Marken en Oranje

Marken en Oranje

Auteur
:   J. Schild
Gemeente
:   Waterland
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5161-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Marken en Oranje'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

VOORWOORD

Dit boekje is gemaakt in opdracht van het bestuur van de Vereniging Historisch Eiland Marken in verband met de tentoonstelling "Marken en Oranje", die het museum in 1991 ter gelegenheid van het 25-jarig huwelijk van koningin Beatrix heeft opgezet. Het boekje beoogt een beeld te geven van de bezoeken van leden van het Koninklijk Huis aan Marken en de deelname van Markers aan diverse festiviteiten. Het bestrijkt de periode van 190() tot heden.

Vanwege het onderwerp lag het voor de hand dit boekje in kleur uit te geven. Helaas is dit in verband met de hoge kosten onmogelijk gebleken. Het geheel is samengesteld door Jan Schild met medewerking van ve!en. Het grootste gedeelte van de afgebeelde foto's komt uit de collectie van de samensteller. Tevens zijn toto's beschikbaar gesteld door:

Cees van Altena , Geertje van Altena-Schouten, Neeltje van Altena-Boneveld, Klaas Boneveld, dokter Hartman, Lijsbeth Kaars-Kaars, Luutje Kes-Schouten, Trijntje Klaver-Visser, Grietje Taanman-Boes en Dirk Visser. Bovendien heeft de bekende Marken-fotograaf Henk van der Leeden exclusiefvoor deze publikatie belangeloos een aantal opnamen afgestaan. De belangstellenden die geholpen hebben met het dateren en beschrijven van de foro's wil ik hartelijk bedanken; het zijn er te veel om hen met name te noemen. Ten slotte bedank ik Sijmon Zondervan voor het met vee I geduld verzorgde typewerk.

Namens het bestuur van de Vereniging Historisch Eiland Marken hopen wij dat dit boekje u vee I kijk- en leesplezier bezorgt.

Jan Schild

IN LEIDING

Op Marken is sprake van grote Oranjegezindheid en verbondenheid met het Koninklijk Huis. Waarschijnlijk was er enkele tientallen jaren geleden geen Marker woning te vinden, waarin geen portret of voorwerp prijkte met een afheelding van de Koningin of de koninklij ke familie: Deze verbondenheid wordt het best geillustreerd met de spreuk Yoor God, Nederland en Oranje. Ais cchte calvinisten toonden de Markers zich getrouw aan kerk , regering en Koninklijk Huis. Feestdagen rondom het Oranjehuis werden altijd uitbundig gevierd.

Zelfs gedurende de oorlogsjaren hebben de Markers, ondanks de Duitse bezetting van het eiland, zich er niet van laten weerhouden hun verknochtheid aan Koningin en Yaderland openlijk te tonen.

In het begin van deze eeuw beschrijft een Engelsman de viering van koninginnedag als een feest dat veel aan een kermis doet denken, We dienen ons daarbij te realiseren dat de Marker kerrnis in 1890 werd afgeschaft en de viering van koninginnedag denkelijk mede tegemoet kwam aan de behoefte eens per jaar uitbundig feest te vieren.

Bij vee I gelegenheden lieten Markers hun genegenheid ten opzichte van het Koningshuis blijken. Zo namen zij deel 'Ian diverse jubileumoptochten en luisterden zij regelmatig het defile te Soestdijk met hun aanwezigheid op.

De liefde kwam echter niet van een kant. Reeds in 1905 werd Marken door koningin Wilhelmina en haar man prins Hendrik vereerd met een bezoek. In 1916werd Marken opnieuw bezocht door koningin Wilhelmina. Het eiland was

door de grote watersnood ernstig geteisterd. Door haar aanwezigheid was zij een grote troost voor de getroffenen. Bovendien stal zij aIle harten door de kort na de rampnacht geboren Lijsje van Riel als pete kind aan te nemen en haar de naam Wilhelmina te geven. Acht jaar later, in 1924, kreeg Marken weer hoog bezoek. Prinses Juliana, begeleid door haar vader prins Hendrik , zette voor het eerst voet op het eiland. Daarna is er tot 1948 geen officieel koninklijk bezoek meer geweest. Toch kwam er een enkele maal een lid van het Koninklijk Huis onaangekondigd op Marken. Zo kreeg dokter Hartman (gerneentearts op Marken van 1927-1935) in het begin van de jaren dertig onverwacht bezoek van de Prins, die kwam inspecteren of de door het Rode Kruis geschonken apparatuur voor het Buurthuis ook werkelijk goede diensten bewees. Schertsend sprak prins Hendrik bij zijn afscheid in gebroken Nederlands de historische woorden: Dokter het ga je goed, snij er maar niet te veel kaput.

In 1948liep heel Marken uit toen de Piet Hein, met koningin Juliana en haar vier dochters aan boord, de haven binnenvoer. Namens het gemeentebestuur boden de dochters van burgemeester Reeuwijk de prinsesjes ieder een Marker pop aan. Uiteraard bezocht de Koningin bij die gelegenheid ook het petekind van haar moeder, Mina van Riel. Tot op heden is er geen officieeI koninklijk bezoek meer op Marken geweest. WeI kwam in 1953 onverwachts prinses Wilhelmina op bezoek om haar petekind te verrassen. Het is bekend dat leden van de koninklijke familie sindsdien

Marken nog enkele malen hebben aangedaan. 20 werd een aantal malen De Groene Draeck bij de vuurtoren gesignaleerd. Bovendien weten we uit betrouwbare bron dat de zoons van koningin Beatrix wei eens rond Marken de surfsport beoefenen.

Tot 1948 werd koninginnedag gevierd op 31 augustus, de verjaardag van koningin Wilhelmina. Bij het aantreden van koningin Juliana verschoof de datum naar 30 april. Hoewel de huidige Koningin op 31 januari is geboren, wordt koninginnedag nog steeds op 30 april gevierd. Dit heeft koningin Beatrix bi j haar kroning op 30 april 1980 bepaald als eerbetoon aan haar moeder.

In de loop van de jaren is de viering van koninginnedag op Marken aan veel veranderingen onderhevig geweest. Dit betreft zowel de aard en het karakter van de feestelijkheden als de locatie waar deze plaats vinden. Traditioneel vindt het officiele gedeelte van de festiviteiten, zoals de reveille, het vlaghijsen. de aubade en de toespraak van de burgemeester. plaats op het plein bij het raadhuis. Tevens is de optocht van Juliana (de tuut) over het eiland, gevolgd door in oranjedracht 'bas' geklede kinderen en volwassenen, voor jong en oud een jaarlijks weerkerend festijn. Aanvankelijk werden de kinderspelen gehouden op de Tuin. daarna achtereenvolgens op het Kerkland. in de Meer , op het oude Ervenlandje, op de Akker bij het postkantoor en tegenover het kerkhof op het Rietland. Naderhand werden de spelen op de sportvelden gehouden, eerst op het voetbalveld bij de Knoldijk , later op het Jispland

achter de Kerkbuurt en nu op het nieuwe sportcomplex. In 1923 werd voor het eerst het historische spel De inneming van Den Briel opgevoerd. In het begin van de jaren dertig werd, onder anderen op initiatief van dokter Hartman, weer een historische spel georganiseerd. Na Het turfschip van Breda (1930) volgden Leidens ontzet (1937) en weer De inneming van Den Briel (1938). Tot aan het begin van de jaren zeventig zijn deze spelen nog enkele malen herhaald. Bovendien is eenmalig De hooiwagen van Lochern en veellater De strafgevangenis van Leeuwarden (de Overval) opgevoerd. De laatste twintig jaar is er veel veranderd. Echter , het versieren van de buurtjes, hoewel minder uitbundig dan voorheen, vindt nog steeds plaats. Helaas wordt er heden ten dage geen historisch spel meer opgevoerd. Tegenwoordig is er een vrijmarkt voor de kinderen en rnarkt op de Street. 's Middags is er sarnenzang op het plein onder leiding van de onvolprezen "Pietje" Boneveld. 's Avonds wordt er gedanst en gehost in het Trefpunt. Gelukkig werken de weergoden bijna elk jaar mee en kunnen de festiviteiten ongestoord doorgang vinden.

Tot slot wil ik u een passage uit het boek Het Eiland Marken van P. Kuin jr. (1932) niet onthouden: Typerend 1'001' het calvinistische karakter del' bevolking is, dat het openbare vermaak op het eiland niet verder gaat dan de verrichtingen van de zangvereniging en het [anjarekorps, op zijn hoogst een [eest van de Oranievereniging ... Dansen doen de Markers nooit en geregeld cafebezoek wordt voora! vaal' gehuwden niet behoorlijk gcacht!

I. H. M. koningin Wilhelmina op Marken, 1905. Op 31 juli 1905 bezocht koningin Wilhelmina in gezelschap van haar echtgenoot prins Hendrik en groothertogin van Mecklenburg het eiland Marken, Dit koninklijk bezock was gehecl onverwacht; zelfs burgemeester A . .J. de Ridder krecg pas cen uur tevoren telefonisch bericht. Hier komt het gezelschap uit de burgerneesterswoning. Rechts zien we het huisje van Grietje van Altena (Grietje van Pieter Niesie).

2. H.M. koningin Wilhelmina op de Street, 1905. H.M. de Koningin maakt ecn wandeling op de Street. De heren nemen beleefd hun hoed af. De heer met hoed in de hand is waarschijnlijk burgerncester De Ridder. Op deze foto is de Koningin bijna 25 jaar oud en sinds vier jaar getrouwd met prins Hendrik.

hRKE

3. Zicht op de Kerkbuurt, 1909. Een prachtige opname van het begin van deze eeuw, genomen ter hoogte van de begraafplaats. Achter ,.Halfweg", het huis op de voorgrond, gebouwd in 1902 en weggeslagen bij de watervloed van 1916, zien we de eerste zcs huizen aan her Zereiderpad (Kerkbuurt nrs. 168 tim 173). Rechts daarvan zien we op het feestterrein de vlaggen voor het oranjefeest. De schuur , nu weliswaar een stuk lager, staat cr nog steeds en is gelcgcn op het landje van Klaas Commandeur (Ka van Tut). Links zien we de Wijde Sloot, het water dat van de haven naar de Kerkbuurt loopt. Het gedecltelijk ondcrge1open land op de voorgrond wordt "de verkcerde wereld" genocmd.

MARKEN

4. Oranjeoptocht, 1909. Dcze opname is gemaakt in 1909, bij de viering van de geboorte van prinses Juliana. Voor het eerst in de geschiedcnis was cr voor de Iestiviteiten een muzickgezclschap uitgenodigd, namelijk Olympia uit Monnickendam. Naar aanleiding hiervan we I'd het jaar daarna op 10 rnei 1910 de Christelijke Muziekvereniging Juliana opgericht.

5. Groep met vlaggen, 1909. Een groep Ieestgangcrs voor hct huis van ouwe Kees Schouten, Kerkbuurt 173. De Marker vrouw in het midden is Maritje Zondervan (van Aris). Yoor haar staat Ebeljan van Brederode . De vrouw geheel rechts is Geertje Kes. Helaas zijn we cr niet in geslaagd meer namen tc achterhalen. Achter het huis zien we KB 165, hct rand waarin later de bakkerij van .longejaap Commandeur gevestigd werd.

6. Volksspelen op he! Kerkland, 1909. Dit is een opname van hct publiek op her Ieestterrein bij het Kerkland. Op de achtergrond zien we de Kerkbuurt Oostzijde. Links het huis van Willern Commandeur (KB 162) dar in 1989 in zijn geheel is atgebroken en opnieuw. vergroot, is opgebouwd. Rechts daarvan hct 'Stuurmansokic. waarvan met name her laatste huis (KB 152) inmiddels ingrijpcnd hogcr en grotcr is. Van enkcle personen hebben we de identiteit weten te aehterhalen: links de man met pet is Hein Zeeman, voor hem staat Pietertje de long. Rechts naast de twcede man met pet staat Jannetjc Schouten met haar dochter Lobberig Zeeman (Lof). De man met witte brock is Sijmen van Kces Dirks. Ten slotte zien we rechts van her jongctje met de sjerp Neeltje Visser, de vrouw van Pieter Schouten.

7. Oranjeieest op de Tuin, 1909. Op de Tuin voor hct zogenaamdc Nieuwe Erf wcrden volksspelen georganiseerd. Hier zijn we getuige van het mastklimrnen in een met groenc zcep ingesmcerdc mast. Vee! toeschouwers staan op de brug over het 'waaigat'. Nadat hct water gedernpt is, werd de brug in 1930 weggehaald.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek