Menaldum in oude ansichten

Menaldum in oude ansichten

Auteur
:   C.S. Roersma
Gemeente
:   Menaldumadeel
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4272-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Menaldum in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

In het land der vaad'ren!

Beste Menaldumers, vriendinnen en vrienden, ik moet u zeggen dat ik, to en ik begon te werken aan dit voorwoord, bevangen werd door een lichte huivering van vreugde. Immers, ik was zomaar ineens bezig met het verleden en ik was werkelijk in het land der vaad'ren. Mijn leven begon te Dronrijp op 22 oktober 1901. Daar heb ik mijn jeugdjaren doorgebracht. Ge1egenheid om mij te ontplooien werd me geboden te Franeker. Maar... verleden, heden en toekomst, deze drie pijlers zijn onlosrnakelijk aan e1kaar verbonden. Ik wandelde een paar maal de begraafplaats over, las bekende namen op de grafstenen en ook onze familienamen Roersma en De Swart las ik meerdere malen. En ik zei tegen mezelf: "Hier ligt ons voorgeslacht te rusten." Ik las er ook dat Menaldum zijn tol heeft betaald aan de Tweede Wereldoorlog. En gelijk de jaren elkander opvolgen, zo rijgen ook de eeuwen zich aaneen. "Voorgeslachten kwijnden henen, en wij bloeien op hun graf! "

De weg van Dronrijp naar Menaldum wordt wel eens "de rechbonke fan Menameradiel" genoemd. Die weg heb ik als schooljongen veel gelopen. Mijn beide beppes, Aaltje en Grietje, heb ik, evena1s pake Kees Rinses de Swart, niet gekend. Van pake Pieter Roersma herinner ik me dat ik hem eens bezocht in zijn huiskamer in De Lange Gong, aan de Lytse Buorren. Ik zie pake Pieter nog een leeg lucifersdoosje uiteen pluizen. Hij opende de deur van de brandende kolomkachel en stak het doosje in het vuur. Het spanen gevalletje vatte vlam en daarmee stak pake Pieter de pijp aan. Het scheelde een luciferhoutje.

Wij behoeven in dit voorwoord het verleden niet te romantiseren. Het was veelal armoe troef en de meeste mensen moesten door het verrichten van zware arbeid in hun onderhoud voorzien. Structureel is er in deze eeuw te Menaldum vee 1 veranderd. Menaldum was bij uitstek een gardeniersdorp. De vroege aardappel maakte het mogelijk twee vruchten te verbouwen op dezelfde grond. De veiling maakte dat de kleine landgebruikers direct geld konden ontvangen voor hun produkten. Een eresaluut aan die "wrotters" is zeker op zijn plaats. Wat een bedrijvigheid heerste er zomers in het dorp. Menaldum is als dorp de laatste jaren enorm uitgebreid. En de grond waarop de net genoemde gardeniers hun zweetdruppels plengden, die grond is ten offer gevallen aan de woningbouw.

Tot 1580 was Menaldum rooms-katholiek, daarna hervormd. Dominee Kooistra staat er thans als predikant. Menaldum kent een groot aantal trouwe kerkgangers. Ook het kerkelijk verenigingsleven tiert er welig. Gereformeerde en rooms-katholieke inwoners kerken te Dronrijp. Menaldum kent een vereniging "Doarpsbelang Menaem", die een eigen mededelingenblad uitgeeft. Het dorp kent een goed functionerende middenstand en een bloeiend verenigingsleven. Menaldum is zetel van de gemeente en het gemeentehuis is er gevestigd. Er worden vele sporten geregeld beoefend; de kaatssport staat nog altijd hoog aangeschreven. De Christelijke Friese Kaatsbond en de Koninklijke Nederlandse Kaatsbond hebben er beide een afdeling. Een Mena1dumer kaatser die nogal furore heeft gemaakt, was Jacob Pieters Dijkstra. In 1942 wonnen Jan Stienstra, Piet Kamminga en Marten Kingma de Gouden Klokjes te Wommels. Een PC-winnaar had Menaldum in 1871 en 1872, toen Jan Pieters Hiddinga er woonde. In 1946 was Riemer Reinalda PC-winnaar.

Tot de gemeente Menaldumadeel behoren de volgende dorpen: Menaldum, Beetgum, Klooster-Anjum, Blessum, Boksum, Deinum, Dronrijp, Engelum, Marsum, Schingen, Slappeterp en Wier. De stinsen Orxma-State en GraldaState gaven Menaldum vroeger een groots aanzien. Door de weelderige bomengroei, die Menaldum vroeger kende, werd het dorp wel aangeduid als "de Walden fan de klaei".

Is het belangrijk dat dit boekwerkje over Menaldum verschijnt? Zeer zeker. Het dorp Menaldum wordt hierdoor opnieuw in de belangstelling geplaatst. De gemeentenaren van Menaldumadeel vormen een eenheid. Dat werd nog weer eens bewezen toen Den Haag deze gemeente wilde splitsen en bij andere gemeenten wilde voegen. Terecht kwamen aile gemeentenaren in opstand, er werden grote borden met niet mis te verstane slagzinnen geplaatst. Men wilde dat deze bloeiende gemeente zelfstandig bleef bestaan. Handen af, was het bevel. En de inwoners van Menaldumadeel boekten succes. Fedde Schurer silliger dichtte "It Feintsje fan Menaam". En dat Feintsje, it stiet der no te pronkjen. Van belang is de stichting van het groots opgezette recreatie-centrum met sportvelden, sporthal, zwembad, camping, etcetera, Schatzenburg genaamd. Het verrees aan de weg van Dronrijp naar Menaldum.

Zijn wij voile dig geweest? Geenszins. Er moest een keus worden gedaan. Als u dit voorwoord hebt doorgenomen, wandel dan, aan de hand van de fraaie foto's met bijschriften, nog maar eens met mij door uw mooie dorp. Dan zult u menigmaal zeggen: "Och ja, sa wie dat jierren ferlyn! " En als u dan ailes nog eens en nog eens hebt doorgenomen, dan hoop ik dat u met een tevreden glimlach op uw gezicht zult zeggen: "Ik bin echt bliid mei dit boekje ,"

Franeker, mei 1981 Corn.S. Roersma

1. Hier tonen we u twee voorname gebouwen. Het fraaie gemeentehuis van Mena1dumadee1 is in de jaren 1841-1843 gebouwd naar een ontwerp van Thomas Romein. Nog altijd komen de vroede vaderen er bijeen om de belangen van de inwoners te bespreken. Thans is burgemeester de heer I.H.G. Goeman Borgesius. Links zien we de vroegere herb erg "De Klok". Wij hebben daar a1s kaste1ein nog gekend Auke de Vries. Mijn 86-jarige zuster Aaltje, die daar drie jaar diende, bewaart aan die tijd nog steeds aangename herinneringen. Het pand werd bouwvallig en werd afgebroken in 1955. In 1970 volgde afbraak van de belendende perce1en. Er kwam ruimte vrij voor de uitbreiding van het gemeentehuis en voor meer parkeerruimte.

Kenaldum

2. Hier zien we de gemeenteraad van Mena1dumadee1, zoals die omstreeks 1911 functioneerde. Staande: Rieke1e van der Veen, Leendert Runia, Oene van der Goot, Jouke Bakker, Sijtze de Swart, K. Swierstra, Arjen Dirk van der Schaaf en Romke Bontekoe. Zittend: Oenze Geertsma, Dirk Laurens van der Meij, Pylgrum Miedema, burgemeester A.J.L. van We1deren Rengers, Pieter Minnes Dijkstra en G. Fierstra. Mijn oom Sijtze de Swart heeft zich veel moeite getroost, gedaan te krijgen dat zij die in het gemeentelijk armenhuis woonden, net zo gekleed zouden gaan als welke andere burger ook. Deze foto is afkomstig uit de nalatenschap van wijlen de heer Piet Palma.

3. Dit tolhuis was tevens ingericht als bier- en koffiehuis. In de nacht van 23 op 24 november 1844, zo meldt Jacob Hepkema, heeft zich hier een drama afgespeeld. De tolgaarder Terguin werd gesommeerd de tol te openen. De man kwam buiten en werd - evenals zijn zuster - door vier gemaskerde mannen op moorddadige wijze aangevallen. Diefstal volgde. Twee daders zijn ter dood veroordeeld. De straf werd "verzacht" tot geseling, het brandmerk met de strop om de hals aan de galg vastgemaakt, plus twintig jaar tuchthuisstraf. De andere twee mannen werden tot vijftien en twaalf jaar tuchthuisstraf veroordeeld en tentoonstelling op het schavot met de strop om de hals. Het mijn en dijn was dus ook toen niet veilig.

4. Boven: hier zien we de Rypster Dyk. Rechts het huis waar wij jarenlang de familie meester Brouwer hebben gekend. De boerderij links van Age Westra is door de gemeente aangekocht en gerestaureerd. Daar is nu de gemeentelijke plantsoenendienst ondergebracht. De weg is veel royaler geworden en de bebouwing ook. Het is leuk vanaf het zuiden Menaldum binnen te komen.

Onder: deze mannen vormden eens het Oranjecornite. Staande: J ohan Hupkes, Jacob Plekkringa en Thomas Gerbranda, Zittend: Jouke Bakker, Harke van der Meer en Joeke Baarda. De heer J ouke Bakker had er de stroh oed voor afgezet.

Grnet uit .[E~ALDti)L

5. iller de "Greate Buorren", zoals deze zich rond 1913, in al zijn schoonheid, toonde. He1 hoekhuis is naderhand afgebroken. Bekijk met aandacht de klederdracht van toen. We onto waarden Jan Bosse Djoke, slager Fedde de Boer en Jan Tjerk de Vries. De hekjes, bruggetjes en de bomen zijn verdwenen, de gracht is gedempt. Het gebouw "De Hoekstien" (links) deed dienst als bewaarschool. De vrijzinnig hervormden hielden er vanaf 1955 hun diensten, vergaderingen, etcetera. Menaldum kende sinds 1862 een Nutsbewaarschool. "De Hoekstien" is in 1981 afgebroken.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek