijk de naam Margraten ontstaan.

De eeuwenoude historie van deze plaats wordt niet gekenmerkt door erg spectaculaire feiten. Zoals zovele andere dorpen in het huidige zuid-Limburg wisselde Margraten vaak van kleine naar grotere staatsverbanden. Behoorde het aanvankelijk tot de heerlijkheid Herzogenrade, later, na 1364, maakte het deel uit van het hertogdom Brabant, nog later van de heerlijkheid Gulpen om in 1630 een eigen heerlijkheid te worden. Nu eens was Margraten Spaans via de

band met het hertogdom Brabant, dan weer was het Staats. In 1795 werd het ingelijfd bij het Franse departement van de Nedermaas. Na de Napoleontische tijd werd het Nederlands gebied. Dit gebeurde in 1815, maar vijftien jaar later behoorde Margraten tot de jonge staat België, waarvan het weer in 1839 werd afgescheiden, toen zuid-Limburg voorgoed ging deel uitmaken van Nederland.

Tot in de allerjongste historie heeft het grondgebied van deze gemeente iets internationaals weten te behouden. Een gedeelte van Margraten werd tegen het einde van de tweede wereldoorlog, in 1944, immers tot Amerikaans territoir verklaard; die akkers namelijk, even buiten het dorpscentrum aan de rijksweg naar Maastricht gelegen, waarop toen een uitgestrekt oorlogskerkhof voor in hoofdzaak gesneuvelde Amerikaanse militairen werd aangelegd. Aanvankelijk met meer dan dertigduizend graven; nu met ruim achtduizend. Dank zij de aanwezigheid van het Amerikaanse oorlogskerkhof is Margraten tot ver buiten onze landsgrenzen bekend geworden.

De bevolkingsgroei is vroeger nooit stormachtig verlopen. Pas gedurende de laatste tien à twintig jaar is

daarin verandering gekomen. In 1906 was Margraten nog een mini-dorp dat, met alle buurtschappen als Termaar, 't Rooth, Groot en Klein Welsden meegerekend, amper twaalfhonderd inwoners telde. Momenteel is Margraten uitgegroeid tot een ferm dorp van ongeveer drieëndertighonderd inwoners. Even heeft het er naar uitgezien dat deze plateaugemeente een satellietstad van Maastricht dreigde te worden. Autochtone inwoners van Margraten hebben dit weten te voorkomen en gelukkig maar. Daardoor is en blijft Margraten een heerlijk landelijk dorp, omgeven door vruchtbare akkers en boomgaarden, die worden gemarkeerd door statige boerderijen als de hof van Termaar, de hoeve Dobbelstein uit 1700 en niet te vergeten enkele agrarische bedrijven in Groot Welsden. Ondanks het niet doorgaan van de plannen tot uitbouw van Margraten tot satellietstad is veel van de vroegere dorpse schoonheid ten offer gevallen aan het gerealiseerde uitbreidingsplan achter de vergrote kerk. Hier is een nieuwe wijk verrezen, die eerder steeds dan dorps aandoet. Uit gerestaureerde putten en uit de aan nieuwe straten gegeven benamingen blijkt dat

de huidige generatie een groot gevoel voor traditie en veel zin voor het verleden aan de dag legt.

De samensteller van dit boekje heeft dit opnieuw op treffende wijze mogen ervaren toen hij voorbereidingen trof voor "Margraten in oude ansichten", dat een beeld wil geven van het leven ter plaatse in grootmoeders tijd. Dorpse evenementen uit die jaren waren de triomfen van de schutterij en de harmonie, overwinningen van de voetbalclub of van plaatselijke coureurs dan wel de verbouwing van de kerk of de afbraak van de eerste school.

Alleen dank zij veler medewerking kon dit platenalbum ontstaan. Pastoor A.J.H. Claessens, gemeenteontvanger P.E.A. Prevoo, Per Lemmerlijn, Jan Vroonen, Arnold Oprey, J. en W. Heijnen en de dames L. Schreurs-Prevoo, L. Ietswaart-Heijnen en I. Schreurs-Mols hielpen bij het verzamelen van de foto's. Een heel karwei, dat het best kan worden getypeerd met het Limburgse dialectwoord "zeumeren". Wij dragen dit boekje in grote dankbaarheid op aan de bekende dialectschrijver van Margraten, wijlen pastoor drs. Pierre Heijnen.

1. Het dorpscentrum van Margraten bood rond de eeuwwisseling deze pittoreske aanblik. Voor de kerk lag nog het leuke schooltje met ernaast de kapelanie. Beide panden zijn in 1921 gesloopt, toen de kerk ·werd vergroot. Put en boom zijn gelukkig nog bewaard gebleven. De man op de foto, J. Sluijsmans, oefende aan dit pleintje het beroep van kleermaker-caféhouder uit. Voor de put poseerden twee van zijn drie zonen, die alle onderwijzer zijn geworden. Het jongetje in wit schortje, G. Sluijsmans, is vele jaren hoofd van de school in Margraten geweest, reden waarom hij ter plaatse nog steeds "de meester" heet.

Groet 'uit Margraten ..

f

2. De bevolkingsgroei van Margraten is pas laat ingezet. In 1906 bedroeg het aantal inwoners hooguit twaalfhonderd; thans drie keer zoveel. Geen wonder dat de kerk rond de eeuwwisseling nog groot genoeg was, maar dat zij later in 1921 nodig moest worden verbouwd. Bepaald liefelijk zag het kerkje eruit voordat de verbouwing had plaatsgevonden. Imposanter dan de kerk was het woonhuis van de kapelaan: het witte pand rechts op de foto. Ruim een halve eeuw geleden werd deze kapelanie gesloopt.

3. Hier hebben we een duidelijk beeld van de bouw technische doorbraak die de historische kerk van Margraten in 1921 moest ondergaan. Was het oude kerkje oost-west gericht, de nieuwe kerk, ontworpen door de bekende Maastrichtse bouwmeester A. Boosten, kreeg een heel andere oriëntatie (noord-zuid), De toren, met resten van vóór 1617, bleef behouden. In dat jaar moest het kerkje van Margraten opnieuw worden opgetrokken in verband met een fatale blikseminslag,' Ook was dit het geval in 164 7, toen een brand grote schade aan het gebouw aanrichtte.

4. De noodzakelijke uitbreiding van het te kleine kerkje van Margraten werd in 1921 uitgevoerd door aannemer Schmitz uit Gulpen. Samen met zijn medewerkers wilde hij worden gefotografeerd tegen de achtergrond van de bogen van de oude kerk. Uitvoerder van de werkzaamheden ten behoeve van de uitbreiding van de kerk van Margraten was J. Weusten. Zijn naaste assistenten waren F. Lemmerlijn en Nic. Beuken.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek