Meerssen in oude ansichten

Meerssen in oude ansichten

Auteur
:   Cor Bertrand
Gemeente
:   Meerssen
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3904-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Meerssen in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Geschiedkundigen moet de naam Meerssen bekend in de oren klinken. Nazaten van Karel de Grote verdeelden daar in 870 het omvangrijke Frankische rijk. Enerzijds om aan aile perikelen rond hun erfenis een eind te maken, anderzijds om een bondgenootschap aan te gaan tegen belagers van hun bezittingen, met name de Noormannen. Hun naam is in de meeste geschiedenisboekjes synoniem met "stropende woestelingen".

De verdeling van het Frankische rijk is bekend als "het Verdrag van Meerssen". Dat werd door de partijen getekend in de keizerlijke palts, de pleisterplaats van op doorreis zijnde vorsten. In Meerssen schiint die ontstaan te zijn uit een imposante hoeve, waar lijfeigenen dienstbaar waren aan hun vorst en aan zijn hofhouding. Deze palts met Sint-Petruskapel kwam in de tiende eeuw in het bezit van Gerberga, een dochter van keizer Hendrik I. Zij was de gemalin van Lodewijk van Overzee, koning van Frankrijk. Koningin Gerberga, wier naam nog altijd voortleeft in Meerssen, onder meer als aanduiding voor een hotel, vermaakte haar goederen in Meerssen aan de benedictijnen uit het Franse Reims (968).

Zij stichtten er een klooster met school. Daardoor ontstond een proosdij, uiteraard met kerk. Ondanks regelmatige plunderingen en brandstichtingen tijdens de beruchte Limburgse successie-oorlogen, bleef deze benedictijnse nederzetting bestaan tot aan de Franse revolutie.

De kloosterkapel, opgetrokken in romaanse trant, werd in de veertiende eeuw vervangen door een ruime gotische kerk, nog altijd de trots van Meerssen. Niet aileen vanwege het magnifieke bouwwerk, maar oak vanwege wanderbaarlijke gebeurtenissen. Vrome legenden houden ons voor dat in 1221 bloed vloeide uit een hostie en dat later (in 1465) tijdens een enorme brand een boerenknecht het sacrament redde. Ongedeerd kwam hij uit de vuurzee naar buiten met het sacramentsschrijn, zo wil de overlevering ons althans laten geloven. Beide feiten deden een grote verering van het sacrament ontstaan. Meerssen werd pelgrimsoord en kreeg een grotere kerk. In 1938 werd zij vergroot en gerestaureerd. Bij die gelegenheid verwierf zij de titel "basiliek".

Rond het majestueuze kerkgebouw van Meerssen

heeft deze plaats zich ontwikkeld tot een fraaie gemeente met ruim 8500 inwoners. Hoewel veel historische bouwwerken, onder meer de proosdij, zijn gesloopt, herinneren toch nog diverse panden aan het rijke verleden van Meerssen. Tussen oud en nieuw Meerssen bestaat een we1dadige harmonie.

Het zou de geschiedenis van deze p1aats gewe1d aandoen, wanneer we zouden willen suggereren dat haar oorsprong terug zou gaan tot de tijd van Karel de Grote. Meerssen bezit namelijk een indrukwekkende ouderdom. Het gaat terug tot minstens de tijd van de Romeinen. Germaanse stammen bewoonden reeds de vruchtbare da1en van Maas en Geul nabij Meerssen, toen de Romeinse 1egers naar deze streken oprukten. De oude namen voor Meerssen, Marsna, Marsana of Marna, doen daaraan denken. Marsana of Marsna staat voor mergel of tufkrijt, dat al door de Romeinen gebruikt lOU zijn als bouwmateriaal. Illustratief voor het Romeinse verleden van Meerssen, is de ontdekking (in 1865) van restanten van een Romeinse villa, die door de Germaanse starn van de Chauken verwoest zou zijn in de tweede eeuw.

Dat jaartal brengt ons dichter bij de periode waarvan dit boekje een beeld wil geven aan de hand van oude ansichten en foto's. Het Meerssen uit grootmoeders tijd. Daarvan zijn series prachtige foto's in h'anden van verzamelaars. Zij wensten even wel geen materiaal in bruikleen af te staan om dit boekje te kunnen sam enstellen. Toch is het uiteindelijk gelukt, met medewerking van velen, van wie wij dankbaar willen vermeld en de heren Kurt van Aubel, Meerssen; I.H. Kreutzer, Maastricht en twee families Slangen uit het kerkdorp Rothem. Niet onvermeld mag blijven de grote medewerking van de zijde van het gemeentebestuur, dat foto's uit het archief beschikbaar stelde. Dank zi] de stimulerende invloed van burgemeester mr. L.I.M. Corten en gemeentesecretaris I.H.G. Nijsten, hebben we doorgezet om de uitgave van dit boekje mogelijk te maken. Aan beiden dragen wij in grote dankbaarheid ons werk op.

1. Wie Meerssen zegt, denkt mete en aan de magnifieke kerk, de basiliek van het Heilig Sacrament. Een historisch monument, waarvan de oorsprong teruggaat tot een buitenverblijf van Karel de Grote, voorzien van een zogenaamde paltskapel. Die maakte deel uit van een latere abdij van benedictijnen, Hun kloosterkerk is grotendeels bewaard gebleven. Op deze foto uit 1914 is de basiliek in volle glorie aanwezig.

6roct uit mcerssen.

Meerssen

R. K. K.rk

2. Tegen de gotische kerk van Meerssen lag de proosdij, de woning van de voorzitter van het kapitte1, aangebouwd. De midde1eeuwse proosdij werd tot aan de Franse revo1utie bewoond door monniken. De Franse overheersers verkochten het gebouw in 1804 aan een advocaat uit Maastricht, Charles Roemers. Hij liet het monument afbreken en bouwde een nieuwe proosdij, die door hem en zijn familie werd bewoond. In 1918, het jaar waarin deze ansichtkaart werd verstuurd, bestond deze situatie nog. Na 1938 niet meer. Toen werd ook de nieuwe proosdij gesloopt in verband met uitbreiding vande kerk.

3. Voor de verbouwing en restauratie van de kerk van Meerssen in de jaren 1936-1938, door bouwmeester Jos Cuypers, zag het interieur er zo uit. Aan de rijke kerkschatten ontbraken de eretekenen van een basiliek. Het zijn een umbrella of paraplu, symboo1 voor het koningsscherrn, en een tintinabu1um, een bellenpartij. Die staan thans op het priesterkoor, omdat de kerk van Meerssen na de restauratie verheven werd tot basiliek, Doorgaans een onderscheiding voor kerken met een bijzondere geschiedenis. Daar kan deze basiliek inderdaad op bogen.

Grceten uit )Y(eerssen

Hoofdaltaar R. K. Kerk Meersseu

4. Bee1d van het 1uisterrijke priesterkoor, vastge1egd op een foto uit 1928. Tegen de linker wand is een van de voornaamste pronkstukken van Meerssens basiliek aangebouwd, het beroemde sacramentshuisje of theoteca. Ret bestaat uit negen verdiepingen, bevat tal van kunstzinnige uitbee1dingen van bijbelse figuren en werd in de jaren 1500-1506 gebouwd a1s herinnering aan de wonderbaarlijke redding van het sacrament door een boerenknecht. Hij waagde zich in 1465 in de brandende kerk en bleef volgens een vrome legende ongedeerd.

5. De door mr. C. Roemers in 1804 gebouwde nieuwe proosdij heette in de volksmond .Jiet kasteel". Daarvan getuigt deze ansichtkaart uit 1910, waarmee een "Groet uit Meerssen" vergezeld ging van een beeld van het trotse kasteel "Proostdij". Dit imposante bouwwerk is uit het dorpsgezicht verdwenen, toen de kerk in 1938 met drie traversen werd uitgebreid. Ret voormalige kasteel kon zich spiegelen in een royale vijver.

fi .. j(ยท .us Ti ht,

6. Het niet meer bestaande Proosdijkasteel (de ansicht verme1dt hardnekkig "Proostdij") werd door de bewoners omgeven met een fraai park vol aparte bomen. Het werd naar Franse stij1 ingericht. Van het park - thans openbaar wandeldomein - is het midde1punt, bestaande uit het op deze foto nag zichtbare 1andhuis, niet meer aanwezig. Aan het verleden herinnert wel nog dit bruggetje over een van de vijvers. Daarin zijn brokstukken van de voormalige proosdij verwerkt. Mr. F. Janssen stuurde deze romantische aanblik van Meerssen op 11 december 1911 naar zijn "allerliefste vrouwtje" in Maastricht.

6roH "it meerssen.

morl,t.

7. Ten onrechte vermeldde de uitgever op deze kaart uit 1916: Groet uit Meerssen, Markt. Het is namelijk geen foto van de Markt, maar van de Kruisstraat. Geen drukke verkeersweg toen, maar eerder een speel- en wandeldornein. Het kruisbeeld stond niet in de weg. Later weI, de reden waarom het verplaatst is. In het vooruitspringende, aparte pand was eertijds een handel in sigaren van Kleinjans gevestigd. Zijn overbuur dreef een handel in textiel en heette Groteclaas. Door de meeste klanten werd dit duo aangeduid met "kleine Jan" en "grote Klaas",

8. Een gedeelte van de Markt in de jaren twintig. Het fraaie pand links, naast de woning met poort, was in die tijd nog de rooms-katholieke pastorie, daterend van 1743. Sinds 1952 is er het gemeentehuis in ondergebraeht. In het witte huis reehts vooraan was leerlooierij Pauly gevestigd. Dit bedrijf bestaat al geruime tijd niet meer. Het pand is nog weI als woonhuis aanwezig.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek