Millingen aan de Rijn in oude ansichten deel 2

Millingen aan de Rijn in oude ansichten deel 2

Auteur
:   drs. J.H.S. van Herten
Gemeente
:   Millingen aan de Rijn
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6115-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Millingen aan de Rijn in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

Onafhankelijkheidsfeest 1913 (3)

29 De derde praalwagen in de herdenkingsstoet beeldt de vissersboot uit die de Erfprins op 30 november 1813 bij Scheveningen aan land bracht. De Prins staat rechtop, rechts naast hem zitten drie matrozen; de achtersteven is versierd met de Nederlandse vlag. Een andere lezing zegt dat het hier gaat om Michiel de Ruyter; dat is onwaarschijnlijk, omdat hij geen rol heeft gespeeld bij de onafhankelijkheidsstrijd. Na zijn aankomst in ons land aanvaardde Erfprins Willem de regering met de titel van soeverein vorst. In 18 1 5, nog voor het Congres van Wenen was afgelopen, nam hij de titel Koning der Nederlanden aan. De Slag bij Waterloo in datzelfde jaar betekende de definitieve nederlaag van Frankrijk. In feite was Nederland in 1 8 1 3 onafhankelijk geworden, maar de Franse bedrei-

ging werd pas in 1815 bij Waterloo gekeerd. De foto is gemaakt, staande met de rug tegen het gemeentehuis, in de richting van de boerderij die daar destijds stond. Op de plaats van de boerderij staan nu de Rabobank, enkele winkels en cafe-bar De Ta-

verne.

Onafhankelijkheidsfeest 1913(4)

30 In 1913 werd de oude, deels Romaanse kerk van Millingen afgebroken om plaats te rnaken voor een nieuw neogotisch kerkgebouw. Met de bouw werd in 1914 begonnen. Op de achtergrond, rechts, zien we de oude kerk nog, een van de weinige foto's die van dit monument bewaard zijn gebleven. Op de praalwag en de helaas verloren gegane maquette van de nieuwe kerk, ontworpen door architectTe Riele, Dat men de maquette meevoerde in de stoet is een indicatie voor her feit dat de weerstand tegen de afbraak van de oude kerk goeddeels was weggeebd, de soms sarcastische, soms sentimentele en vaak weinig steekhoudende kranteartikelen die

]. van de Berg - zoon van het hoofd der school - onder het pseudoniem "Erica" in de Gel-

derlander plaatste ten spijt. De stoet trok rond het dorp. Vertrekpunt was het schutterslokaal, vandaar via Jagershekke - de Pals niet aandoende - naar de dijk, waar de Erfprins per boot arriveerde, zoals honderd [aar eerder in Scheveningen, om via het feestterrein aan de Zeelandse-

straat terug te keren bij het vertrekpunt, het schuttersgebouw.

Onafhankelijkheidsfeest 1913(5)

31 Voor de zijgevel van het postkantoor, vlakbij het schuttersgebouw 0.E.Y.1, poseert een deel van de "natte" schutterij in historische kledij. Opvallend is dat de kleding die in de stoet gedrag en werd, historisch verantwoord is. Ook valt op dat er veel werk besteed is aan het maken van de uniformen en andere kledingstukken. Op de foto zien we onder andere de volgende flguren uitgebeeld, staand, eerste van links: de Erfprins,later Koning Willem I; staand met witte broek de verliezer van de slag bij Waterloo, Napoleon I. Op de schimmel ontwaren we de Duke of'Wellington, in 181 5 opperbevelhebber van de gezamenlijke troepenmacht die bij Waterloo tegen de Fransen streed. Rechts naast de Duke of Wellington waarschijnlijk de zoon van de Erfprins, de Prins van Oranje, later koning

Will em II. De Prins van Oranje was opperbevelhebber van de Nederlandse brigades die in

1815 bij Waterloo vochten. Verder is waarschijnlijk ook uitgebeeld het driemanschap Van Hogendorp, Van Duyn van Maasdam en Van Limburg Stirum, leidinggevers aan het verzet tegen de

Fransen en tevens degenen die het gezagsvacuiim in de Nederlanden destijds hebben opgevuld.

Millingse kermis, 1927

32 Deze foto is genomen tijdens de jaarlijkse kermis in 192 7. Staand voor het huis van Karel Heymink aan de Heerbaan, op de hoek van de Ruysdaelstraat zien we. van links naar rechts: Herman Donkers (bijgenaamd Men Donkers), Hent Heymink (Hem Mattes), Karel Heymink (Karel van Klaos) en Nol Gesthuizen.

De kerrnis was eind vorige en begin deze eeuw een evenement dat georganiseerd werd door een vereniging. in Millingen veelal de schutterij. Begonnen werd met een optocht van de leden van de schuuerij, vergezeld door een muziekkorps. Vervolgens trok men naar het schietterrein om de vogel te schieten. Dit was een houten vogel met een lengte van ongeveer 80 centimeter. De schutters moesten proberen eerst de kop eraf te schieten, vervolgens de vleugels en tot slot de romp. Degene die de romp af-

schoot werd koning. De koni.ng had de plicht om een koningin te kiezen, veelal de echtgenote van de gelukkige. Had men drie jaren achter elkaar ?. de vogel geschoten" . dan werd men keizer.

Cafe Kolder, RijnclijkC.R. Waiboerweg

33 Op de foto een gezelschap dorstige Millingenaren, rond

1 92 0 gefotografeerd voor cafe Kelder. Cafe Kolder bestaat niet meer. Het etablissement was gelegen aan de C.R. Waiboerweg, rechts onder de Rijndijk. Links van de Waiboerweg lag - en ligt - de Molenkolk. Bij welke gelegenheid de foto is gemaakt is niet meer te achterhalen; waarschijnlijk dateert de foto van de jaren twintig, mogelijk iets vroeger. Op de foto staan, zitten of liggen, van links naar rechts, beginnend met de man links, verder de achterste rij afmakend: A. Witjes (?), Bart Frielink, Marie van Wijck, Cornelius Broens, Hannes Cornelissen, Willem Broens, Stef van Wijck, Dos Koenen en Th. van Koolwijk. Zittend links Iohan Frielink en rechts mevrouw Kohler. Midden voor Herman Awater en Hent Bosman.

Heerbaan

34 Deze foto is in de jaren dertig gemaakt op de Heerbaan; het gebouw rechts is het schuttersgebouw van o.E.V.l, de NatteTent. Het gebouw met het torentje, links achter de schutterstent, is het gemeentehuis. Rechts gaat men de Zeelandsestraat in. Het gebouw links is de Bazar Van de Velden; in de loop der jaren heeft dit gebouw verschillende eigenaren gekelld. Direct achter de bazar gaat men links de Burgemeester Eykelhofstraat in. De Heerbaan was en is de belangrijkste sttaat in Millingen. Langs deze weg ontstond merkwaardigerwijze geenlintbebouwing. Op het kadasttaal minuutplan van 1820 zien we dat de bebouwing over het hele dorp redelijk gelijkmatig is verspreid, zij het dat het dorp van De Pals gescheiden was door het onbebouwde gebied bij Jagershekke en de Voorste Wetering. Ook de buurtschap Het Zee-

land lag solitair. Met name langs de dijk lagen veel dijkhuizen. De belangrijkste straten van Millingen waren rond de eeuwwisseling, tot tegell het begin van de Tweede Wereldoorlog, de Heerbaan, de Rijndijk, de Crumpsesttaat en de Zeelandsestraat. Veruit de meeste straten waren

onverhard, sorns waren ze aileen in het midden voorzien van een hard wegdek. Kiezel werd wel gebruikt om de wegen beter begaanbaar te maken, met name in regenachtige tijden.

Pastoor Graatweg (1)

35 Een foto uit 1924 genomen in de Pastoor Graatweg. Links v66r het eerste huis is de Crumpsestraat, vroeger de Krompschestraat geheten. Rechts de achterkant van boerderij Berns. Het aan de boerderij gebouwde schuurtje (achter de karren) is kort nadien gesloopt. We kijken richting Heerbaan; in het midden staat het huis van dokter Van de Langerijt. Links de woningen van Cornelis van der Velden, bijgenaamd Knillis Adam. Verderop woonde den Alden Adam, later Drikus den Bekker; daarachter was het huis van Gert Niels, klompenmaker van beroep. De buurt heette vroeger Achterneven. De bebouwing van Millingen valt uiteen in diverse typen woonhuizen en boerderijen. Boerderijen zijn vee!al van hetT-type; de plattegrond heeft de vorm van de letterT.Veelal gaat het hierbi] om kleine boerderijtjes uit de negentiende

eeuw. Verder treft men nabij de Rijndijk dijkhuisjes aan. Hier gaat het vaak om visserswoningen, klein en sober van vorm; zi] dateren van de periode 1720-] 850.

Vee! van de dijkhuisjes zi]n, als gevolg van dijkverzwaringen, afgebroken. Met name langs de Heerbaan treft men kapitale villa's aan, meest gebonwd in het laatste kwart van de negentiende eeuw. Wat stijl betreft komt men onder meer het classicisme en

het eclecticisme tegen. Vele panden tonen de invloed van de De!ftse school. De bouw karakteriseert de samenleving; ve!en leefden op de rand van het bestaansminimum, weinigen konden zich kapitale huizen permitteren. Gezag (burgemeester,

pastoor, dokter, bovenmeester) en werkgever (rentmeester, directeuren steenfabriek en wert) enerzijds en de werklieden anderzijds weerspiegelen zich hierin. De egalisering kwam later; tot ] 945 langzaam, daarna in suel tempo.

Pastoor Graatweg (2)

36 Twee boerderijen, gelegen aan de Achterneven, thans de pastoor Graatweg. We kijken in de richting van de Heerbaan; op de achtergrond, links, zien we aan die weg het huis Thoman. In de boerderij rechts woonde Hent Berns met zijn zonen Hannes, Wim en Rein en zijn dochter Mient. In de boerderij links woonde Reintje Berns, een broer van Hent. Hij werd opgevolgd door The Berns, ook een zoon van Hent. In de boerderij woonden tevens vrouw Zaat en de gezusters Burgers. De foto is na 1928 gemaakt, waarschijnlijk rond 1930. Het grootste deel van de gemeente Millingen bestaat uit oeverwallen met zand en Iichte rivierklei en uiterwaarden met lichte klei. In het zuiden komen nog komgronden met zware klei voor. Binnendijks werden tarwe, rogge, aardappelen en fruit geteeld op de oeverwalgronden. De

uiterwaarden en de drassige binnendijkse graslanden waren geschikt voor veeteelt en de winning van hout, riet en hooi. Veel grond was verkaveld. De pachrstructuur was een belemmering voor innovatie; mede daardoor bleefhet welvaartspeil binnen de groep landbouwers en veetelers

laag. Ook door de vele overstromingen werd schade aangericht aan gewassen. Het leven voor de boeren was hard.

Cafe Verkerk, nu De Kastanje

37 Ben zeldzame foto van de zijkant van cafe Verkerk, thans cafe-bar De Kastanje, gelegen aan de Heerbaan. Rechts achter het cafe was een melkwinkel. De foto is in het begin van de jaren dertig gemaakt. Alcoholgebruik was in Millingen aan het einde van de vorige en het begin van deze eeuw in feite vaak alcoholmisbruik. De armoede, de slechte sociale omstandigheden, werkloosheid en onzekerheid zijn mede oorzaak hiervan. Pieken in het alcoholgebruik ziet men vooral met kermissen. De kermis was een jaarlijks, groot familiefeest. Vrienden en familieleden van elders kwamen veelal daags voor de kerrnis en bleven dan gedurende de drie of vier feestdagen. In die dagen reageerde men de wrgen en tegenslagen die het plattelandsleven met zich meebracht af door alcoholgebruik. Naast sociale spanningen werden

in deze dagen ook gevoelens van wrok afgereageerd, hetgeen vaak leidde tot explosies van crirnineel gedrag. Overigens daalde het aantal chronische alcoholisten tussen 1910 en 1935 van 17 tot 5 procent binnen de groep van delinquenten. Dat de daling zich ook heeft voorgedaan bij de bevel-

king als totaliteit ligt voor de hand. [aarlijks moest degene die "sterke drank in het klein" wilde verkopen een vergunning aanvragen bij de gemeente. In de jaren 1896 tot en met 1899 bedroeg her aantal aanvragers respectievelijk 17, 19, 19 en 18.

Kapsalon Egberts, Heerbaan

38 De kapperszaak van Hendrik Egberts, rechts, aan de Heerbaan. Boven zien we het schuttersgebouw van de "droge" schuueri], nog voor de verbouwing. Rechts gaat men richting gemeentehuis, links richting Kekerdom. De foto is gemaakt in 1935. Het huis is gebouwd door metselaar Gerritsen. Later heeft zijn zoon, banketbakker van beroep, er zijn zaak gevestigd. Hij ging faillier en het pand werd tot kapperszaak verbouwd. Links het huis - met witte gevel - van de koperslagersfamilie Kronenburg. Zij waren bekend om hun kwalitatief goede werk. Egberts vestigde er een dames- en herenkapsaIon; met name de dameskapsalon was iets nieuws in her dorp. Er waren nog weinig kappers die dit vak beoefenden. Men moest het leren in Nijmegen, waarbij het onduleren - de bewerking van de Marcelgolf in het haar - een moeilijke opgave was. De MilIingse dames waren afwachtend, maar na verloop van tijd werd de salon regelmatig door hen bezocht. Egberts had eerst een kapperszaak bij Bierman, deze werd

echter te klein, mede doordat de salon tevens dameskapsalon werd. Vandaar dat het pand van Gerritsen werd gekocht. Egberts was niet de enige kapper; Hentje de Pijper was zijn concurrent. Toch lukte het beide kappers om in hun levensonderhoud te VOOf-

zien. Dit kwam mede doordat de bevolking van Leuth en Kekerdom naar Millingen moest komen omdat daar geen kapperszaak was. Egberts verzorgde ook het knippen en scheren van de bewoners van het Gasthuis, inclusief de tuberculosepatienten,

Scheren liet men zich soms tweemaal per week, knippen slechts met feestdagen zoals Kerstmis, Pinksteren en Pasen, de kermis en bij bruiloften en begrafenissen. Knippen kostte 25 cent, scheren een dubbeltje.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek