Moergestel in oude ansichten

Moergestel in oude ansichten

Auteur
:   P.J.M. Wuisman
Gemeente
:   Oisterwijk
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2871-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Moergestel in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Hoewel het dorp aanmerkelijk ouder moet zijn, wordt Moergestel pas In de twaalfde eeuw vermeld in de geschreven bronnen. Men kan zich het plaatsje van toen het beste voorstellen als een aantal boerderijen en huisjes langs de wegen naar Hilvarenbeek, Tilburg, Oisterwijk en Oirschot en vooral nabij bet knooppunt van deze wegen. Dat knooppunt is altijd de kern van het dorp geweest en op de plaats waar de - vroeger veel bredere - Reusel dit punt nadert, yond men dan ook - en vindt men nog - de kerk, van oudsher bediend door het St.-Janskapittel te Luik en na 1334 door de abdij van Tongerlo.

Moergestel was een heerlijkheid, oorspronkelijk in bezit van de heren van Gestel, na 1347 als leen van de Brabantse hertog onder anderen gegeven aan de heren Van der Leek. Latere eigenaars van de leenheerlijkheid waren de Zuidnederlandse bar onnen van Grobbendonck en de graven van Ursel.

Na een vroege bloeiperiode kwamen met de tachtigjarige oorlog donkere tijden voor Moergestel. Verwoesting door oorlogsgeweld werd gevolgd door generaliteitsbeheer na de vrede van Munster. Armoede en verval waren bekende verschijnselen in de dorpen

van de Meijerij in de zeventiende en aohttiende eeuw en ook Moergestel vormde hierop geen uitzondering. De moeilijkheden werden nog vergroot door regelmatige overstromingen van de Reusel en door misoogsten als gevolg van weersomstandigheden, zoals in 1776, toen de gehele roggeoogst in een enkel uur werd vernield door hagel.

Eerst na de Franse tijd is er weer enige opleving te bespeuren. Door nieuwe bemestingsmethoden en effectievere beheersing van de Reusel konden meer gronden in cultuur worden gebracht, terwijl in de tweede helft van de vorige eeuw enige industrie in de vorm van leer- en schoenfabrieken werd gevestigd. Moergestel bleef echter voornamelijk een rustig landbouwdorp, enkele malen slechts opgesohrikt uit haar rust, zoals in 1850, toen de landbouwers in verzet kwamen tegen de tiendheffers, die het eeuwenoude recht op het tiende deel van de oogst kwamen opeisen. Het kwam bij die gelegenheid tot zulke ernstige botsingen dat het Tilburgse garnizoen te hulp moest worden geroepen om de orde te herstellen. Na lange procedures werd in 1876 het tiendrecht afgekooht. Een ernstige ramp trof Moergestel, toen in 1895

een grote brand een aantal woningen nabij de kerk in de as legde. In de mobilisatiejaren 1914/18 kende de plaats de opwinding van de inkwartiering van het naar onze zuidgrens opgeroepen leger en nadien zorgde de toeneming van het verkeer voor de nodige onrust, temeer omdat de hoofdverbinding tussen Tilburg en Eindhoven dwars door Moergestel liep, een situatie die eerst na de tweede wereldoorlog werd gewijzigd door de aanleg van de nieuwe rijksweg ten zuiden van het dorp.

Door de gunstige ligging van Moergestel in de onmiddellijke omgeving van het fraaie Oisterwijkse bossen- en vennengebied, werd de plaats een gewild woonoord van onder anderen verschillende Tilburgse fabrikanten, die zich vestigden op landgoederen aan de west- en noordrand van het dorp.

Ben redelijk beeld van de ontwikkeling van Moergestel geeft de loop van de bevolking. Eerst in de tweede helft van de vorige eeuw steeg het aantal inwoners, nadat het bevolkingspeil in Moergestel enige eeuwen gelijk gebleven was op ongeveer twaalfhonderd, tot vijftienhonderd rond de eeuwwisseling en

tot meer dan tweeduizend in de jaren dertig.

Dit boekje beoogt de lezer en kijker door middel van oude prentbriefkaarten, aangevuld met foto's, een beeld te geven van Moergestel uit het eerste kwart van deze eeuw. Dat vooral de kern van het dorp behandeld wordt, ligt voor de hand. Daarnaast zijn een aantal afbeeldingen geplaatst van landgoederen en buitenhuizen in de naaste omgeving. Waar in de tekst huisnummers worden vermeld, is de huidige nummering gebruikt. Voor de samenstelling van dit boekje kreeg ik hulp van verschillende verzamelaars uit Moergestel. Hen en vele anderen, die mij hielpen met gegevens voor de begeleidende teksten, ben ik veel dank verschuldigd, Ik geef onderstaand een verantwoording van de herkomst van de gebruikte afbeeldingen:

J. L. van Gils Sr., mevrouw J. de Laat-Lapien, W. C. Pijnenburg, mevrouw J. A. Roozen-Smetsers, C. A. B. A. M. Schade, dames A. en E. de Veer, J. A. Vriens, H. J. Wolfs en de Rijksdienst voor Monumentenzorg. Ook zijn er afbeeldingen afkomstig uit de verzameling van de gemeente Moergestel.

Ptanostraat, Moergestel.

1. Het huidige hart van Moergestel is het mime St.-Jansplein bij de kerk. Voor de totstandkoming ervan moest onder andere het hier afgebeeide cafe "Het Zwaantje" van de familie Mathijssen worden gesloopt. Het stond op de hoek van de Pianostraat en de Posteistraat. De Pianostraat kreeg haar naam omstreeks de eeuwwisseling toen - zo Iuidt een oncontroleerbaar dorpsverhaal - enige gezinnen die aan deze straat woonden ais teken van weistand een piano aanschaften. In 1924 werd de naam gewijzigd in Raadhuisstraat.

2. Tegenover "Het Zwaantje", op de andere hoek van de Postelstraat, yond men - en vindt men nog - het huis van de familie Nagel. Op deze foto uit omstreeks 1930 gaat dit pand gedeeltelijk schuil achter de voermanswagen van Marinus Roozen. Deze verzorgde onder andere met zijn hier afgebeelde kinderen Mina en Kees het vrachtvervoer tussen Tilburg, Oisterwijk en Moergestel.

3. De Pianostraat, ongeveer ter hoogte van de huidige Kloosterlaan, naar de Reusel gezien. Het pand rechts op de foto (gedeeltelijk zichtbaar) werd in 1965 afgebroken voor het St.Jansplein. Op de aohtergrond links ziet men het oude brandspuithuisje met "cachot".

Moe~esteJ. Pianostraat.

Pianostraat, Moergestel.

4. De Pianostraat naar het Rootven gezien, vanaf ongeveer de Kloosterlaan. Rechts ziet u het huidige pand Raadhuisstraat nummer 15, onder anderen bewoond door de familie Van Bommel. Tot aan het eind van de vijftiger jaren vormden het Rootven en de Pianostraat een onderdeel van de hoofdverkeersweg Tilburg-Moergestel-Oirschot-BestEindhoven, maar op deze afbeelding uit ongeveer 1910 is daarvan niet veel te merken.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek